خه‌بات: سەید فاتیح بەرزنجی:-
نەخۆشخانەی سەنتەری دڵ لە هەولێر نەخۆشخانەیەك لە پێناو چارەسەركردن و ڕزگاركردنی نەخۆشانی دڵ دامەزراوە جگە لە شارەكانی كوردستان نەخۆشانی شارەكانی دیكەیش بەمەبەستی چارەسەركردن ڕووی تێ دەكەن و بۆ زیاتر گرنگیدان بەو نەخۆشخانەیە لەلایەن حكومەتی هەرێم بودجەیەك بۆ فراوانكردنی نەخۆشخانەكە تەرخانكرا سەبارەت بە ئیش و كارەكانیان سەردانیمان كردن.
بەگوتەی دكتۆر كامیل نامیق پزیشكی پسپۆڕی نەخۆشییەكانی هەناو و دڵ، بەڕێوەبەری نەخۆشخانەی پسپۆڕی نەشتەرگەری سەنتەری دڵ، ئەو سەنتەرە لەساڵی 2007ەوە توانیویەتی هەزاران كەس چارەسەر بكات بەهۆی ئەنجامدانی نەشتەرگەری دڵ و تاكە سەنتەرە لەسەرتاسەری هەولێرو نەخۆشانی شارەكانی دیكەی عێراق سەردانی دەكەن بۆ چارەسەركردن و ئەنجامدانی قەستەرەو باڵۆن و نەخۆشانی كوردستان و شارەكانی دیكەی عیراقیش سوودێكی بەرچاویان لەو سەنتەرە وەرگرتووەو لەوەتەی ئەو نەخۆشخانەیە دامەزراوە توانیویەتی چارەسەری نزیكەی هەشتا هەزار كەس بكات لەوانە توانراوە 7 هەزارو 200 نەشتەرگەری لەو سەنتەرە ئەنجامدراوە جگەلەوە توانراوە زیاتر لە35 هەزار قەستەرەو شەبەكەو باڵۆن كراوە، بەرلە دامەزراندنی ئەو سەنتەرە نەخۆشانی دڵ بۆ چارەسەركردن ڕوویان لە وڵاتانی دەرەوە دەكردو پارەیەكی زۆریان خەرج دەكرد بۆ ئەنجامدانی نەشتەرگەری دڵ و بەهەوڵ و كۆششی دڵسۆزان لەكۆتایی ساڵی 2007 توانرا ئەو نەخۆشخانەیە دروست بكرێت، هەرچەندە باڵەخانەی سەنتەرەكە بچووكە، بەڵام ڕۆژانە لەو سەنتەرە نزیكەی 7-8نەشتەرگەری ئەنجام دەدرێت جگەلە دانانی شەبەكەو باڵۆن و لەسەنتەرەكە نزیكەی 15 پزیشكی پسپۆڕی نەشتەرگەری دڵ لەو سەنتەرە شەو و ڕۆژ لەخزمەتی هاوڵاتیاندان، لەگەڵ 20 پزیشكی نەشتەرگەری دڵ لە سەنتەرەكە نەشتەرگەری دڵ دەكەن، پزیشكانی سەنتەرەكە بۆ زیاتر ئاشنابوون بە زانیاری تازە لەسەر نەخۆشی دڵ وچۆنیەتی چارەسەركردن بە تازەترین ڕێگا بەشداریان لە مەشق و ڕاهێنان كردووە لە دەرەوەی وڵات، لە هەردوو وڵاتی هیندو ئەڵمانیا، لێرەدا ئەوەی كە زۆر گرنگە باسی بكەین ئەنجامدانی نەشتەرگەری كارێكی وائاسان نییەو كارەكانیان زەحمەت و ماندووبوونە جاران نەخۆشانی دڵ بۆ ئەو نەشتەرگەریە سەردانی وڵاتانی دەرەوەیان دەكرد لەبەر نەبوونی نەخۆشخانەی سەنتەری دڵ، لەوەتەی سەنتەرەكەش كراوەتەوە هاوڵاتیان وازیان لەسەردانی كردنی دەوەی وڵات هێناوەو بۆ چارەسەركردن و لەشاری هەولێرو لەناو كەسوكاری خۆیان نەخۆشانی دڵ نەشتەرگەری و هەموو جۆرە خزمەتگوزارییەكیان پێشكەش دەكرێت.
