د. ناز فەلەکەدین کاکەیی
لە دوای ساڵی 2011 و دوای ڕووداوە سیاسی و شەڕه ناوخۆییەکانی سووریا، لەژێر ئەنجامی گۆڕانکارییە زۆرەکاندا، ئەم ناوچەیە لەژێر بەڕێوەبردنی خودموختاری دایه، هەوڵی داوە سیستەمێکی نوێی ئابووری دامەزرێنێت کە بنەمای لە خۆپەرستی و هاوکاریی کۆمەڵایەتی هەیە، بەڵام بەهۆی ئابڵۆقە و ناپایداریی سیاسی، ئەو هەوڵانە بە سەختی ڕووبەڕووی ئاسته‌نگ بووه‌ته‌وه.
کشتوکاڵ بنەمای سەرەکیی ئابووریی ڕۆژئاڤایە، بەتایبەتی لە ناوچەکانی قامیشلۆ و حەسه‌کە و ڕەقە. گەنم، جۆ، زەیت، بەهێزترین بەرھەمەکانن کە په‌یوه‌ندارن به بەشێکی زۆر لە ژیانی خەڵک.
هەروەها نەوت و گازیش گرنگیی خۆی هەیە، بەڵام بەهۆی قەیرانی سیاسی و گەمارۆدانی تورکیا و حکوومەتی سووریا، نەتوانراوە بە شێوەی گشتگیر بەکار بهێنرێت و بەرھەمە داراییەکان بۆ بازاڕی نێودەوڵەتی بنێردرێن.
گەمارۆی تورکیا لە باکوور و ڕژێمی سووریا لە باشوور هەموویان بە شێوەیەکی درێژخایەن ڕێگرن لە گەشەی ئابووری، ئەمەش بووەتە هۆی بەرزی نرخه‌كان له بازار و نزمبوونی دیناری سووریا بەرانبەر دۆلار، ئەنجامی ئەو دۆخەش زیادبوونی بێکاری بەتایبەتی لە نێوان گه‌نجان و دژواربوونی ژیانی خەڵکی لێكه‌وتووه‌ته‌وه.
لە تەنیشت ئەم گەردانە، مرۆڤەکان و پارتەكان هەوڵیان داوە سیستەمێکی خۆڕسک دامەزرێنن، بە شێوەی کۆمەڵە و کارگەی بچووک بۆ پاراستنی ژیان و داهاتە ناوخۆییەکان. ئەم سیستەمە وەک تاقیکردنەوەیەکی نوێی کوردی لە ئابووریی کۆمەڵایەتی و ژیان، بەڵام بە تێپەڕبوونی چەندین ساڵ، هێشتا ڕۆژئاڤا نەیتوانیوە بەشێوەیەکی تەواو پایداری ئابووری دروست بکات، نەبوونی پەیوەندیی نێودەوڵەتی، نەبوونی سەرمایەی دەرەکی و دامەزراندنی ناتەواوی بازارە ناوخۆییەکان، بەهێزترین ئەرک و چالاکییەکانی سیستەمی خودموختاری سنووردار کردووە.
لە هەمان کاتدا ژیان لە ڕۆژئاڤا، لە نێوان ئەم دۆخە نالەبارە بەردەوامە و خەڵک بە هاوکاری و ڕوانگەیەکی نوێ، هەوڵ دەدەن سیستەمێکی دیموکراسی و ئابوورییه‌كی پته‌و لە ناو شەڕی درێژخایەن و قەیرانی سیاسیدا بپارێزن.
