ریپۆرتاژ- فاتیح بەرزنجی
رۆژ لەدوای رۆژ ژمارەی قوربانیانی رووداوەكانی هاتوچۆ بەهۆی پابەند نەبوونی شوفێران بە رێنماییەكانی هاتوچۆ لە زیاد بووندایە،لەگەڵ ئەوەشدا رۆژانە كارمەندانی هاتوچۆ رێنمایی تەواو بەشوفێران دەدەن، بۆئەوەی دووربن لە رووداوەكانی هاتوچۆ، بەڵام بەداخەوە زۆربەی رووداوەكانی هاتوچۆ بەهۆی تیژ رۆیشتن و پابەند نەبوونی شوفێرانە بەیاساكانی هاتوچۆو، بەلای شارەزایانی هاتوچۆوە، دانانی هەموو ئەو رێنماییانەی هاتوچۆ وەك پڕۆگرامی خوێندن بێت لە سیستەمی پەروەردەو فێركردن، تا هوشیاری زیاتر لە رێگای قوتابیانەوە بگاتە شوێنی خۆی، لەو ڕیپۆرتاژەدا خەبات وردەكارە ئاماری رووداوەكانی هاتوچۆ دەخاتە روو.
ئاماری رووداوەكانی هاتوچۆ
دەربارەی ئامارەكانی رووداوەكانی هاتوچۆ عەمیدی هاتوچۆ “ئەسعەد مەلا كەریم” گوتەبێژی هاتوچۆی هەرێم روونیكردەوە: ئێمە هەمیشە شوفێران و هاووڵاتیان هۆشیار دەكەینەوە تا پابەندی رێنماییەكانی هاتوچۆبن و لەكاتی لێخوڕینی ئوتومبیل گوێ بەو رێنماییانە بدەن كە دانراوە، دیارە هەموو رێنماییەكانی هاتوچۆ لەپێناو بەرژەوەندی و سەلامەتی هاووڵاتیانە و هۆكارەكانی رووداوەكانیش بۆ چەند لایەنێك دەگەڕێتەوە، یەكێك لەو هۆكارە سەرەكیانە تیژ لێخورینی ئوتومبیلە لەلایەن شوفێرانەوە ئینجا خراپی رێگاوبانەكان ئەو دوولایەنە وادەكات كە رووداوەكانی هاتوچۆ روو لە زیاد بوون بكات، ئەگەر هاتوو (وەزارەتی ئاوەدانكردنەوە) لەچوار چێوەی پلانی چوار ساڵەی خۆیدا هەموو رێگاوبانەكانی كوردستان بكاتە جووتسایدو گرنگی زیاتر بە تۆڕی رێگاوبانەكان بدات ئەوا رووداوەكان كەمتر دەبنەوە، بەڵام پێویستە شوفێرانیش پابەندی رێنماییەكانی هاتوچۆبن و واز لە تیژ لێخوڕینی ئوتومبیل بهێنن و مۆبایل لەكاتی لێخوڕینی ئوتومبیل بەكار نەهێنن، ئەوا رووداوەكانی هاتوچۆ بەرەو كەمبوونەوە دەچێت و رۆژانەیش ژمارەی ئوتومبیل لەكوردستان روولەزیاد بوون دەكات، لەگەڵ ئەوەشدا كارمەندانی هاتوچۆ بەردەوام رێنمایی و هۆشیاری هاتوچۆ بە شوفێران دەدات، بەپێی ئەو ئامارەی كە لەساڵی 2019 تۆمار كراوە ، پارساڵ( 575 كەس) لە رووداوەكانی هاتوچۆدا گیانیان لەدەستداوە و 6791 كەسیش بریندار بوون و ژمارەی ئەو رووداوانەش بریتییە لە 4479 رووداو و لەماوە ساڵی 2019 زیاتر لە 153 هەزار ئوتومبیل تۆمار كراوە، رۆژانەیش هاتنی ئوتومبیل بەردەوامەو ئەركی كارمەندانی هاتوچۆ قورستر بووە، هەر لەساڵی 2019 ژمارەی ئەو مۆڵەتانەی كە دراوە بریتییە لە 69 هەزار و 954 مۆڵەت و كۆی گشتی مۆڵەتی بەخشراو بریتییە لە 1785161 مۆڵەت و ژمارەی سەرپێچیەكانی هاتوچۆش لەكوردستان بریتییە لەزیاتر لە دوو ملیۆن و 288 هەزار سەرپێچی تۆمار كراون و هەربەپێی ئەو ئامارەی كە تۆمار كراوە لە63%ی رووداوەكانی هاتوچۆ بۆ هۆكاری خێرا لێخوڕینی ئوتومبیل بووە و 34%ی رووداوەكانیش بۆ بەكار هێنانی مۆبایل دەگەڕێتەوە و لە 3%یش بۆ هۆكاری توندوتۆڵی ئوتومبیل بووەوداواش لە شوفێران دەكەین كە هەموو كاتێك هەوڵی پابەند بوون بە رێنماییەكانی هاتوچۆ بدەن بۆئەوەی دووربن لە رووداوەكانی هاتوچۆ.
هەر سەبارەت بەو بابەتە لەو ریپۆرتاژەدا راوسەرنجی ژمارەیەك لە شوفێرانمان وەرگرت:
“محەمەد” فەرمانبەر لە (بەڕێوەبەرایەتی دابەشكردنی نەوتی هەولێر) گوتی: هۆكاری سەرەكی رووداوەكانی هاتوچۆ، بۆ خراپی رێگاوبانەكان و تیژ لێخوڕینی هەندێ لەشوفێران دەگەڕێتەوە، بەتایبەتی رێگاوبانەكانی دەرەوە زۆر تێكچووین، بۆیە داوا لە (وەزارەتی ئاوەدانكردنەوە) دەكەین كە هەموو رێگا یەك سایدەكان بكاتە جووتساید، تا هەرهیچ نەبێت ژمارەی رووداوەكانی هاتوو چۆ روولەكەمبوونەوە دەكەن، پێویستە شوفێرانیش پابەندی رێنماییەكانی هاتوچۆ بن و بەوریاییەوە مامەڵە لەگەڵ ئوتومبێلەكان بكەن و بیرلە تیژ لێخوڕین نەكەنەوە.
“قاسم” فەرمانبەر لە بنەسڵاوە گوتی: ئەگەرهاتوو شوفێران پابەندی رێنماییەكانی هاتوو چۆبن و هەوڵی تیژ لێخوڕینی ئوتومبیل نەدەن، ئەوا رووداوەكانی هاتوو چۆ زیاد ناكەن، دیارە ئەو رێنماییانە لەبەر بەرژەوەندی گشتی هاووڵاتیان دانراوە، پێویستە شوفێران پابەندی بن تا رووداوەكان زیاد نەكەن.
”راسپێر” فەرمانبەر لە(تەندروستی دەشتی هەولێر) دەڵێت: زۆربوونی ژمارەی ئوتومبیل و خراپی رێگاوبانەكان هۆكاری سەرەكی رووداوەكانی هاتوچۆیە لەكوردستان و ئەو ئوتومیلانەی كە دێنە كوردستان بەتایبەتی ئەو ئوتومیلانەی كە لیدراون و چاككراونەتەوە هۆكارێكی دیكەی رووداوەكانن.
