دیمانە-عەلی بانیشاری-هەولێر:
سەرۆكی سەندیكا شوێنەوارناسانی كوردستان لە دیمانەیەكیدا لەگەڵ (خەبات) دەڵێت” ماوەیەكە چەند رێخكراو بەناوی پاراستنی شوێنەوارەوە دروستبـوون، ئەوەش لاوازی ئەو دەستەی رێكخراوە ناحـكومییەكان دەردەخات كە موڵەت بە كەسانی ناپسپۆر دەدات لـەو بوارەدا. پ.ی.د.عـەبدوڵڵا خورشیـد دەشڵێت” نەبوونی بودجە وایكردووە سەندیكای شوێنەوارناسان لەئێستا چالاكییەكانی كەم بێتەوە، تەنانەت بارەگاشی نەبێـت”.ناوبراو لەم دیمانەیەدا بـاس لە( مەترسییەكـانی سەر نـاوچە شوێنەوارییەكـانی كوردستان، دەرمـاڵەی تـرسناكی شوێنەوارناسان، دروستبـوونی رێكـخراوەكانی شوێـنەواری و كەلەپووری، نەبەستـنی كـۆنگرەی سەندیكا، نوێ نەكردنەوەی پێناسەی شوێنـەوارناسان) و چەند پرسێكی تـر دەكات.
12 ساڵە سەندیكا شوێنەوارناسان كۆنگرەی نەبەستووە
سەبارەت بە نەبوونی چالاكییەكانی سەندیكا شوێنەوارناسانی كوردستان و وەستانی گۆڤاری سۆبارتوو كە بە زمانەكانی(كوردی، عەرەبی، ئینگلیزی) سەندیكا دەریدەكرد و بە یەكێك لە گۆڤارە هەرە بەشەكان لە بواری زانستی شوێنەوار و كەلەپووردا دادەنرا؟ د.عەبدوڵڵا خورشید، دەڵێ” سەندیكا چالاكی ماوە، بەڵام لە ئاستی تموحی ئێمەدا نییە، نەبوونی بودجەش وایكردووە گۆڤارەكەمان لە ئێستادا بوەسێت، چونكە بۆ هەر ژمارەیەك 10 ملیۆن دیناری پێویستە”. سەندیكاكە لەساڵی 2006ـەوە دامەزراوە، بەڵام تائێستا كۆنگرەی نەبەستووە، د.عەبدوڵڵا، دەڵێ” هەركات بارودۆخ لەباربوو بێگومان كۆنگرە دەبەستین”. لەبارەی نوێ نەكردنەوەی پێناسەی ئەندامانی سەندیكا شوێنەوارناسان؟ ناوبراو دەڵێت” دەرچووان كاتێك دەبنە ئەندامی سەندیكاكان كە بەرژەوەندیان تێدا هەبێت، بو نموونە لە سەندیكای شوێنەوارناسان دەرماڵەی ترسناكی بۆ شوێنەوارناسان سەرف ناكرێت، بۆ ئەو مەبەستە چەندین جار هەوڵدراوە، بەڵام بەداخەوە تائێستا ئەو دەرماڵەیە بۆ شوێنەوارناسان نەبەستراوە”. گوتیشی” ئەگەر دەرماڵەكە هەبێت، بێگومان ئەندامانیش سەردانمان دەكەن و پێویستیشیان بە پشتگیری سەندیكا دەبێت، نەبوونی دەرماڵەكە وایكردووە لە ئێستادا ئەندامان تەنانەت ئامادەش نیین پێناسەكانیان نوێ بكەنەوە، یان پێناسەی نوێ بكەن”.
