خه‌بات: كاروان محەمەد سینۆ
رۆژی پێنجشەممەی رابردوو 14ی شوباتی 2019 بۆبەشداری كرد لە كۆنگرەی ئاسایشی نێودەوڵەتی، مەسرور بارزانی ڕاوێژكاری ئەنجوومەنی ئاسایشی هەرێمی كوردستان گەیشتە شاری میونشن لە ئەڵمانیا. سەرەرای گرنگی بەشداریی كردنی مەسرور بارزانی لەم كۆنگڕەیەدا بۆ تاوتۆكرنی رەوشی ئاسایشی كوردستان و عێراق و جیهان و گۆڕینەوەی بیروبۆچوون دانوستان لەگەڵ بەشداربووان و دیاری كردنی ئەو قەیرانانەی كە دەبنە ئەگەری هەڕەشە لەسەر ئاسایشی وڵاتان و تەواوی جیهان و دۆزینەوەی رێكار و میكانزمی گونجاو بۆ بەربەرەكانی هەڕەشكان لەلایەك، هەروەها بەشداری كردنی مەسرور بارزانی لەم كۆنگرە نێودەوڵەتییە وەك نوێنەری هەرێمی كوردستان لە بارودۆخی ئەمڕۆی كوردستان و دەڤەرەكە بەگشتی گرنگییەكی تایبەتی هەیە، ئەمە لەلایەك، لەلایەكی دیكەشەوە، بەشداری مەسرور بارزانی وەكو ڕاوێژكاری ئەنجوومەنی ئاسایشی هەرێمی كوردستان لە ئێستادا و كاندیدی پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ سەرۆكایەتی حكوومەتی داهاتووی هەرێمی كوردستان كابینەی نۆیەم دەسپێكێكی بەهێزە بۆ خودی كەسایەتی مەسرور بارزانی و حكوومەتی داهاتووی كوردستان.
لەمیانەی كۆنگرەی میونشن بۆ ئاسایش، رۆژی هەینی 15ـی شوبات 2019 كە رۆژی یەكەمی كۆنگرەكەبوو، مەسرور بارزانی وەكو ڕاوێژكاری ئەنجوومەنی ئاسایشی هەرێمی كوردستان چەندین كۆبوونەوەی گرنگی لەگەڵ وەزیر و كەسایەتی سیاسی پایەبەرز ئەنجامدا. لەم رووەوە بارزانی لە چەند تویتێكدا رایگەیان: ” ئەمرۆ 15/2/2019 كۆبوونەوەیەكی بەرهەمدارمان ئەنجامدا لە گەڵ سێرگی لاڤرۆڤ وەزیری دەرەوەی روسیا، باسمان لە پەیوەندی مێژویی نێوان میلەتەكەمان كرد و رەوشی سوریا و پەرەپێدانی بازرگانی و بەرهەمهێنان لە كوردستان و تەواوی عێراق”كرد. لە دیدارەكەدا هەردوولا جەختیان كردە سەر پەیوەندی مێژوویی نێوان هەردوو گەلی روسیا و كوردستان و هەروەها كە كۆبوونەوەكەدا رەوشی ناوچەكە بەگشتی و سوریا بە تایبەتی تاوتۆ كرا. لەوبارەوە مەسرور بارزانی نیگەرانی خۆی بەرامبەر ئایندەی گەلی كورد لە سوریا نیشاندا، وێڕای جەختكردنەوە لە بایەخ و گرینگی چارەسەری سیاسی بۆ دابینكردنی مافەكانی گەلی كورد لە وڵاتە، مەسرور بارزانی هانی روسیای دا لە چوارچێوەی گفتوگۆ گشتیەكاندا هاوكار و یارمەتیدەر بێت لە بەرەو پێشبردنی ئەو ئامانجەدا.
