خەبات: سەفەر یوسف میرخان ژاژوكی:-
لە كاتێكدا رژێمی بەعس بە هۆی هەندێك سەركەوتن لە بەڕەكانی شەڕ لەگەڵ دەوڵەتی ئێران سەركەوتنی بەدەست هێنا بوو، خەریك بوو شەڕی هەشت ساڵەی ئەم دوو دەوڵەتەش لەبەرژەوەندیی عێراق تەواو دەبوو، هەر لەم سەروبەندەشدا رژێمی بەعس هێرشەكانی بۆ سەر گوند و ناوچە ئازادكراوەكانی كوردستان چڕتر كردبووە و بەتەواوی لە خۆبایی ببوو، وایاندەزانی بە كۆتایی هاتنی جەنگی هەشت ساڵەی لەشكری پێشمەرگەی كوردستانیش بەرەو نەمان دەچن و كوردستان جێدەهێڵن، بۆیە 19-7-1988 هێزەكانی رژێم بە چەك و جبەخانەیەكی زۆرەوە هێرشێكی بەرفراوانی كردە سەریان. بەڵام لە ئەنجامدا رژێم بەهەموو هێز و چەك و جبەخانەیان شكستیان هێنا بەرامبەر پێشمەرگەكانی پارتی و بارزانی و بە جۆرێك شكستیان خوارد كە تاكو هەتا هەتایە لە یادی ناكەن.
سەربەرزی داستانە گەورەكەی خواكورك بۆ سەركردایەتی پارتی و كوردستان جەنابی سەرۆك مسعود بارزانی و پێشمەرگە قارمانەكانی پارتی كە شان بەشان لە ناو سەنگەری مقاومەت و بەرخودان بۆ رزگاری كوردستان خەباتیان كردووە و جەماوەری كوردستان پاڵپشتی ئەم داستانە مێژووییان كردووە.
داستانەكە لە 19/7/1988 دەستپێكرد و ماوەی زیاتر لە 45 رۆژی خەیاند لە 5/9/1988سەركەوتنی یەكجارەكی داستانەكە تۆمار كرا، ئەمڕۆش كە یادی 31 ساڵەی تۆماركردنی داستانەكە دەكەینەوە،ئەم داستانە كە بە سەركردایەتی راستەوخۆی جەنابی سەرۆك مسعود بارزانی توماركرا و دەنگدانەوەیەكی گەورەی لە ناوچەكە و جیهانیشدا لێكەوتەوە.فەرماندەی بەشداری بوو لە داستانی خواكوڕك قادر قادر بەرپرسی دەزگای باڵای ئەیڵوول لە شەقڵاوە و بەرپرسی میحوەری گوێر لە بیرەوەرییەكانی دا بۆ رۆژنامەی خەبات دەڵێت: بێگۆمان داستانی خواكورك داستانێكی مێژوویی و چارەنوساز بوو، داستانێك بوو كە دوژمنانی كورد لەو كاتە بیریان لەوە دەكردەوە كە شەڕی ئێران- عێراق كۆتایی هاتووە و پێشمەرگە لە كوردستان نەماوە، بێگومان لەكات و ساتی داستانەكە و پێش ئەوكاتیش ئەنفال دەستی پێكردبوو، بۆیە رژێم وایدەزانی كوردستانی پاككردۆتەوە و هیچ شتێك نەماوە. جگە لە داستانی خواكورك پێشمەرگەی كوردستان دەستە دەستە لە شوێن و جێگا پێویست و حەساسەكانیش مابوون، بەڵام داستانی خواكورك بووە نیشانەیەكی دوژمن، چونكە سێگۆشەیەكی سنووری بوو لەنێوان هەر سێ وڵاتی ئێران- عێراق- توركیادا، بۆیە دەیویست لەوێش خۆی تاقیبكاتەوە، جگە لەمانەش رژێمی بەعس هەرچی چەك و جبەخانەی هەبوو، هەرچی سەرباز و جاش و جەیشی هەبوو هەمووی كۆكربۆوە بۆ ئەم شەڕە، چونكە وەك ئاشكرایە شەڕی نێوان ئێران- عێراق بە كۆتایی دەچوو و پێكدادانەكانیش كەم ببوونەوە، لە ڕاستیدا سەرۆك بارزانی راستەوخۆ سەرپەرشتی و بەشداری ئەو داستانەی دەكرد، هەروەها هەڤاڵانی مەكتەبی سیاسیش بەشدارییان كرد و رۆڵی خۆیان هەبوو، پێشمەرگەش كە جەنابی سەرۆك بارزانییان بینی خۆی لە نزیكەوە بەشداری لە داستانە مەزنە دەكات، بەدڵ و دەروون و ورەیەكی بەرزتر لە هێزەكانی دوژمن دەچوونە پێشەوە و تێكیان دەشكاندن، بەحەقیقەت بەشداری سەرۆك بارزانی لەو شەڕە بووە هاندەرێكی مەزن بۆ برا پێشمەرگەكان و لێپرسراوەكان كەبەشدار بوون لەو داستانە بێوێنەیەدا، بەشداری جەنابی سەرۆك لەو شەڕدا ئەگەری سەرەكی سەركەوتن بوو.