هیچ رێكخراوێك بەدیلی سەندیكا نییە
سەرۆكی سەندیكای شوێنەوارناسانی كوردستان، دەڵێ” لە ئێستادا سەندیكا تەنها ناوێكە، نە بارەگای هەیە و نە بودجە بۆ راپەراندنی كار وچالاكییەكانی، لە سەرەتایی 2015 وە هیچ هاوكارییەكی دارایی نەكراوین، لە رووەوە گلەیمان هەیە، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا ئێمە كوڵمان نەداوە لە هەر شوێنێكی كوردستان كارو چالاكی هەبێت لە بواری شوێنەواردا ئامادەیمان هەیە و لە بواری وشیاری شوێنەواریشدا سیمینارمان پێشكەشكردووە”. لەبارەی دامەزراندنی رێكخراوی شوێنەواری وەكو بەدیلی سەندیكا؟ د.عەبدوڵڵا خورشید، گوتی” لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان چەندین پەیجی جۆراو جۆر هەن كە گوزارشت لە شوینەوار دەكەن و بە مەبەستی هوشیاری شوێنەواری لە كوردستان كار دەكەن ئێمە پشتگیری ودەست خۆشییان لێ دەكەین، ماوەیەكە چەند رێخكراو دروستبوون بە ناوی پاراستنی شوێنەوار لە دەستەی رێكخراوە ناحكومییەكان كە تەنها سێ كەس دەتوانن داواكاری پێشكەش بكەن بو وەرگرتنی مۆلەت، ئەوەش لاوازی ئەو دەستەیە دەردەخات كە موڵەت بە كەسانی ناپسپۆر دەدەن لە بواری شوێنەوار، چونكە شوێنەوار ناسنامەی گەلە و ئەمنی نەتەوایەتیمانە”. گوتیشی” دووپاتی دەكەینەوە هیچ رێكخراویك نابێتە بەدیلی سەندیكای شوێنەوارناسانی كوردستان، ئێمەش لە دەستەی گشتی سەندیكای شوێنەوارناسان بەردەوام دەبین لە پشتگیریكردنی سەرجەم مافە رەواكانی شوێنەوارناسان و هەر وەكو چۆن لە رابردوودا ئەو ئەركەمان بە ئەنجام گەیاندبوو، لە داهاتوویشدا هەمان هەڵوێستمان دەبێت”.
با شوێنەوار سەر بە ئەنجوومەنی وەزیران یان وەزارەتی رۆشنبیری بێت
سەرۆكی سەندیكا شوێنەوارناسان، بەمەبەستی پێشخستنی شوێنەوار و رزگاركردنی شوێنە شوێنەوارییەكان لە ئەگەری فەوتان و دانانی سنورێك بۆ دەستدرێژییەكانی سەر شوێنەوار لە كوردستان چەند خاڵێك دەخاتە روو، یەكەم: بەڕێوەبەرایەتی گشتی شوێنەوار كە لە كابینەی رابردوو سەر بە وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزار پەراوێزخراوە و هیچ گرنگییەكی پێ نەدراوە، داواكارین بەڕێوەبەرایەتیەكە راستەوخۆ سەر بە ئەنجوومەنی وەزیران بێـت، ئەگەر ئەوەیش پەسەند نەكرێت، بخرێتە سەر وەزارەتی رۆشنبیری. دووەم: دامەزراندنی شوێنەوارناسان لە بواری خۆیاندا، هەروەها لەسەر میلاكی وەزارەتی پەروەردە، چونكە تائێستا ژمارەیەكی زۆریان دانەمەزراون. سێیەم: بۆ بەڕێوەبردنی دامودەزگاكانی شوێنەوار لە كوردستان پێویستە كەسانی خاوەن ئەزموون و پسپۆڕ دابنرێن، پۆستی بەڕێوەبەری گشتی شوێنەوار هەر لە راپەرینەوە تائێستا لەلایەن كەسانێكەوە بەڕێوە دەبدرێت كە شوێنەوارناس نین. چوارەم: ساڵانێكە لە كوردستان كاری كنەوپشكنینی شوێنەواری وەكو پێویست ئەنجام نەدراوە، بۆیە پێویستە كار بۆ ئەم مەسەلەیە بكرێت، چونكە كوردستان ئارامە و زەمینە لەبارە بۆ سوود وەرگرتن لە ئەزموونی زانكۆكانی جیهان كە ئامادەن بۆ ئەنجامدانی ئەم كارە. پێنجەم: پێویستە هەمئاهەنگی لەگەڵ زانكۆكانی كوردستاندا هەبێت تا كورسی خوێندنی ماستەر و دكتۆرا بۆ شوێنەوارناسان لە دەرەوەی وڵات دابین بكرێت، چونكە شوێنەوارناسانی پسپۆڕ و خاوەن بڕوانامەی بەرز لە هەرێمی كوردستان كەمە.
