خه‌بات: كەنعان بەهادین
لەو كاتەوەی كە مرۆڤ هیچ دەرگایەكی تری نابێت تەنها پابەندبوون نەبێت بەو تەقالیدانە ، تووشی مەسروف و ئەركی زۆر دەبێت ، كە دەكرێ لەلایەن وەزارەتی ئەوقافەوە دیراسەی دیكەی وورد بكرێت بۆ ئەوەی كۆمەڵگەی ئێمە بازێكی گەورەتر بهاوێت و لە هەندێ شت رزگاری بێت ، مردوو كە دەمرێ خاوەنەكەی روو لەكێ دەكات ، لە كێ دەنێژرێت ، ئەو كولفەو تێچووە لە كوێ بێنێ تا وەكو كۆمەڵگە پابەند بێت ، ئەگەر نەیبێت روو لە كێ بكات ، !! لێرە كۆمەڵێك باس و خواسی تایبەت بەم پرسە باس دەكەم ..
لەنێو كۆمەڵگەی كوردەواری كاتێك مرۆڤێك ماڵئاوایی لە ژیان دەكات ، كۆمەڵێك تەقلید و پابەندی كۆمەڵایەتی جێ بە جێ دەكات كە هەر كەسێك بەپێی رێچكەو ئاینی خۆی مردووی خۆی دەنێژێت.
گۆڕ هەڵكەنێك بەنێوی رەشید حەیدەر بۆمی باسكردوو گوتی: ئێمە بەردەوام لە نێو لاكۆڵان و ژێر دیواری گۆڕستانەكان چاوەڕێین تەلەفۆنێكمان بۆ بێت تا دەست بكەین بە هەڵكەندنی گۆڕێكی تازە ، ناپرسین كە پیاوە یان ئافرەت ، گەورەیە یان بچووك ، تەنها ئەوە دەزانین كە دەبێت چاڵێكی وەها هەڵبكەنین مرۆڤ لەنێویدا وون ببێت ، لەنێو ئەو چاڵەشدا چاڵێكی تری سندووقی بەقەد لاشەی مرۆڤێك هەڵدەكۆڵین ، ئەوێ دەبێتە مەنزڵی كۆتایی ئەو ئینسانە، رەشید حەیدەر زیاتر گوتی : لەگەڵ بەرز بوونەوەی دەنگی مۆبایلەكەم ، ناپرسین لەوەی كات درەنگە یان زوو ، تاریكە یان روون ، تەنها دەبێت بە حەفارەیەك و كۆمەڵێك بلاجكتۆری رووناكەرەوە و خاكەناس و پێمەڕەو قازمە بگەینە گۆڕستان تا چیرۆكی ونبوونی ئینسانێكی تر بنووسینەوە.
رەشید دەڵێت: ئێمە راهاتووین كە چاڵ بۆ مرۆڤەكان هەڵبكەنین ، بە شێوەیەك و بەدەم قسە و هەڵس و كەوتی ئاسایی چاڵ هەڵدەكەنین ، لەپڕ كەژاوەی ماڵباتێكی كۆست كەوتوو دەگەنە گۆڕستان و تەرمێك دەیان و سەدان ماشێن و مرۆڤ بە دواوەیە و بەرەو پیری ئێمەوە دێن، رەشید دەڵێت : ئیدی ناوی ئەو مرۆڤە دەبێتە مردوو ، یاخود جەنازە ، ئەو ناوەی بەسەرەوە نامێنێ كە كاتی لە ژیاندا پێوەی بانگ دەكرا ، ئێمەش بەپێی شەرع و هەموو رێساكان ، ئەو مرۆڤە ئەسپاردەی زەوی و خۆڵ دەكەین و ئیدی چواردەوری ئەو ئینسانە چۆڵ دەبێت و خەڵك پەرتە دەكات و گۆڕستان دووبارە چۆڵ دەبێت.
مام رەمەزان كە خاوەنی دروستكردنی كێل و تاخمی قەبرە و نوسینگەكەی لەنێو گۆڕستانی شێخ ئەحمەدە و بۆ من گێڕایەوە گوتی: مرۆڤ عەزیزانێكی زۆر لە دەست دەدات ، ئیدی لەو كاتەوە دەشێوێت ، دەیەوێت هەموو شت بۆ رازی كردنی دڵی ئەو مردووەی خۆی بدات بەڵام ئۆقرەی نابێت و لە ئاست مردن زۆر سیست و لاواز و بێ دەسەڵاتە، دەپرسێ كە گرانبەهاترین تاخمی گۆڕ كامانەن ، بە هەموو شێوەیەك مەزاری ئەو مردووە رازاوە دەكات، تا نزیكەی شەش حەوت مانگ بەدەوری گۆڕی مردووەكەی گوزەر دەكا و جوانكاری بۆ دەكات ، بەڵام ئیدی بێ ئومێد دەبێت ، دەزانێ تازە ناگەڕێتەوە.