عومەر عوسمان مێرگەسۆری بەرپرسی فەرماندەیی هێزەكانی خەبات و یەكێك لە فەرماندەكانی بەشداربووی داستانی خواكوڕك وەك جێگری فەرماندە، قوەتی بارزان، بەرێزیان گوتی: رۆڵی بەرێز جەنابی سەرۆك بارزانی لەگەڵ ئەندامانی سەركردایەتی كە راستەوخۆ سەرپەرشتی خۆڕاگری دەكرد و هۆكارێكی زۆر گرنگ بوو بۆ بەرگری و خۆڕاگری هێزەكانی پێشمەرگەو، پشتگیریكردنی جەماوەری ئاوارە لە دەرەوە، ناردنی هاوكاری بۆ بەرەكانی شەڕ و برینداران، كاری لۆجستیكی زۆر كاریگەری لەسەر خۆڕاگری پێشمەرگە هەبوو و جێگای تەقدیرن. ئەگەر هاتباو لە هەر شوێنێكی ئەو داستانە چاوی كامیرا هەبوایە قارەمانی و ئازایەتی پێشمەرگەی كوردستان و پارتی و بارزانی زۆر باشتر بەدیار دەكەوت. دوژمن لە هەموو لایەكەوە هێڕشی دەستپێكرد بوو هەر شوێنە و داستانێكن، لەكێلەشینەوە بگرە تا دەگەیشتەخێرزوكلە ناوچەی بارزان ئەو سێ گۆشەیە ببوونە مەیدانی شەڕ و پێكدادانێكی كەم وێنە. لەبەرەی رۆژئاوای خواكورك دەست پێ بكەین، دوژمن هەوڵی دەدا ئەو قوڵاییە سنوورییەی ناوچەی دەریای سوور و زێتی و شێروان مەزن بگڕێ و هێزیكی زۆری نارد بۆ ناوچەی خێروزك لە ناوچەی بارزان و سنووری چالاكی قوەتی بارزان و لێژنەی ناوچەی مێرگەسۆر بە فەرماندەیی خوالێخۆشبوو دكتۆرسەعید ئەحمەد نادر و بە خۆم و شەهیدرەمەزان دۆسكی كە قوەتی بارزان بریتی بوو لەم هێزانەی خوارەوە كە ئەوكات بە رێكخراو ناو دەبردران. ئەوكات من جێگری فەرماندەی قوەتی بارزان و بەرپرسی لێژنەی ناوچەی مێرگەسۆر بووم و تا كۆتایی داستانی خواكورك بەشداری ئەو رووداوانەی رۆژئاوای بەرەی خواكورك و خودی شەڕی خواكورك بوومە.
