شێخ ستار عەواڵانی
٢٤ی تشرینی دووەمی ١٩٩٣، ڕۆژێکی مێژووییە بۆ هەڵەبجە و گەلی کوردستان. لەم ڕۆژەدا پەرلەمانی کوردستان بڕیاری فەرمی دەرکرد، کە هەڵەبجە لە قەزایەکەوە بگۆڕێت بۆ پارێزگایەکی سەربەخۆ.
لە ٢٤ی تشرینی دووەمی ١٩٩٣دا، پەرلەمانی کوردستان لە دانیشتنێکی تایبەتدا دەنگی بە بڕیاری دامەزراندنی پارێزگای هەڵەبجە دا. ئەم بڕیارە بە پشتیوانی زۆرینەی ئەندامانی پەرلەمان پەسەند کرا و وەک ڕێزگرتنێک لە قوربانیانی کارەساتی کیمیاباران و خەڵکی ئازای ئەم شارە تەماشا کرا.
دوای دەرچوونی بڕیارەکە، خەڵکی هەڵەبجە و ناوچەکانی دەوروبەری بە شادمانییەوە ئەم مژدەیان پێشوازی لێکرد. ئاهەنگی جەژنێکی گەورە لە شارەکەدا ڕێکخرا و لاوەکان و گەنجان بە شانازییەوە ئاڵای کوردستانیان بەرزکردەوە.
گرنگی هەڵەبجە لە ڕووی مێژووییەوە
هەڵەبجە ناوێکی نەمرە لە مێژووی کوردایەتیدا. لە ١٦ی ئازاری ١٩٨٨دا، ڕژێمی بەعسی عێراق شارەکەی کیمیاباران کرد، کە لە ئەنجامدا زیاتر لە ٥٠٠٠ هاوڵاتی بێتاوان لە ژن و منداڵ و پیر شەهید بوون و دەیان هەزار کەسی تر برینداربوون. ئەم کارەساتە بووە هێمای ستەمی نەتەوەیی و بەرگری و خەبات.
لە ڕووی سیاسییەوە
بوونی هەڵەبجە بە پارێزگا مانای ئەوەیە، کە ئەم شارە ئێستا دەسەڵاتی کارگێڕی و ئیداری سەربەخۆی هەیە. ئەمەش دەرفەتی باشتری بۆ خزمەتگوزاری و گەشەپێدانی ناوچەکە دروست دەکات.
لە ڕووی نیشتیمانییەوە
هەڵەبجە هێمای بەرگری و ڕاوەستانی گەلی کوردە بەرامبەر ستەم و زوڵم. دامەزراندنی وەک پارێزگا ڕێزگرتنێکی گەورەیە لە قوربانیان و پاڵپشتی لە خەڵکی ئازای ئەم شارە.
لە ڕووی جوگرافییەوە
هەڵەبجە لە شوێنێکی ستراتیژیدا جێگیرە، لە سنووری ئێران و نزیک لە پارێزگای سلێمانی. سروشتی جوانی هەیە و دەوڵەمەندی کشتوکاڵی و سروشتی تایبەتە.
پەسەندکردنی فەرمی لە حکومەتی عێراق
یاسای پەرلەمانی عێراق لە ساڵی ٢٠١٤
دوای دامەزراندنی هەڵەبجە وەک پارێزگا لە لایەن حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە، خەباتێکی دوور و درێژی دەستپێکرد بۆ ئەوەی حکومەتی فیدراڵی عێراقیش بە فەرمی دان بەم پارێزگایەوە بنێت.
لە ساڵی *٢٠١٤*دا، پەرلەمانی عێراق بە فەرمی دەنگی بە یاسای دامەزراندنی پارێزگای هەڵەبجە دا. ئەم بڕیارە دوای چەندین ساڵ چاوەڕوانی و هەوڵی بەردەوام هات.
ڕۆڵی فراکسیۆنی پارتی دیموکراتی کوردستان، فراکسیۆنی پارتی دیموکراتی کوردستان لە پەرلەمانی عێراق ڕۆڵێکی گرنگی گێڕا لە تێپەڕاندنی ئەم یاسایە:
– *فشاری بەردەوام* لەسەر حکومەتی ناوەندی بۆ جێبەجێکردنی ئەم بڕیارە.
– ** لۆبیکردن** لەگەڵ هاوپەیمانان و فراکسیۆنەکانی تر لە پەرلەمان
– *هاندانی* حکومەت بۆ دابینکردنی تەرخانکراوی سەرانی پارێزگاکە.
– *پشتیوانی سیاسیی* لە چوارچێوەی ڕێککەوتنە سیاسییەکان.
دەرچوونی یاسا لە ساڵی ٢٠٢٤
لە ساڵی ٢٠٢٤ دا، هەنگاوێکی گرنگی تری هاوێشت بۆ پتەوکردنی پێگەی یاسایی پارێزگای هەڵەبجە. پەرلەمانی عێراق یاسایەکی تازەی تایبەت بە پارێزگای هەڵەبجە دەرکرد، کە ڕێکارەکانی کارگێڕی و دارایی و مافەکانی ئەم پارێزگایەی بە ڕوونی دیاری دەکرد.
ئەم یاسایە بە هەوڵ و فشاری فراکسیۆنی پارتی دیموکراتی کوردستان و نوێنەرانی هەڵەبجە لە پەرلەمانی عێراق دەرچوو و دەستکەوتێکی گەورە بوو بۆ ئەم پارێزگایە مێژووییە.
واتای ئەم ڕۆژە
دامەزراندنی پارێزگای هەڵەبجە تەنها بڕیارێکی کارگێڕی نەبوو، بەڵکو پەیامێکی نیشتیمانی و مرۆیی بوو. پەیامی ئەوە بوو، کە گەلی کورد هەرگیز قوربانییەکانی لەبیر ناکات و شوێنی شەهیدانی هەمیشە لە دڵ و مێشکیدا دەمێنێتەوە.
ئەمڕۆ، دوای تێپەڕینی زیاتر لە سی ساڵ، هەڵەبجە بەردەوامە لە گەشەکردن و ئاوەدانی، بەڵام یادی قوربانیانی کیمیاباران هەمیشە زیندوو دەمێنێتەوە وەک وانەیەک بۆ نەوەکانی داهاتوو.
