دیدار: حكیم حیكمەت
زانكۆیا دهۆك ئێكەم سازیا ئەكادیمیا بەرفرەه بوو ل دەڤەرا بادینان هاتیە ڤەكرن ل سالا 1992 ب هەردوو كۆلیژێن پزیشكی و چاندنێ هاتیە دامەزراندن، بۆ سالا خواندنێ 1992-1993 دەست ب وەرگرتنا قوتابیان كریە، ل وی دەمی ب تنێ 149 قوتابی ل ڤان هەردوو كۆلیژان وەرگرتبوون، بۆ وی دەمی ئەڤە پێنگاڤەكا زانستی یا مەزن بوو بۆ دەڤەرێ ب گشتی و بۆ باژێرێ دهۆكێ ب تایبەتی، چونكو ڤەبوونا زانكۆیا دهۆك ب بریارا پەرلەمان و حكومەتا هەرێما كوردستانێ بوو كو وان دیت یافەر بوو زانكۆیەك بهێتە ڤەكرن داكو خزمەتا گەنجێن دەڤەرێ و پرۆسا زانستی ل دەڤەرێ بكەت، زانكۆیا دهۆك كەمپێ وێ یێ سەرەكی دكەڤیتە مالتایێ ل رۆژئاڤایێ باژێرێ دهۆكێ، زێدەبارێ كەمپێ سەرۆكاتیێ و كارگێری و كەمپێن پزیشكی و چاندنێ و كەمپێ ئاكرێ و ئامێدیێ ژی یێن هەین . مە ب فەر دیت دیدارەكێ دگەل بەرێز د. مصلح محمد سعید دهۆكێ سەرۆكێ زانكۆیا دهۆك. سەرۆكێ زانكۆیا دهۆك دیار كر : زانكۆیا دهۆك بۆ سالا نوی یا خواندنێ (2018ـ2019) - 18 كۆلیژان و پەیمانگەهەكی پێك دهێت زێدەباری چەندین سەنتەرێن ڤەكۆلین و شیرەتكاری و سەنتەرێن رەوشەنبیری و جڤاكی و سەنتەرێن راهێنانانێ، هەروەسا چەندین رێڤەبەریێن جودا جودا ژی زانكۆیا دهۆك یێن هەین، و ئەڤە هەمی دگەل كۆلیژان خزمەتا قوتابیان و پرۆسا خواندنێ و جڤاكی ب گشتی دكەن كو زانكۆیا دهۆك بۆ سالا خواندنێ (2017ـ2018) دۆرێن 22 هزار قوتابیان هەبوون، بۆ سالا نوی یا خواندنێ (2018ـ2019) دێ دۆرێن 5 هزار قوتابیان هێنە وەرگرتن، زێدەباری ستافێ مامۆستایێن خودان باوەرنامێن بلند كو پتر (1600) مامۆستا هەلگرێن باوەرنامێن ماستەر و دكتۆرا ل زانكۆیا دهۆك یێن هەین، زێدەباری هەلگرێن باوەرنامێن دیتر وەكو دبلوما بلند و سال بۆ سال ئەڤ هژمارا مامۆستا ژی دزێدەبوونێ دایە چونكو هەر كۆلیژەك ل دیف پێدڤیا خۆ كورسیێن خواندنا بلند ڤەدكەت. د . مصلح دهۆكی ئاماژە كر : هەتا نوكە 23 گەرێن قوتابیان ژ زانكۆیا دهۆك دەرچووینە كو دبنە 33296 قوتابی، باوەرناما بەكالوریوسێ ژ زانكۆیا دهۆك وەرگرتیە، دەمێ زانكۆیا دهۆك ل دەسپێكێ هاتیە ڤەكرن بتنێ ل هەردوو كۆلیژێن پزیشكی و چاندنێ 149 قوتابی وەرگرتن بوون بەلێ ل سالا خواندنێ 1995ـ1996 كۆلیژا شەریعێ ژی هاتبوو ب سەر زانكۆیا دهۆك و دەرچووی هەبوون لەورا هژمارا دەرچوویان 197 قوتابی بوون. دهۆكی دیار كر : وەكو مە گۆتی زانكۆیا دهۆك سازیەكا ئەكادیمی یا گەلەكا بەرفرەهە و