پێویستە بودجە بۆ كڕینەوەی شوێنەوار تەرخان بكرێت
د.عەبدوڵڵا خورشید، بەمەبەستی پێشخستنی شوێنەوار و رزگاركردنی شوێنە شوێنەوارییەكان لە ئەگەری فەوتان و دانانی سنورێك بۆ دەستدرێژییەكانی سەر شوێنەوار لە كوردستان ئاماژە بە چەند خاڵێكی تر دەدات، لەوانە، كردنەوەی مۆزەخانەیەكی گەورە لە سەنتەری هەولێری پایتەخت بەناوی مۆزەخانەی شارستانی هەرێمی كوردستان، چونكە كوردستان بە دایكی ژیانی رابردوو دادەنرێت بۆ ئەوەی ببێتە دەروازەیەكی شارستانی گەشتوگوزاری و ناساندنی شارستانیەت و مێژووی كۆنی كوردستان بە گشت جیهان. هەروەها ئەنجامدانی رووپێویەكی شوێنەواری لەسەرتاسەری كوردستان، چونكە ژمارەیەكی زۆری شوێنەوارەكان تائێستا تۆمار نەكراون، بۆیە داواكارین لە حكومەت بۆ ئەم مەبەستە بودجەی تایبەت دابین بكات. لەلایەكی ترەوە ساڵانە بودجەیەكی تایبەت بۆ استملاككردنی خانووە كەلەپوورییەكان دابین بكرێت تا بەپێی بەرنامەیەكی خێرا ئەو خانووانە لە ئەگەر فەوتان رزگار بكرێن و هەوڵی نۆژەنكردنەوەیان بدرێت. ناوبراو باسی خاڵێكی تر دەكات و دەڵێ” دەبێت ساڵانە بودجەی پێویست بۆ كڕینەوەی شوێنەوار لە دەستی هاوڵاتیان دابین بكرێت، وەكو چۆن لە بەڕێوەبەرایەتی گشتی شوێنەوار لە بەغدا پەیڕەو دەكرێت ء لەلایەن ئەنجومەنی وەزیرانی عێراقەوە ساڵانە بودجە بۆ كڕینەوەی ئاسەوار دابینكراوە و مۆزەخانەكانی تر جیهانیش هەمان سیستم پەیڕەو دەكەن”.