زیادبوونی جەڵتەی دڵ بۆ چەندین هۆكار دەگەڕێتەوە
دكتۆر كامیل نامیق پزیشكی پسپۆڕی هەناو و دڵ و بەڕێوەبەری نەخۆشخانەی سەنتەری دڵ بۆ خەبات ڕوونیكردەوە: لەماوەی چەندین ساڵ بەسەركردنەوەی ئەو سەنتەرەو شارەزایی پزیشكانی خۆمان لەكوردستان نەشتەرگەری دڵ و قەستەرەو باڵۆن لەشاری هەولێرو لەنەخۆشخانەی سەنتەری دڵ بەسەركەوتوویی ئەنجام دەدرێت دوای ئەوەی كە ژمارەیەك پزیشكی كوردستان لە دەرەوەی وڵات مەشق و ڕاهێنانیان كردو شارەزاییەكی تەواویان لەو بوارە وەرگرت و ئەنجامدانی نەشتەرگەری دڵ نەشتەرگەریەكی وا ئاسان نییە، بەڵكو زۆر زەحمەتە ولەكاتی ئەنجامدانی نەشتەرگەری زۆر ماندوو هیلاك دەبن مایەی خۆشحاڵییە، كە ئەمڕۆ لە كوردستان پزیشكانی كوردستان خاوەن ئەزموونن لە بوارە جیاجیاكانی پزیشكی و نەشتەرگەری گەورەو دەگمەن ئەنجام دەدەن، ئەگەرچی جاران هاووڵاتیان بۆ ئەنجامدانی نەشتەرگەری دڵ سەردانی وڵاتانی دراوسێیان دەكردو پارەیەكی زۆریان خەرج دەكرد، بەڵام لەوەتەی ئەو سەنتەرە كراوەتەوە سەردانی وڵاتان ناكەن و بەهەرزانترین نرخ لەچاو نرخی نەخۆشخانەی ئەهلی و كەرتی تایبەت لەو سەنتەرە توانراوە نەشتەرگەری گەورەو دەگمەن ئەنجام بدرێ، یەكێك لەوانە نەشتەرگەریەكیان بۆ منداڵێك ئەنجامدا كە بۆ یەكەمجاربوو ئەو جۆرە نەشتەرگەرییە ئەنجام بدرێت بەهاوكاری تیمێكی وڵاتی هیندستان بوو نزیكەی هەشت كاتژمێری خایاندو نەشتەرگەریەكەش بەسەركەوتویی كۆتایی هات، لەبەر زۆری ژمارەی نەخۆشان و بچووكی نەخۆشخانەكەو زۆریی سەردانیكردنی خزم و كەسوكاری نەخۆش هەراسان بووین، پێویستە كەسوكاری نەخۆش هاوكاریمان بكەن بە كەمكردنەوەی سەردانیكردنی نەخۆش و چەندین جار تەختەی خەوتنی نەخۆشان لەلایەن كەسوكاری نەخۆشەوە شكاوە، پێویستە كەسوكاری نەخۆش پارێزگاری لەكەلوپەلی نەخۆشخانەكە بكەن و بەماڵی خۆیانی بزانن.
تەرخانكردنی بودجەیەك بۆ فراوانكردنی نەخۆشخانەی سەنتەری دڵ
بۆ ئەوەی نەخۆشخانەكە گەورەتر بكەین هەوڵماندا پارچەیەك زەوی تەنیشت نەخۆشخانەكە وەرگرین تا نەخۆشخانەكە فراوانتر بكەین و ماوەیەكە دەست بە ئەنجامدانی فراوانكردنی نەخۆشخانەكە كراوەو لەلایەن بەڵێندەرەوە كاری فراوانكردنەكە دەستی پێكراوە، جگە لەوەش لەگەڵ باڵەخانەكەش بڕیارە دوو ئامێری قەستەرەی تازە دابین بكرێت و ڕەزامەندی بۆ ئەو ئامێرانە وەرگیراوەو بودجەشی بۆ دابینكراوەو كاری لەسەر دەكرێ و بۆ چەند ڕۆژێكی دیكە كاری ئامێرەكان تەواو دەبێت و لەخزمەتی نەخۆشاندا دەبێت، واتا ژمارەی ئامێرەكانی قەستەرە دەبێتە چوار ئامێرو ڕۆژانە نزیكەی 30 نەخۆش قەستەرەیان بۆ ئەنجام دەدرا دوای دانانی ئەو دوو ئامێرە ژمارەی ئەوانەی كە قەستەرەیان بۆ ئەنجام دەدرێت دەگاتە 50-60 قەستەرەو شوێنەكەو ژمارەی ئامێرەكان زیاد دەكات جگەلەوەش بەنیازین ئامێرێكی ئێم ئار ئای موگناتیسی بۆ دڵ دا بنێین و كارمان لەسەر كردووە، كە لەماوەی یەك ساڵ باڵەخانەكە تەواو دەبێت و ژمارەی تەختی نەخۆش زیاتر دەبێت لەگەڵ زیادكردنی هۆڵێكی بوژانەوەی گەورەتر و 12 تەختی نەخۆشی تیا دەبێت لەگەڵ دروستكردنی چێشتخانەیەكی مۆدێرنی تازە بۆ سەنتەرەكەو پڕۆژەكە دەستی پێكردووە.