سالانە د بەرفرەه بوون و وەرارێ دایە، سالانە تشتێ نوی ل زانكۆیا دهۆك دهێتە زێدەكرن، ئەگەر ئەم ژ لایێ وەرگرتنا قوتابیان بەحس بكەین سال بۆ سالێ ئەم پلانا وەرگرتنا قوتابیان زێدەتر لێ دكەین و رێژەكا زۆر یا قوتابیان وەردگرین، ئەگەر ئەم بەحسێ ڤەكرنا پشكێن زانستی بكەین دیسا سال ناچیت ئەگەر هندەك پشكێن نوی ل زانكۆیا دهۆك نەهێنە ڤەكرن، بۆ نموونە ئەگەر ئەم بەس نموونەكی بینین بۆ ئەڤ سالا نوی یا خواندنێ دێ پشكا (Biomedical Engineering) ل كۆلیژا ئەندازیاری هێتە ڤەكرن كو ئەڤ پشكە دێ ب هاریكاریا زانكۆیا (THM) ل باژێرێ گیسن یێ ئەلمانی بیت و رێكخراوا داد یا ئەلمانی دێ پشتەڤانیا ڤی پرۆژەی كەت، ئەڤە ژی ئێكەمین پشكا زانستیە ل عیراقێ دهێتە ڤەكرن د ڤێ بسپۆریێ دا. ئەگەر ئەم بەحسێ ئاڤاكرنا هولێن خاندنێ و تاقیگەهان بكەین د ڤی بیاڤی دا ژی زانكۆیا دهۆك ئاڤاكرن نەراوستاندیە بۆ نموونە ل كۆلیژێن پەروەردا بنیات، ئەندازیاری، پەروەردا بنیاتا ئامێدیێ و چەندین كۆلیژێن دیتر ژ داهاتێ زانكۆیێ چەندین هولێن خاندنێ هاتنە ئاڤاكرن، زێدەباری بەرهەڤكرنا دوو تاقیگەهێن سەردەمیانە بۆ كۆلیژا چاندنێ. هەروەسا ل سالا 2018 زانكۆیا دهۆك تۆرا دەرچوویێن زانكۆیێ د رێورەسمەكی دا ل گۆلانا 2018 ل سەنتەرێ رەوشەنبیری و جڤاكی یێ زانكۆیێ ب ئامادەبوونا چەند دەرچوویێن زانكۆیا دهۆك راگەهاند كو ئەڤە ژی دەستكەفتەكێ گرنگە بۆ زانكۆیێ و دەرچوویان ژی. یا ژ هەمیێ گرنگ تر ل 2018 مە ل زانكۆیا دهۆك فێستیڤالا یوبیلا زیڤی ب هەلكەفتا دەربازبوونا 25 سالان ل سەر دامەزراندنا زانكۆیا دهۆك ل نیسانا 2018 گێرا، كو ئەڤە ژی شانازیەكا دیترە یا زانكۆیا دهۆك پتر ژ 25 سالانە خزمەتێ پێشكێش دكەت. هەروەسا مە ل هەیڤا بۆری 2018 كلینكا راوێژكاری یا كۆلیژا زانستێن تەندروستی ل زانكۆیا دهۆك ل ئاڤاهیێ كۆلیژێ ل تاخێ شەهیدان ڤەكر كو ئەڤ كلینیكە 10 بسپۆریێن جودا جودا بخۆڤە دگریت و دێ خزمەتا خەلكێ ڤێ دەڤەرێ كەت، زێدەباری چەندین كار و چالاكیێن دیتر كو هەمی شانازی نە بۆ زانكۆیا دهۆك. سەرۆكێ زانكۆیا دهۆك گۆت : زانكۆیا دهۆك نوكە باشترین پەیوەندی یێن ل گەل زانكۆیێن هەرە باش و ناڤدارێن جیهانی یێن هەین و باشترین زانكۆیە ل هەرێمێ ژلایێ پەیوەندیان ڤە، و ب حوكمێ شارەزایی و سەرەدەریا مە ل گەل زانكۆ و سازیێن ئەكادیمی یێن نێڤدەولەتی، ئەز وەكو سەرۆكێ زانكۆیا دهۆك ئەز ئەندامێ لژنا سەرپەرشتیارم ل ئێكەتیا زانكۆیێن جیهانی، ئەڤەژی