جەواد مەلەکشاهی*
لە گەرمەی ئەو گۆڕانکارییە سیاسییانەی کە هەرێمی کوردستان و ناوچەکە بە گشتی بەخۆیەوە دەبینێت، باسی لێکتێگەیشتن و لێکنزیکبوونەوەی نێوان یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و جووڵانەوەی نەوەی نوێ وەک یەکێک لە جێی سەرنجترین و مشتومڕاوییترین دۆسیەکان دێتە پێشەوە. ئایا ئێمە لەبەردەم هاوپەیمانێتییەکی سیاسیی ئاساییداین کە هاوکێشە هەڵبژاردنەکان و بەرژەوەندییە حزبییەکان فەرزیان کردووە، یان ئەوەی ڕوودەدات سنووری لێکتێگەیشتنی سیاسی دەبەزێنێت و بە بڕوای زۆرکەس، لە پڕۆژەیەک نزیک دەبێتەوە کە ئامانجی لاوازکردنی پێگەی هەرێم و بەرتەسککردنەوەی ڕۆڵییەتی؟
چاودێری دۆخی کوردستان تێبینی جۆرێک لە گەلەکۆمەی سیاسی و هەرێمی دەکات لەسەر ئەزموونی هەرێمی کوردستان؛ ئەزموونێک کە سەرەڕای ڕووبەڕووبوونەوەی قەيرانی جۆراوجۆر، شەڕ، گەمارۆ و ناکۆکی ناوخۆیی، توانیویەتی خۆی وەک قەوارەیەکی دەستووری بسەلمێنێت کە خاوەن ئامادەیی و کاریگەرییەکی سیاسی، ئابووری و ئەمنیی بەرچاوە. خاوەنانی ئەم بۆچوونە پێیان وایە کە هەندێک هێزی هەرێمی، لەگەڵ چەند لایەنێکی ناوخۆیی کوردستان و هێزە سیاسییەکانی سەر بە وڵاتانی ناوچەکە، لە گۆشەنیگای هێزی پارتی دیموکراتی کوردستانەوە سەیری بەهێزیی هەرێم دەکەن، وەک یەکێک لە کۆڵەکە سەرەکییەکانی کە ئەم ئەزموونەی لەسەر بونیاد نراوە.
لەم ڕوانگەیەوە، ئەوان پێیان وایە هەر بەرەیەک یان هاوپەیمانێتییەکی سیاسی کە ئامانجی لاوازکردنی پارتی دیموکراتی کوردستان بێت، لە جەوهەردا ئامانجی لێدانی دڵی هەرێم و کەمکردنەوەی توانای کاریگەرییەتی لە هاوکێشە عێراقی و هەرێمییەکاندا. چونکە کێشەکە بەگوێرەی ئەم تێڕوانینە، پەیوەندی بە کێبرکێیەکی حزبیی کاتییەوە نییە، بەڵکو ململانێیە لەسەر ناسنامە، داهاتوو و پێگەی سیاسیی هەرێم. بەڵام مێژووی نزیک چەندین وانە پێشکەش دەکات کە ناتوانرێت پشتگوێ بخرێن. سەرکردایەتی بارزانی کە ڕێبەرایەتی پارتی دیموکراتی کوردستان دەکات، لە ماوەی دەیەکانی ڕابردوودا ڕووبەڕووی چەندین هاوپەیمانێتی و فشاری زۆر بووەتەوە، کە هەندێکیان ناوخۆیی و هەندێکی تریان هەرێمی و نێودەوڵەتی بوون. سەرەڕای ئەمەش، ئەو هه‌وڵانە نەبوونە هۆی بەدیهێنانی ئامانجی نەیارەکانی، بەڵکو لە زۆربەی کاتەکاندا بە ئەنجامێکی نائومێدکەر بۆ ئەوانە کۆتایی هات کە گرەویان لەسەر لاوازکردنی حزبەکە یان کۆتاییهێنان بە ڕۆڵی دەکرد. بەو پێیەی پارتی دیموکراتی کوردستان وەک یاریزانێکی سەرەکی لە گۆڕەپانی کوردستان و عێراقدا مایەوە و بەردەوام بوو لە نوێنەرایەتیکردنی توێژێکی بەرفراوان لە کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان.
