د. رزگار عبدال محمود
پرسی كۆتا، یەكێكە لەو پرسانەی، بۆتە جێگەی مشتومڕی هێزە سیاسیەكان و یەكێكە لەو بابەتانەی، كە لەبەردەم دادگای باڵای ئیتحادی عێراقی تانەی لێدراوە، لایەنی داواكار لەم پرسەدا داوادەكات، كە كورسی كۆتاكانی مەسیحی و توركمانەكان، لە نێوان شارەكان دابەش بكرێت، ئاشكرایە، كە عێراق وڵاتێكە، ژمارەیەك پێكهاتەی لەخۆ گرتووە، هەرێمی كوردستانیش لە چەند پێكهاتەیەك پێكهاتووە. واتە پرسی كۆتا، تایبەت نیە بە هەرێمی كوردستان، بەڵكو لە عێراقیش هەمان پرس هەیە، بۆ مسۆگەركردنی نوێنەرایەتیی پێكهاتەكان لە ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق، كۆتا بۆ پێكهاتەكان تەرخان كراوە.
ئەوەی لێرە مەبەستمانە بیخەینەروو ئەوەیە، كە یاسای ژمارە(4) ی سالی 2023 ی یاسای هەمواركردنی سێیەمی یاسای هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی نوێنەران و ئەنجوومەنی پارێزگاو قەزاكان ژمارە (12 ) ی سالی 2018 چۆن پرسی كۆتای لە ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق ریكخستووە و دواتر لەگەڵ دۆخی كۆتای پێكهاتەكان لە هەرێمی كوردستان بەراوردی بكەین.
لە مادەی( 9) ی یاسای ناوبراو، كورسیەكانی ئەنجوومەنی نوێنەران بە 329 كورسی دیاری دەكات، (9) لەم كورسیانەی بۆ كۆتای پێكهاتەكان تەرخان كردووە، (5) كورسیان بۆ پێكهاتەی مەسیحیەكان بۆ پارێزگاكانی بەغداد و نەینەوا وكەركوك و دهۆك و هەولێرە. یەك كورسیش بۆ ئیزیدیەكان لە پارێزگای نەینەوا، یەكێك بۆ سابئی مەندائی لە پارێزگای بەغداد و یەك كورسیش بۆ شەبەك لە پارێزگای نەینەوا و یەكێكی دیكە بۆ كوردە فەیلیەكانە لە پارێزگای واست.
بەڵام ئەوەی مەبەستمە له‌م پرسه‌دا سەرنجی خوێنەری بۆ رابكێشم ئەوەیە، یاسادانەری عێراق بەمە نەوەستاوە، كە كورسییەكەی بۆ پێكهاتەكە لە پاریزگاكەدا دیاری بكات و بەجێبێلی، بەڵكو هاتووە بازنەی هەڵبژاردنی نوێنەرانی كۆتاكانی دیاری كردووە، بۆ هەر كۆتایەك شێوەیەكی جیاوازی بازنەی هەلبژاردنەكانی دیاریكردووە، بۆ نموونە، راستە سێ كورسی بۆ كۆتای مەسیحیەكان لە پارێزگاكانی بەغداد و نەینەواو كەركوك تەرخان كراون، بەڵام بۆ دیاریكردنی بازنەی ئەوانەی دەنگ بۆ ئەم كورسیانە دەدەن، یاسای ناوبراو، عێراقی كردۆتە یەك بازنەی هەلبژاردن( بەدەر لە هەرێمی كوردستان)، واتە راستە كۆتاكان بۆ پارێزگایەك تەرخانكراون، بەڵام هەڵبژاردنی نوێنەری ئەم كۆتایە لە بازنەیەكی فراواندا ئەنجام دەدرێت. هەروەها سەبارەت بەو دوو كورسییەی كۆتای پێكهاتەی مەسیحی، كە بۆ هەردوو پارێزگای دهۆك و هەولێر تەرخان كراوە، بازنەی هەڵبژاردنی ئەم دوو كورسییە هەموو هەرێمی كوردستانە بە سنوورە كارگێڕییەكەی.
واتە هەر كەسێك لە چوارچێوەی هەرێمی كوردستاندا بێت، دەتوانێ بۆ هەڵبژاردنی ئەم دوو نوێنەرەی كۆتا دەنگ بدات، ئەم بڕگەیەی یاسای هەڵبژاردنی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق، گەواهیدەری ئەوەیە كە یاسادانەری عێراقی، لەسەر بناغەی زانیاری تەواو دلنیابووە كە مەسیحییەكان لەو پارێزگایانە دەژین كە لە یاساكەدا دیاری كراون، بۆیە كۆتای بۆ ئەو پاریزگایانە دیاری كردووە. مەبەستیش لە فراوانكردنی بازنەی هەڵبژاردن، بۆ كۆتای مەسیحیەكان(یا هەموو سنووری ئیداری هەرێمی كوردستان یا هەموو عێراق)، بۆ ئەوەیە ئەو ژمارە كەمەی كە لە پارێزگاكانی دیكەدا، ئەگەر هەبن، بتوانن لە هەڵبژاردنی نوێنەری پێكهاتەكەیان بەشداربن.