پێكهاتەی ئەو كاتەی قوەتی بارزان بەهێزترین قوەتی پارتی دیموكراتی كوردستان بوو لە رووی ژمارە و لە رووی چۆنایەتیەوە بەمشێوەیە بوو: خوالێخۆشبوو دكتور سەعید ئەحمەد بارزانی، فەرماندەی هێز بوو، دوای كۆنگرەی9ی پارتی دیموكراتی كوردستان لقی 2باڵی راستیان پێ دەگوترا بەڵام پاشان ناوەكەی كرا بە قوەتی بارزان. شەهید رەمەزان دۆسكی، بەرپرسی عەسكەری بوو. رێكخراوی شیرین، حەسۆ كانیەلینجی بەرپرس بوو، عەشقی عارەب كارگێڕی عەسكەری رێكخراو، عوسمان شكری كارگێڕی رێكخستن بوو، ژمارەیان 150 پێشمەرگە بوو.رێكخراوی پیران، بەرپرسی رێكخراو شەهید چاوشین خانۆ بێدودی بووە لەگەڵ ئەندامان حەمەد میرحەمەد و سەفەرسلێمان مەحمود، خۆشەوی عەبدوڵڵا.رێكخراوی قەلەندەر بەرپرسی رێكخراو ساڵح عوزێر بێدودی، ئەندامان عوسمان پیرانی و حالی عەزیز شێرۆكی.رێكخراوی زۆزك بەرپرسی رێكخراوەكە حەسەن عیسا بابكەیی، ئەندامان سواری محەمەد، عوسمان شێخۆ. رێكخراوی برووسك بەرپرسی رێكخراوەكە ئەحمەد سادق، ئەندامان: عەلی عوسمان، مستەفا یوسف.رێكخراوی كارۆخ بەرپرسی رێكخراوەكە ئەحمەد مەلاسوار، ئەندامان: عزەت ئیسماعیل، كەریم عەبدولڕەحمان. لێژنەی ناوچەی مێرگەسۆر كە من بەرپرسی ناوچەكە بووم، عیسا یوسف شێرۆكی، حوسێن حاڵی كۆڵەكی، رێبوار سەلیم شێخانی، تاهیر شێخ ئۆمەر ئەندامانی ناوچەكە.نەخۆشخانە: دكتۆر محەمەد ساڵح برین پێچی قوەتی بارزان. بارەگای لێژنەی ناوچەی مێرگەسۆر ئەم قوەتە 700 پێشمەرگە بۆ سنووری چالاكی لە چیای دیلەوە تاكو بەردەری لە سنووری توركیا لە ناوچەی شێروان. یەكەم شەڕ لە بەرزایی سەر گوندی كەكلە دەستی پێكرد و دوژمن توانی داگیری بكات، بۆ ئەم مەبەستە قوەتی بارزان دەستی كرد بە دژە هێرش و ئازادی كردەوە، بەڵام بە خوێنی چوار قارەمان كە بریتی بوون لە شەهید سەعید بابكەیی و شەهید خانۆ ئارەب و شەهید ئیبراهیم كانیەلینجی و شەهید عەلی سەروكانی، بەڵام دیسانەوە دوژمن هێرشێكی تری كرد و شوێنەكەی داگیر كردەوە، دوای ئەو هێڕشەی دوژمن هێڕشێكی تری كردە سەر دەشتی بەرازگر بەبەشداری زیاتر لە 40 فەوج جاش و پشتیوانی هەلیكۆپتەر و دەیان تۆپی قورس لە دوولایەوە لە مێرگەسۆر لە مینایەوە، لە جەبهەی ناوەڕاستیشە دوژمن بە هەموو هێز و توانایەوە هێرشی دەهێنا و، هەموو جۆرە چەكێك و هەموو شێوەكانی جەنگی تاقی دەكردەوە بۆ ئەوەی بتوانێ نزیك ببێتەوە لە سنوور، بەڵام رووبەڕووی پێشمەرگە قارەمانەكان دەبوویەوە پاش زیانێكی زۆر تووشی شكست دەبوو، هێزە بەشدار بووەكان بریتی بوون لە قوەتیلقی 3 لقی4 پارتی دیموكراتی كوردستان و قوەتێكی لقی2 پارتی دیموكراتی كوردستان هەروەها ئەو هێزانەی سەر بە سەركردایەتی بوونهێزی حەمرین لەگەڵ هێزی ئاوارە. ئەم داستانە مەزنەی خواكوڕك نابێ هەرگیز لەبیر بكرێ، راستە ئێمە بە داستان ناوی دەبەین، بەڵام شۆڕشێك بوو، بەرخودان و خۆراگرییەكی كەم وێنە بوو لەبەر ئەوەی پارتی دیموكراتی كوردستان تەنها و تەنها بەبێ هیچ هاوكارییەك ملی دابوووە بەر ئەو خۆڕاگریەو، سەلماندیان كە شەڕی عێراق و ئێران هیچ پەیوەندیەكی بە بزاڤی رزگاریخوازیی كورد نییە، وەستانی ئەو شەڕەش ناتوانی ئارامی لە كوردستان و عێراق دابین بكات ، هەروەها ناتوانێ ببێتە هۆی وەستانی كاروانی خەبات و بەرخودانی گەلی كوردستان.