خاتوو ئۆرسولا ڤۆندەرلاین وەزیری بەرگری ئەڵمانیا:
كورد لەگەڵ ئێمە لە بەرەكانی پێشەوەی جەنگدابوونە و قوربانی زۆریان لە شەڕی دژی داعش داوە
پاشان مەسروربارزانی لەتویتێكی دیكەدا رایگەیاند كە چاوی كەوتووە بە فالح ئەل فەیاز راوێژكاری ئەمنی قەومی عێراق. لەم دیدارەدا، گرنگی گەڕانەوەی كاركردن بە میكانیزمی ئەمنی هاوبەش لەنێوان هێزەكانی پێشمەرگە و هێزەكانی عێراق لە ناوچەكانی تایبەت بە مادەی 140 تاوتوێكرا و لەبارەی زیادبوونی جموجۆڵ و كردەوەكانی داعش لە پارێزگاكانی كەركووك، موسڵ، سەلاحەدین، دیالە و بەشێك لە ئەنبار نیگەرانی نیشاندرا.
دواتر لە تویتێكی دیكەدا، مەسرور بارزانی رایگەیاند كە لە كۆبوونەوەیەكی بەرهەمداردا لەگەڵ سەرۆكی پارتی دیموكراتی مەسیحی كۆبۆتەوە و ئینجا بەجوداش لەگەڵ ژمارەیەك پەلەمانتارانی ئەڵمانیا كۆبووەوە. لەم دوو چاوپێكەوتنەدا،پتەوكردنی پەیوەندی دووقۆڵی نێوان هەرێمی كوردستان و ئەڵمانیا لە بوارە جیاجیاكاندا گەنگەشە كرا. لەلای خۆیەوە مەسرور بارزانی پیرۆزبایی لە خاتوو كرامپ كارینباوەر كرد بە بۆنەی بوونی بە سەرۆكی پارتی دیموكراتی مەسیحی CDU و جەختی لە پێویستی بەردەوامبوونی هاوكاری و پشتیوانی ئەڵمانیا بۆ هەرێمی كوردستان كردەوە، بەتایبەتی لە بواری مەشق و راهێنان بە هێزەكانی پێشمەرگە و فریاگوزاری مرۆییەوە. لەتەورێكی دیكەی دیدارەكە باس لە لەمپەرە ئابوورییەكانی بەردەم كابینەی داهاتووی حكوومەتی هەرێمی كوردستان كرا، لەوبارەوە مەسرور بارزانی داوای لە خاتوو كرامپ كارینباوەر كرد، لە میانەی ئەزموون و هونەرییەوە یارمەتی و هاوكاری بەرنامەی ریفۆرمی حكوومەتی هەرێمی كوردستان بكەن. دوای ئەوە هەرلەهەمان رۆژا هەینی 15/2/2019 مەسرور بارزانی، لەگەڵ شاندێكی پەرلەمانی ئەڵمانیا بە سەرۆكایەتی د. نۆبێرت رۆتگن سەرۆكی لیژنەی كاروباری دەرەوە كۆبووەوە.لەم دیدارەدا مەسرور بارزانی سوپاسی گەل و حكوومەتی ئەڵمانیای كرد لەبەرامبەر یارمەتییە سەربازییەكانیان بۆ هەرێمی كوردستان لەشەڕی دژ بە تیرۆریستانی داعش و رایگەیاند، بە پاڵپشتی ئەو یارمەتییە سەربازیانەی ئەڵمانیا بۆ هەرێمی كوردستان رەوتی شەڕ بە بەرژەوەندی سەركەوتنی پێشمەرگە دژ بەو رێكخراوە تیرۆریستییە گۆڕا.