د.عەبدوڵڵا بەمەبەستی پاراستنی شوێنەوار چەند خاڵێكی تر دەخاتە روو
سەرۆكی سەندیكا شوێنەوارناسانی كوردستان، درێژە بەو خاڵانە دەدات كە مەبەست لێی پێشخستنی شوێنەوار و رزگاركردنی شوێنە شوێنەوارییەكان لە ئەگەری فەوتان و دانانی سنورێك بۆ دەستدرێژییەكانی سەر شوێنەوار لە كوردستان و دەڵێت” پێویستە لیژنەی یاسای پەڕلەمانی كوردستان چاو بە یاسی شوێنەواری عێراقی ساڵی 2003 بخشێنێتەوە و پاشان پەسەندی بكات و لەسەرجەم دادگاكاندا پەیڕەو بكرێت”. خاڵێكی تر كە د.عەبدوڵڵا خورشیدا ئاماژەی پێدەدات گرنگیدانە بە پاراستنی ناوچە شوێنەوارییەكان ء رێگە لەدەستدرێژی كردنە سەر ناوچە شوێنەوارییەكان لە رێگای دامەزراندنی پۆلیس و پاسەوان و چاودێری تایبەت بە شوێنەوارەكان و دانانی لە هەموو ئەو جێگایانە كە پێویستیان پێیەتی بەتایبەتی لە بازگەكانی سەر سنوور و فرۆكەخانەكان و ناوچە شوێنەوارییەكان. وە هەروەها كادێری شوێنەوارناس رۆڵێكی كاریگەریان پێ بدرێت بۆ نۆژەنكردنەوە و كنەوپشكنینی شوێنەواری لە هەرێمی كوردستان. ئەمە بێ لەوەی هەماهەنگی لە نێوان دامودەزگاكان شوێنەوارناساندا بكرێت بۆ ئەوەی پێش هەر ئەنجامدانی كارێك جا چ سەربازی بێت یان بیناسازی موڵەت لە دەزگاكانی شوێنەوار وەربگیرێت پاشان دەست بە كارەكە بكرێت. ناوبراو خاڵێكی تری گرنگ باس دەكات و دەڵێ” پتەوكردنی پەیوەندی لەگەڵ رێكخراوەكانی وەك یونسكۆ مۆزەخانەكانی دەرەوەی وڵات بۆ پێشخستنی بواری مۆزەخانە و پاراستنی شوێنەوارەكان ء سوود وەرگرتن لە ئەزموون ء شارەزایی ء پسپۆڕییان پێویستە”.
داوای بەستنی
دەرماڵەی مەترسی بۆ شوێنەوارناسان دەكرێت
سەبارەت بە داوكاری چەند جارەی شوێنەوارناسان بۆ خەرجكردنی دەرماڵەی مەترسی بۆیان؟ سەرۆكی سەندیكا شوێنەوارناسانی كوردستان، بە پێویستی دەزانێت دەرماڵەكە ببەسترێت و دەڵێت” نەبەستنی دەرماڵەكە جێگەی نیگەرانی ئێمەیە و دەبێت دەرماڵەی ترسناكی بۆ سەرجەم ئەو شوێنەوارناسانەی كە دامەزراون لە دام و دەزگاكانی سەر بە وەزارەتەكەتان خەرج بكرێت، ئەویش بە پێی رێنمایەكانی وەزارەتی دارایی و ئابووری حكومەتی هەرێمی كوردستان تایبەت بە مووچە و دەرماڵە ژمارە( 9/14/14017 ) لە 24/6/2008 بڕگەی شەشەم لەبەر ئەوەی شوێنەوارناس كارەكانی بریتیە لە كنەوپشكنین، كە لە ئەنجامی ئەو كارەدا رەنگە توشی چەندین مەترسی دەببێتەوە”. د.عەبدوڵڵا خورشید، گوتیشی” شوێنەوارناسان هەندێك كات لە دۆڵ و ناوچە شاخاوییەكاندا كار دەكەن ئەوەیش بێ مەترسی نییە و پێویستە حكومەت رەچاوی ئەوە بكات و دەرماڵەیان بۆ ببەستێت”. ناوبراو باسی مەترسییەكی تر دەكات كە ئەوەیش كنەوپشكنینی شوێنەوارناسانە لەو ناوچانە كە مین و تەقەمەنی تێدایە. دەشڵێت” شوێنەوارناسان لە كاتی هەڵكۆڵینی شوێنەواریدا ئەگەری زۆرە توشی نەخۆشی پێست و تەنگەنەفەسی ببنەوە بۆیە دەبوو زۆر لە رابردوودا شوێنەوارناسان ئەو دەرماڵەیان هەبووایە”.