فەرماندەی قارەمان محەمەد سەلیم مزوری ناسراو بە ئەبو ریش فەرماندەی دیار و بەشدار بووی داستانی خواكورك لەبیرەوەرییەكانیدا گوتی: من لەسەرەتای داستانی خواكوڕك ریشی خۆم نەتاشی، بۆیە بە ئەبو ریش ناسرام و ئێستاش هەر بەئەو ناوەوە ناسراوم، شۆڕشی گوڵان درێژەپێدەری شۆڕشی مەزنی ئەیلوول بووە، لەم شۆڕشە زۆر داستان تۆمار كران، بەڵام كاتێك داستانی خواكوڕك هاتە ئەنجامدان ئەو كاتە بوو كە شەڕی 8 ساڵەی ئێران وعێراق كۆتایی پێهاتبوو، بۆیە بە حەقیقەت داستانی خواكورك داستانێكی زۆر گەورە و مەزن بوو، سەرۆك مسعود بارزانی لەم داستانەدا بڕیاری مان و نەمانی دا فەرمووی: “هەموو پێشمەرگە و هەموومان پێكەوت دەست لە ناو دەست خەبات دەكەین و لەبەرامبەر رژێمی دڕندە رادەوستین و شەڕی مان و نەمان دەكەین”. بەحەقیقەت ئەو داستانە بە سەرۆكایەتی راستەوخۆی سەرۆك بارزانی بوو لەگەڵ پێشمەرگە بەشداری ئەو داستانەی كرد، من ئەو كات بەرپرسی عەسكەری رێكخراوی ئاراس بووم، فەرمان لە جەنابی سەرۆكەوت بۆ رێكخراوی ئێمە هات، كە بە مولازم یونسی گوتبوو ئێوە دەچنە نازداری، هێزی حەمرین لەوێدایە، فەرماندەی ئەو هێزە خوالێخۆشبوو فەرماندەی قارەمان مام غەزالی میرخان بوو، بە “مام غەزالی” م گوت كە بەو شێوەیە تەوجیهات بۆ ئێمە هاتووە، مام غەزالی گوتی: زۆر باشە با پێشمەرگەكان بچنە گادەر ئیستراحەت بكەن و هەر شتێك روویدا ئێمە ئاگادر بكەنەوە، ئەمە نزیكی 7 رۆژ نەبوو كە دەواممان كرد، كە دوژمن قوەتێكی زۆری هێنا و هاتنە پیشتی شێخان، قوەتی دوژمن یەكجار زۆر بوو، بەرگریمان كرد و چەند شەهیدمان هەبوون، هەموو قوەتەكانی بەشدار بووی داستانی خواكوڕك رۆڵی خۆیان هەبوو و هەر یەك لە میحوەرەكانی خواكوڕك دابەش كران، هەتا قوتابی و لاو و ئافرەت بۆ بەرگری میللی پێكهاتبوو كە ئەوانیش دەوری خۆیان بینی، بەشداریمان لەو داستانە كرد كە وەكو پێشمەرگەی پارتی و بارزانی توانیمان بەرگری و مقاومەت بكەین كە بۆ سەرۆك مسعود بارزانی دەگەڕێتەوە، چونكە سەرۆك بارزانی راستەوخۆ لە ناو سەنگەر و لە ناو مەیدان خەبات دا بوو، ئەمەش ئومێد و هیوای پێشمەرگە قارەمانەكان دەبەخشی، هەر لەو سونگەیەشەوە تەحدای هەموو ئەگەر و پێشهاتێكی كرد و بریاری شەڕی مان و نەمانی دا و هەر لە دەستپێكی شەڕەكەدا و تا دوا فیشەكیش سەرۆك بارزانی راستەوخۆ بەشداری و سەرپەرشتی ئەو داستانەی كرد شان بەشانی پێشمەرگە قارەمانەكانی پارتی و بارزانی.