مه‌سروور بارزانی سووپاسی گه‌ل و حكوومه‌تی ئه‌ڵمانیای كرد به‌رامبه‌ر یارمه‌تییه سه‌ربازییه‌كانیان بۆ هه‌رێمی كوردستان له شه‌ڕی دژ به تیرۆرستانی داعش
كۆنگرەی میونشن بۆ ئاسایش چییە؟
كۆنگرەی میونشن بۆ ئاسایش بریتیە لە كۆنگرەیەكی نێودەوڵەتی كە تێیدا رەوشی ئاسایشی وڵاتان و جیهان تاوتۆ دەكات، هەموو ساڵێك ئەم كۆنگرەیە لە مانگی شوبات لە ئەڵمانیا شاری میونشن دەبەسترێ، بە بەشداری ژمارەیەكی زۆری سەرۆك و سەروك وەزیران و وەزیرانی دەروە و بەرگری وڵاتان، هەروەها ساڵانە ژمارەیكی زۆری بیرمەند و سیاسەتمەدار و سەرۆك رێكخراوی نێودەوڵەتی و رێكخراوی كۆمەڵگەی مەدەنی و باڵیۆز و گەورە بازرگان لەم كونگرەیەدا بەشدار دەبن. ئەمساڵ 2019 نزیكە 600 كەسایەتی بڕیاڕبەدەست لە جیهاندا بەشداری ئەم كونگرەیان كردووە.
كۆنگرەی میونشن ئەمساڵ 2019 رۆژی هەینی 15ی شوبات لە شاری میونشنی ئەڵمانیا ئەنجامدرا و سێ ڕۆژ دەخایێنێت و چەندین كەسایەتی پایەبەرزی وڵاتانی جیهان تێیدا بەشدارن.
رۆژی دەسپێكی كۆنگرەكە، ڤۆڵڤگانگ ئیشنگەر سەرۆكی كۆنگرە، راپۆرتی ساڵانەی كۆنگرەكەی خوێندەوە كە تێیدا جەختی كردە سەر سنوردار كردنی ناكۆكی نێوان روسیا و ئەمریكا دەربارەی بڵاوكردنەوەی چەك. هەروەها جەنگی بازرگانی نێوان ئەمریكا و چین تەوەرێكی دیكەی راپۆرتی ساڵانەی كۆنگرەكە بوو. لەلایەكی دیكەشەوە ڤۆڵڤگانگ ئیشنگەر سەرۆكی كۆنگرە هۆشداریدا كە رۆژدوای رۆژ ئەمن و ئاسایش لە سەر ئاستی جیهان لەباردەچێت، لەم رووەوە ڤۆڵڤگانگ ئیشنگەر گوتی: ” سیستیمی جیهان خەریكە لێك دەترازێت”.
وانەبێ ئەم كۆنگرەیە وەكو كۆڕبەندێكی ئاسایی كە سیاسەتمەدارە بڕیاربەدەستەكانی جیهان تێیدا بەرامبەر كامێرای میدیاكان كۆببنەوە وتار بخوێننەوە. بەڵكو ئەم كۆنگرەیە هەلێكی زێرینە بۆ دیپلۆماسیەتی دەرگا داخراوەكان، هەڵیكی لەبارە بۆ نزیك بوونەوەی ئەو لایەنانەی كە بەهەر هۆیێك بێت پەیوەندییە دپلۆماسییەكانیان لاوازە یاخود پچڕاوە، ئەم كۆنگرەیە هەلێكی لەبارە بۆ هۆنینەوەی تۆڕی پەیوەندی و هاوكاری لەرووی ئاسایش و ئابووری و بازرگانی و وزە و پەرەپێدانی تەكنۆلۆجیا و…هتد.
لە ساڵی 1963یەوە تاكو ئەمڕۆ، ئەمە گەڕی 55ـەمینی كۆنگرەكەیە كە دەبەسترێ. لەم كۆنگرەیەدا زیاتر لە 35سەرۆكی وڵاتان بەشدارییان كردووە، هەروەها وەزیرانی دەرەوە و بەرگری 50 وڵات بەشداریان كردووە، ئەمەش زیاترین رێژەی بەشداری سەرۆك و وەزیری وڵاتانە كە ئەمساڵ بەشدارییان كردووە لەچاوی رێژەی بەشداربوونی ساڵانی رابردوو.