شانازیەكا دیترە بۆ زانكۆیا دهۆك، هەروەسا مە ب رێكا پەیوەندیێن خۆ پەیمانگەها چارەسەریا دەروونی و چارەسەریا تراومایێ ل ئادارا سالا 2017 ل ب هەڤكاری ل گەل زانكۆیا (تـوبیگـن) ل ویلایەتا (بادن ڤـورتـمبێرگ) یا ئەلمانی ڤەكر، هەروەسا چەندین پشكێن زانستی یێن هەڤپشك مە ل گەل زانكۆیێن ناڤدارێن جیهانی ڤەكرینە بۆ نموونە (پشكا پلاندانانا جهەكی) هەروەسا (پشكا پەروەردا تایبەت) ل كۆلیژا پەروەردا بنیات، كو پشكا پلاندانانا جهەكی دێ باوەرنامێن وان د هەڤپشك بن دناڤبەرا زانكۆیا دهۆك و وان زانكۆیێن جیهانی ئەوێن دهەڤپشك د ڤەكرنا ڤان پشكێن زانستی دا، زێدەباری هەبوونا چەندین رێككەفتن و لێك تێگەهشتنێن زانستی دناڤبەرا زانكۆیا دهۆك و چەندین زانكۆیێن ناڤدارێن جیهانی. د . مصلح ئاماژە كر : پشتی ناڤێن قوتابیان ل زانكۆلاین دەركەفتین و مە دیتین ناڤێن گەلەك قوتابیان نەهاتین، مە وەكو زانكۆیا دهۆك دەست ب پەیوەندیان كر ل گەل وەزیرێ خواندنا بلند و هەروەسا ستافێ وەرگرتنا ناڤەندی، چونكو هەتا نوكە نیڤا وێ پلانا مە بۆ زانكۆیێ دانایی قوتابی یێن بۆمە هاتین، هەروەسا وەكو دویفچوونا ڤان قوتابیان ژی ئەوێن ناڤێن وان نەهاتین دێ د بەردەوام بین داكو رێژەكا هەرە زۆرا قوتابیان بهێتە وەرگرتن ل زانكۆ و پەیمانگەهان، و مە وەكو زانكۆیا دهۆك پلانا خۆ زێدەتر لێ كر داكو رێژەكا زۆرا قوتابیێن دەڤەرێ مفای ژێ وەربگرن. سەرۆكێ زانكۆیێ دیار كر : وەكو مە گۆتی زانكۆیا دهۆك پتر ژ 22 هزار قوتابیان یێن هەین، ل دویف ئامارێن رێڤەبەریا پشكێن ناڤخۆی و بەری قوتابیێن قووناغا ئێكێ بهێنە تۆماركرن پتر ژ 3000 قوتابیان ژ كور و كچان دێ پێدڤی ب پشكێن ناڤخۆی بن داكو لێ بهێنە ئاكنجی كرن، ل دیف سیستەمێ سالانە یێ زانكۆیا دهۆك هەر قوتابیەكێ مالا وی ژ دەرڤەی باژێری بیت و ل زانكۆیێ بخوینیت زانكۆ جهێ ئاكنجی بوونێ بۆ دابین دكەت ئەڤجا چ ل كۆلیژێن مە ل دهۆكێ یان ئاكرێ یان ئامێدیێ یان ل كۆلیژێن چاندنێ و ڤێتێرنەری ل سێمێلێ، هەتا نوكە ژ بلی قوتابیێن قووناغا ئێكێ دۆرێن 100 پشكێن ناڤخۆی مە یێن هەین، كو 54 ئاڤاهی ل دهۆكێ هاتینە گرتن، 19 ل ئاكرێ، 14 ل ئامێدیێ، 12 ئاڤاهی ژی یێن زانكۆیێ بخۆنە، هەروەسا بۆ قووناغا ئێكێ ژی پشتی ئەم د زانین دێ چەند قوتابی پێدڤی ب پشكێن ناڤخۆی بن دێ ئاڤاهی بۆ ئاكنجی بوونا وان هێنە گرتن و ئەم ناهێلین چ قوتابیێن مە یێن ژ دەرڤە بێی پشكێن ناڤخۆی بمینن. دهۆكی گۆت : مە چ جارا نەهێلایە چ تشت ببنە رێگر