لەگەرمەی شەڕی داستانی خواكوڕك سەرۆك بارزانی فەرمووی: “من دڵنیام لەماوەیەكی زۆر كەمدا زۆر شت ڕوودەدات و بارودۆخەكە بە گشتی دەگۆڕێ یا خود دوژمن ناچار دەبێ لەبەرامبەر ئەم جۆرە بەرگرییدا بە خۆیدا بچێتەوە. هەر واشی لێهات، سوپاس بۆ خوا ئەو بوو كە بیروبۆچوونەكانی جەنابی سەرۆك مسعود بارزانی هەمووی هاتنە دی.
بەرێزقادر قادر فەرماندەی بەشداری بووی داستانی خواكوڕك لە بارەی وتاری سەرۆك بارزانی و پێشبینەكانی بەرێزیان گوتی: حەتمەن ئێمە بیرمان لە قسەكانی سەرۆك مسعود بارزانی دەكردەوە، ئاواتمان بوو، بەڵام لە تەسەوەری ئێمەدا نەبوو، بەڵام سوپاس بۆ خوا هەموو پێشبیینەكانی سەرۆك بارزانی هاتە دێ. ئەو پێشبینیانەی سەرۆك بارزانی بوو بە وانەیەك، چۆن قوتابیەك لە قوتابخانە وانە دەخوێنی، بەو جۆرەش بۆ ئێمە بوو و وانەیەك لەو وانانەی كە ئێمەی پێگەیاند، پێشبینەكی راستگۆیانە كە لە كۆبوونەوەكان بە ئێمە دەگوترا و راڤەدەكرا. هاتنەدی، ئەو پێشبینیانەش نەك تەنها جێی خۆشحاڵی ئێمەی پێشمەرگە بوو، بەڵكو جێی خۆشحاڵی گشت جەماوەری كوردستانیش بوو. لە دوای شەڕی خواكورك سەرۆك بارزانی دیارییەكی بە نرخی پێدام كە ئەوەیش دوربینێكی بچووك بوو، تا ئێستاش لام ماوە و پاراستوومە، هەروەها دیارییەكی دا بە شەهید سەید ساڵح بەرواری كە ئەوكات بەرپرسی عەسكەری لقی چوار كە بریتی بوو لە سەعاتی دەستی خۆی، بێكۆمان ئەو دیاریانە زۆر بە نرخن لامان چونكە دیاری سەرۆك بارزانی بوو واماندادەنا كە ئەمە هەموو دونیایە.
دەربارەی كاریگەریی داستانی خواكوڕك لەسەر رەوتی بزاڤی رزگاریخوازیی كورد عومەر عوسمان مێرگەسۆری گوتی: تۆمار كردنی ئەم بەرخودان و خەباتە لە مێژوودا پایەكانی مێژووی كورد بەهێزتر دەكات و لەرووی سیاسیەوە بنەمایەكی بەهێز بۆ بزاڤی ڕزگاریخوازیی كورد دروست دەكات و سەربەرزییەكی زۆر بۆ بەشدار بووان و فەرماندەكانی دروست دەكات، بێگومان مێژوو ئایندە دروست دەكات و هەر ئەو جۆرە خۆڕاگرییە هەر لە ئەنجامی ئەو فیداكاریەیە. ئەم پێشبینیە سیاسییانەی سەرۆك بارزانی دوای داستانی خواكورك یەكجار گرنگ بوون، زۆری پێنەچوو هەر هەموو ئەو وتە بەنرخانەی سەرۆك مسعود بارزانی لە ئەرزی واقیعدا هاتنەدی، دروست وای لێهات كە خۆی فەرمووی، بەڕاستی دەبێ ئێمەی كورد سوپاسگوزاری هەڵوێست و بۆچوون بین و بەرز بینرخێنین و هەمیشە بە یادی نەوەكانمان بێنینەوە و مێشكی رۆڵەی كورد بەوە ئاو بدەین.
هەزاران سڵاو لەگیانی پاكی شەهیدانی داستانی خواكورك و هەموو شەهیدانی رێگای ڕزگاریی كورد و كوردستان و سەرقافلەی شەهیدان بارزانیی نەمر و كاك ئیدریسی هەمیشە لەیاد. سەربەرزی بۆ هەموو پێشمەرگە قارەمانەكانی رێبازی پیرۆزی بارزانیی نەمر و بەشداربووانی داستانی گەورەی خواكورك.