جەڵتەی دڵ زیادی كردووە
دواتر دەربارەی زیادبوونی جەڵتەی دڵ دكتۆر كامیل نامیق بەڕێوەبەری نەخۆشخانەی سەنتەری دڵ گوتی: چەندین هۆكار هەیە بۆ جەڵتەی دڵ وەك وەرزش نەكردن و نەجوولان و خواردنی فاست فودو لەهەمووی گرنگتر كێشانی نێرگەلەو جگەرە لەلایەن گەنجانەوە، كە ڕۆژانە ژمارەیەك لە گەنجان سەردانیمان دەكەن و باس لەكێشانی نێرگەلەو جگەرە دەكەن و دەڵێن ڕۆژانە 3-4 جار نێرگەلەو 2-3 پاكەت جگەرەش دەكێشین دیارە، ئەو گەنجانەش تەمەنیان لە نێوان 20-25 ساڵانەو لەو تەمەنە كورتەی ژیانیان تووشی جەڵتەی دڵ دەبن، بۆیە پێویستە بەزوویی ئەو شتانە واز لێ بهێنن بۆ ئەوەی خۆیان لە جەڵتەی دڵ دوور بخەنەوە، پێویستە ئەو گەنجانە ئەو ڕاستیە بزانن كە نێرگەلە جگە لە خراپی، تووشی جۆرەها نەخۆشیت دەكات بەتایبەتی ئەو كەسانەی كە لە گازینۆكان نێرگەلە دەكێشن، تووشی نەخۆشی سیل و سینگ و دەبن و داوایان لێ دەكەین كە تازووە دوور بكەونەوە لە كێشانی نێرگەلە، ئێستا نێرگەلەی ئەلیكترۆنیش پەیدابوووە كە هێشتا بەتەواوی زیانەكانی ئەوە دیارنەكەتووەو شتێكی تازەیە، بەڵام هەقوایە وەزارەتی تەندروستی بەهاوكاری لایەنە پەیوەندیدارەكان یاسایەك دەربكات بۆ نێرگەلەی نێو گازینۆكان تا سنورێكی بۆ دابنرێت، هەرچەندە وەك من بزانم كاری لەسەر كراوە، بەڵام هێشتا كاری زیاتری دەوێت، دەبێ ئەو شوێنانە لە ژێر چاودێری لایەنە پەیوەندیدارەكان دابن، ئەوانەی كە دێن بۆ قەستەرەو شەبەكەو باڵۆنیان بۆ دەكرێ هەموو جۆرە تەمەنێكی تیایەو داوا لە هاووڵاتیان دەكەین كە ڕۆژانە وەرزش بكەن بۆ ئەوەی دووربن لە جەڵتەی دڵ.
نرخەكان لەچاو نرخی نەخۆشخانە ئەهلییەكان گران نییە
دواتر دكتۆر كامیل نامیق بەڕێوەبەری نەخۆشخانەی سەنتەری دڵ گوتی: لەسەنتەری دڵ نرخی نەشتەرگەریەكان گران نین بەبەراورد لەگەڵ نرخی نەخۆشخانە ئەهلیەكان، ئەو بڕە پارەیەی كە وەری دەگرین لە نەخۆشان نرخەكەی زۆر هەزانترە و بۆ ئەنجامدانی نەشتەرگەری دڵ نزیكەی 3 ملیۆن دینارە و لەنەخۆشخانە ئەهلییەكان نرخەكە یەكجار گرانترە و ئەنجامدانی قەستەرە 300 هەزار دینارەو نرخەكە لە دەرەوەی سەنتەرەكە بە 60-70 وەرەقەیە، بۆیە نرخەكان لە سەنتەری دڵ یەكجار هەرزانترەو كارەكانی ئێمە لە ژێر چاودێری وەزارەتی تەندروستی حكوومەتی هەرێمی كوردستانەو لە پێناو بەرژەوەندی هاوڵاتیان كارە خزمەتگوزارییە تەندروستییەكان دەكەین و پزیشكانی كوردستان شارەزایی تەواویان هەیەو خاوەن ئەزموونێكی باشی پزیشكین لە بواری نەشتەرگەری دڵ و چەندین تیمی وڵاتان دێنە سەنتەرەكەو بەهاوكاری پزیشكانی خۆمان نەشتەرگەری بۆ منداڵان بەسەركەوتوویی ئەنجام دەدەن.