ل هەمبەری گێرانا كۆنفرانسێن زانستی، ئەڤجا چ ئەڤ كۆنفرانسە ل سەر ئاستێ هەرێمێ بن یان ل سەر ئاستێ نێڤدەولەتی بن، بۆ نموونە ل دەسپێكا ڤێ هەیڤا 10 یا ئەڤ سالە مە كۆنفرانسێ نێڤدەولەتی یێ ئێكێ یێ فێركرنا پزیشكی ل ژێر درووشمێ (ب هێزكرنا فێركرنا پزیشكی ژ بۆ كۆالیتیا چاڤدێریا ساخلەمی) ب نوینەراتیا وەزارەتا خاندنا بلند دگەل هەردوو زانكۆیێن (لیستەر و كوفە) ئەنجام دا. هەروەسا ل سەر ئاستێ پشكداریا مامۆستایێن زانكۆیا دهۆك ژی د كۆنفرانسێن نێڤدەولەتی دا زانكۆیا دهۆك هەمی ئاسانكاریان بۆ ڤان مامۆستایان دكەت یێن پشكداریێ د كۆنفرانسێن نێڤدەولەتی دا دكەن، چونكو بەردەوام داخازنامە ژ كۆنفرانسێن نێڤدەولەتی بۆ زانكۆیا دهۆك دهێن، بۆ نموونە ل سەر داخازا سەرۆكێ پورتۆگال یێ بەرێ (Sampaio Jorge) ل نیسانا 2018 ئەز هاتمە داخاز كرن بۆ پشكداری كرنێ د كۆنفرانسەكێ نێڤدەولەتی دا ل وەلاتێ پورتوگالێ، لەورا ئەز دبینم زانكۆیا دهۆك گەلەك یا سەركەفتی بوویە د بیاڤێ ئەنجامدان و پشكداری كرنێ د كۆنفرانسێن زانستی دا. سەرۆكێ زانكۆیێ دا دیار كرن : زانكۆیا دهۆك سازیەكا ئەكادیمی یا حكومی یە سەر ب وەزارەتا خواندنا بلند و ڤەكۆلینێن زانستی ل حكومەتا هەرێما كوردستانێ، كارێ وەزارەتان ژی هەمی ب یاسایان هاتیە دەستنیشان كرن و ئەم پێگیرین ب وان یاسا و رێنمایان یێن ژ پەرلەمان و حكومەتا هەرێمێ ڤە دەردكەڤن بۆ رێكخستنا كاری، ئەڤ یاسا و رێنمایێن وەزارەتێ سیستەمێ زانكۆیان دیار دكەن كو هەمی زانكۆ و ناڤەندێن ئەكادیمی ل دیف وان دچن. سعیدی گۆت : سازیەكا ب قەبارێ زانكۆیا دهۆك ئاسایە هندەك جارا ل هندەك جها گرفت ژی بۆ مە پەیدا ببن، بەلێ ئەو گرفتێن ئەم بشێین چارەكەین ئەم زی دیفچوونێ بۆ دكەین و دهێنە چارەكرن، ب تایبەت ئەو گرفتێن ل سەر ئاستێ كۆلیژان چ كێمیا هولێن خاندنێ بیت یان كێمیا مامۆستایا بیت، چونكو هەر سال ئەم بزاڤان دكەین دەمێ پلانا وەرگرتنێ ددانین رێژەكا هەرە زۆرا قوتابیان وەربگرین. یا دیتر ژی دەمێ سالێن قەیرانا دارایی سەرهلدایی كو ببوو گرفت بۆ هەمی سەكتەرێن ژیانێ زانكۆیا دهۆك ژی ب قەبارێ خۆ بەهرا خۆ هەبوو د كارتێكرنا ڤێ قەیرانێ دا، بەلێ سوپاس بۆ خودێ مەزن ئەڤ قەیرانە یا بەرەف دووماهیێ دچیت، ئەز دبینم هەر گرفتەكا هەبیت ئەگەر ب شارەزایی سەرەدەری دگەل بهێتە كرن و پلان بۆ روی ب روی بوونا وێ بهێنە دانان چ تشت نەشێت ببیتە گرفت ل هەمبەری پێشكەفتنان ب تایبەت ل بیاڤێ زانست و زانینێ دا.