مه‌سروور بارزانی جه‌ختی كرد له‌سه‌ر كاركردن به میكانیزمی ئه‌منی هاوبه‌ش له نێوان هێزه‌كانی پێشمه‌رگه و هێزه‌كانی عێراق له ناوچه‌كانی تایبه‌ت به مادده‌ی 140
هەر لە سەروبەندی كۆنگرەی میونش بۆ ئاسایش، خاتوو ئۆرسولا ڤۆندەرلاین وەزیری بەرری ئەڵمانیا لە وتارەكەیدا رۆژی هەینی 17/2/2019 گوتی: ” كورد لەگەڵ ئێمە لە بەرەكانی پێشەوە جەنگادابوونە و قوربانی زۆریان داوە لە شەڕی دژی داعش “. لە درێژ گوتارەكەیدا ئۆرسولا ڤۆندەرلاین رایگەیاند: “ئەركی ئێمە بەردەوام دەبێت، چونكە داعش بە تەواوی تێك نەشكاوە و خۆی و تۆڕەكانی گۆڕیوە، دەبێت ئێمەش خۆمان بگۆڕین”.
دەرەنجام
نكوڵی لەوەناكرێ كە كۆنگرەی میونشن بۆ ئاسایش گرنگییەكی تایبەتی هەیە لە بواری ئاسایشی نێودەوڵەتی و پاراستنی هێمنی و ئارامی جیهان و سنورداركردنی قەیرانی سیاسی و سەرباز و ئەمنی نێوان وڵاتانی زلهێز و هێوركردنەوەی باری گرژی لە نێوان لایەنە ناكۆكەكان. ئەوەی بەلای ئێمەوە خەڵكی كوردستان گرنگە، بەشداری كردنی مەسرور بارزانییە وەكو ڕاوێژكاری ئەنجوومەنی ئاسایشی هەرێمی كوردستان لە ئێستادا و كاندیدی پارتی دیموكراتی كوردستان بۆ سەرۆكایەتی حكوومەتی داهاتووی كوردستان كابینەی نۆیەم، لەبەر ئەوەی ئەمڕۆ كوردستان و دەورو بەری لە كەلەژانێكی قەیراندایە، بەڵكو تەواوی دەڤەری رۆژهەڵاتی ناوەراست لە دۆخێكی ئاڵۆزدایە، ئەوەتا ئەمریكا بڕیاری داوە لە سوریا رۆژئاڤای كوردستان سەربازەكانی بكشێنێتەوە، ئەمەش دەبێتە ئەگەری دروست بوونی بۆشاییەكی ئەمنی لە دەڤەرەكەدا، توركاش دەخوازێ ئەم بۆشاییە ئەمینییە بە پێی خواستی خۆی داگیر و ئیدارەبدات.
لەلایەكی دیكە رۆژ دوای رۆژ قەیرانی نێوان ئەمریكا و ئیران روو لە گرژییە و بەردەوام هەردوولا هەڕەشەی رووبەرووبوونەوە لە یەكرتی دەكەن، نەخشەرێگای چارەسەری قەیرانی دڤەرەكە روون نییە و پێشبینی ناكرێ، بەڵكو چەندین سیناریۆ بۆ ئەم دەڤەرەدا لە ئارادایە. بۆیە بەشداربوونی مەسرور بارزانی لەم كۆنگرەیەدا بەرچاوروونیێك دەبێ بۆ حكوومەتی هەرێمی كوردستان و خودی مەسرور بارزانی و لەسەر ئەم بنەمایە بارزانی دەتوانێ ستراتیجیەتێكی سیاسی بەرهەڤ و پەیڕەو بكات، بەجۆرێك كەلە دوارۆژدا بتوانێ سەرەدەری لەگەڵ ئەم بارودۆخە ئاڵۆزە دەڤەرەكە بكات. بۆیە هیوای سەركەوتن بۆ مەسرور بارزانی دەخوازین لەبەشداریكردنی كۆنگرەی نێودەوڵەتی میونشن بۆ ئاسایش 9102.