ئەمەش بەو مانایە نییە کە هیچ حزبێک لە سەرووی ڕەخنە یان پێداچوونەوەوە بێت، چونکە ژیانی سیاسیی تەندروست لەسەر بنەمای کێبڕکێ، چاودێری و گۆڕینەوەی بیروڕا بونیاد دەنرێت. بەڵام گۆڕینی ناکۆکییە سیاسییەکان بۆ پڕۆژەیەک کە داوای دەستوەردانی دەرەکی بکات یان لەگەڵ ئەجێندایەکدا یەکبگرێتەوە کە لەگەڵ بەرژەوەندییەکانی گەلی کوردستاندا نەگونجێت، مەترسییەکی گەورە بۆ سەر هەمووان بەبێ جیاوازی دروست دەکات.
قۆناغی ئێستا دەخوازێت کە تەواوی هێزە کوردستانییەکان پێداچوونەوە بە حیساباتی خۆیاندا بکەن و درک بەوە بکەن کە بەردەوامیی پەرتەوازیی و پەکخستنی دامەزراوە دەستوورییەکان، دەستکەوتی ڕاستەقینە بۆ کەس بەدی ناهێنێت. دروستترین ڕێگا بریتییە لە گەڕانەوە بۆ سەر مێزی گفتوگۆ و لێکتێگەیشتنی نیشتمانی، چالاککردنەوەی پەرلەمانی کوردستان بۆ ئەنجامدانی ڕۆڵی یاسادانان و چاودێری خۆی، و پەلەکردن لە پێکهێنانی حکومەتێکی نوێ بەپێی شایستە هەڵبژاردنەکان و ئیرادەی دەنگدەران، بەدوور لە لۆژیکی پەراوێزخستن و ململانێی نادروستی سیاسی.
گەلی کوردستان قوربانیی بێشوماری لە پێناو ئازادی و مافە ڕەواکانی خۆیدا بەخشیوە، و شایستەی ئەوە نییە کە ناکۆکیی نێوان هێزە سیاسییەکانی ببێتە هۆکارێک بۆ لاوازکردنی ئەزموونەکەی یان هەڕەشەکردن لە سەقامگیرییەکەی. ئەگەر هەندێک کەس پێیان وابێت کە هاوپەیمانێتییە کاتییەکان یان پشت بەستن بە پاڵپشتی دەرەکی دەتوانێت سەرکەوتنێکی هەمیشەیی بەدی بهێنێت، ئەوا ئەزموونی ساڵانی ڕابردوو سەلماندوویەتی کە براوەی ڕاستەقینە ئەو لایەنەیە کە هانا بۆ ئیرادەی گەل دەبات و یەکڕیزیی ڕیزەکانی کوردستان دەپارێزێت.
لە کۆتاییدا، پرسیارەکە بە کراوەیی دەمێنێتەوە: ئایا ئەوەی ئەمڕۆ دەیبینین هاوپەیمانێتییەکی سیاسی کاتییە کە بەرژەوەندی و بارودۆخەکە فەرزی کردووە، یان ڕێڕەوێکە کە لە ناخی خۆیدا پڕۆژەیەک بۆ لاوازکردنی ئەزموونی هەرێمی کوردستان و کەمکردنەوەی ڕۆڵەکەی هەڵگرتووە؟ وەڵامەکە هەرچییەک بێت، ئەوەی مسۆگەرە ئەوەیە کە داهاتووی هەرێم بە پیلانگێڕی و بەرەی دەرەکی بنیاد نانرێت، بەڵکو بە گفتوگۆ، شراکت و ڕێزگرتن لە ئیرادەی گەل بنیاد دەنرێت، بە پێچەوانەوە، نەیارە ناکۆکەکان جگە لە نائومێدی و شکست هیچی تر دروێنە ناکەن، لە کاتێکدا لەگەڵ بەردەوامیی ئەم ململانێیەدا گەلی کوردستان دەبێتە گەورەترین دۆڕاو.
* سه‌رنووسه‌ری رۆژنامه‌ی (التاخی)
