خەبات: عەلی‮ ‬بانیشاری
بەهۆی‮ ‬شەڕی‮ ‬هـەشت ساڵەی‮ ‬عێراق-ئێران هەزاران مین لە پێنجوێن چێنراون،‮ ‬لەسـەر ئاستی‮ ‬پارێزگای‮ ‬سلێمانی‮ ‬پێنجوێن پلەی‮ ‬یـەكەمی‮ ‬هەیە لە زەوی‮ ‬چێنراون بە مـین و تەقەمەنی،‮ ‬بەگوێـرەی‮ ‬ئامارەكان لە پاش ساڵی‮ ‬1991ـەوە تا كۆتایی‮ ‬ساڵی‮ ‬2018 نزیكەی‮ ‬1500 هاوڵاتی‮ ‬پێنجوێن بەهۆی‮ ‬مینەوە شەهید و برینداربوون‮. ‬قایمقامی‮ ‬پێنجوێن دەڵـێ‮: ‬پێویستە ژمارەی‮ ‬ئەو تیمـانەی‮ ‬لە سنوری‮ ‬قەزاكەدا خـەریكی‮ ‬هەڵگرتنەوەی‮ ‬مین و تەقەمەنین زیاد بكرێن،‮ ‬چـونكە پێنجوێن ناوچەیەكی‮ ‬شاخـاوی‮ ‬و سەختە و وەكـو پێدەشتەكان نییە‮.‬

بەپێی‮ ‬ئاماری‮ ‬دەزگای‮ ‬گشتی‮ ‬مین لە باشووری‮ ‬كوردستان،‮ ‬416 ناوچەی‮ ‬چێنراو بە مین و تەقەمەنی‮ ‬لە تەواوی‮ ‬سنوری‮ ‬قەزای‮ ‬پێنجوێن هەیە،‮ ‬هەر بەپێی‮ ‬ئامارەكان تائێستا زیاتر لە‮ ‬14 ملیۆن مەتر دووجا زەوی‮ ‬چێنراو بە مین و تەقەمەنی‮ ‬لە قەزاكەدا پاك كراوەتەوە و زیاتر لە‮ ‬25 هەزار مین و تەقەمەنی‮ ‬لەناوبرادون،‮ ‬لە دوو هەفتەی‮ ‬رابردوودا بەهۆی‮ ‬ڵافاوەوە لە ناحیەی‮ ‬ناڵپارێزی‮ ‬سەر بە قەزای‮ ‬پێنجوێن‮ ‬50 پارچە مین و تەقەمەنی‮ ‬دەركەوتن،‮ ‬بەڵام لە ماوەیەكی‮ ‬كورتدا تیمەكانی‮ ‬دەزگای‮ ‬گشتی‮ ‬مین لە پێنجوێن سەرجەم پارچەكانیان هەڵگرتەوە‮.‬

زانا رەحمان،‮ ‬قایمقامی‮ ‬پێنجوێن بەخەبات‮‬ی‮ ‬گوت‮: ‬نزیكەی‮ ‬56 ملیۆن مەتر دووجا زەوی‮ ‬چێنراو بە مین و تەقەمەنی‮ ‬تائێستا لە سنوری‮ ‬قەزای‮ ‬پێنجوێن پاكنەكراوەتەوە،‮ ‬كە دەكاتە لە‮ ‬80%ی‮ ‬رووبەری‮ ‬چێنراو بە مین و تەقەمەنی‮ ‬لە تەواوی‮ ‬سنوری‮ ‬پێنجوێن‮. ‬گوتیشی‮: ‬تیمەكانی‮ ‬هەڵگرتنەوەی‮ ‬مین و تەقەمەنی‮ ‬هەموو ساڵێك لە پێنجوین كار دەكەن،‮ ‬بەڵام لە ئێستادا بەهۆی‮ ‬بەفر و باران و وەرزی‮ ‬سەرماوە كاركردنیان وەستاوە‮. ‬ئاماژەی‮ ‬بەوەشدا جاروبار بەهۆی‮ ‬ڵافاوەوە مین و تەقەمەنی‮ ‬دەردەكەون‮.‬

هەر بەپێی‮ ‬ئامارەكانی‮ ‬دەزگای‮ ‬گشتی‮ ‬مین‮ ‬لە ساڵی‮ ‬1991ـەوە تا ئابی‮ ‬2017 بەهۆی‮ ‬مین و تەقەمەنییەوە لەسەرتاسەری‮ ‬باشووری‮ ‬كوردستان‮ ‬2644 كەس شەهید بوون و‮ ‬10778 كەسیش برینداربوون‮. ‬لە پێگەی‮ ‬فەرمی‮ ‬دەزگای‮ ‬گشتی‮ ‬میندا هاتووە تا ساڵی‮ ‬2016 رووبەری‮ ‬پیسبوو بە مین و تەقەمەنی‮ ‬لە هەرێمی‮ ‬كوردستان نزیكەی‮ ‬274 هەزار كیلۆمەتر دووجا بووە و زیاتر لە‮ ‬502 هەزار كیلۆمەتر دووجا زەوی‮ ‬لە مین و تەقەمەنی‮ ‬پاككراوەتەوە،‮ ‬هەروەها ئەوەش هاتووە ناوچە گومانلێكراوەكان و ژمارەی‮ ‬كێڵگەی‮ ‬مین و شوێنە مەترسیدارەكان نزیكەی‮ ‬3440 كێڵگەیە‮. ‬

قایمقامی‮ ‬پێنجوێن دەشڵێت‮: ‬ئەو تیمانەی‮ ‬لە پێنجوێن كاری‮ ‬هەڵگرتنەوەی‮ ‬مین و تەقەمەنی‮ ‬دەكەن توانیان دیاریكراوە‮. ‬هەروەها گوتیشی‮: ‬پاككردنەوەی‮ ‬ناوچە شاخاوی‮ ‬و سەختەكان لە مین و تەقەمەنی‮ ‬وەكو پێدەشتەكان نییە و كاتی‮ ‬زۆری‮ ‬دەوێت و ئەستەمە‮.
‬
زانا رەحمان داواشیكرد ژمارەی‮ ‬ئەو تیمانەی‮ ‬لە سنوری‮ ‬قەزای‮ ‬پێنجوێن كاریان هەڵگرتنەوەی‮ ‬مینە زیاد بكرێن تا ناوچەی‮ ‬چێنراو بە مین و تەقەمەنی‮ ‬خێراتر پاك بكرێتەوە و ژمارەی‮ ‬قوربانییەكان لەوە زیاتر بەرزنەبنەوە‮.
‬
پێنجوێن بە دووری‮ ‬95 كیلۆمەتر كەوتووەتە رۆژهەڵاتی‮ ‬شاری‮ ‬سلێمانی،‮ ‬1100 مەتر لە ئاستی‮ ‬رووی‮ ‬دەریاوە بەرزە و ناوچەیەكی‮ ‬شاخاوی‮ ‬و سەختە،‮ ‬لە ساڵی‮ ‬1958 بووەتە قەزا و سێجار خاپوور كراوە،‮ ‬لە رووی‮ ‬كارگێڕییەوە هەردوو ناحیەی‮ ‬گەرمك و ناڵپارێز و‮ ‬260 گوند سەر بە پێنجوێنن،‮ ‬ژمارەی‮ ‬دانیشتووانی‮ ‬قەزاكە‮ ‬48 هەزار كەسە‮.‬