مام رەمەزان چیرۆكی گۆڕستانی زیاتر بۆمن گێرایەوەو گوتی: گۆڕستان خۆ هەر شوێنی ئەو شتانە نیە كە باسم كرد ، گۆڕستان پڕە لەو عاشقە زیندووانە كە هیچ شوێنێك پەی نابەن بۆ ماچ و مووچ ، دێن بەدیار مردووەكان هەموو شتێك دەكەن ، چونكە دەزانن مردوو بێ دەنگن و لێیان ناكەن بە هەڵا. گوتیشی: ئەم گۆڕستانە شتی زۆر سەیری لێ ئەنجام دەدرێت ، لەوانە زۆربەی ئەو فاڵچی و سیحربازو نووشتە چیانە ، گۆڕستان بۆ مەرامەكانیان بەكار دێنن و زۆربەی كات ئافرەتان لە گۆڕستان بەتەنیا دەبینرێن كە هاتوون نووشتەو سیحرەكانیان لێ دەشارنەوە ، تەنها نووشتە بازەكان لە نهێنی ئەوە تێ دەگەن.
مام رەمەزان گوتی : كۆمەڵگەی ئێمە كۆمەڵگەیەكی خۆشباوەڕو بەدبەختە ، چونكە دەیان هەزار دۆلار بۆ پارچە كاغەزێك سەرف دەكەن بەنێوی نووشتە ، ئێمە زۆرجاران لێرە تووشیان دەبین ، بەداخەوە دەگوترێ ئەمە دەبێتە هۆكاری لێكترازانی كۆمەڵگە، ڕەشید حەیدەر كە گۆڕهەڵكەنە بۆ خەبات گوتی : دەكرێ پۆلیس و ئاسایش زیاتر ئەمنیەتی گۆڕستان بپارێزن لە و دیاردانەی كە شیاو نیە، دەكرێ خەمێكی جدی لەم بارەوە بخورێت، چونكە گۆڕستان بۆ ئارامی و شوێنێكی تایبەتە بۆ مرۆڤی مردوو ، كاتێك دەبێت لە دوای مردنیش مرۆڤ ڕێز لێگیراو بێت.
لە رووی ئاینییەوە مامۆستا مەلا مازن مامۆستای ئاینی و قورئانخوێن بۆ خەبات گوتی : لە راستیدا ئەركی خاوەن مردوو لەكاتی لەدەستدانی ئازیزانیان قورس بووە ، بۆ نموونە بنەماڵەیەك 60 مەتر زەویان بە نزیكەی هەشت ملیۆن دیناری عێراقی كڕیووە، ئەم بابەتە رۆژ بە رۆژ تەشەنە دەكات و نرخی زەوی گۆڕستان لە بەرزبوونەوەدایە، بۆ نموونە پێشتر حكومەت گۆڕستانی كەسنەزانی بۆ هاوڵاتیان بێ بەرامبەر دابین كردبوو، وا دیارە لەوێش شوێن نەماوە ، بۆیە داواكارین لە شارەوانی جێگای شیاو و فراوان دابین بكات بۆ خەڵكی.
لەبارەی ساتی مردنی مرۆڤێك و بەهاناوە چوونی چەند ستافێكی خۆبەخشان ، مامۆستا مەلا مازن گوتی: بە خۆشحاڵییەوە چەندین ستافی خۆبەخش هەن و دروست بوون بۆ بە هاناوە چوونی خەڵكی لێقەوماو كاتی لە دەستدانی ئازیزانیان ئەركی گۆڕهەڵكەندن دەگرنە ئەستۆ كە بەشێك لە خەمەكانیان سووك دەكەن، دەربارەی چۆنیەتی هەڵگرتن و بیناكردنی گۆڕی مردوو مامۆستا مەلا مازن بۆ خەبات گوتی : دەبینرێت دوای مردن گۆڕ لە شێوەی شووشە و مەڕمەڕ دروست دەكرێت تا ئەو ئاستەی كە گۆڕی وا هەبووە نزیكەی 20 ملیۆن دیناری عێراقی تێدا سەرف كراوە، كە لە رووی شەرع و عورفەوە جائیز نیە و نادروستە ، دەكرێ ئەو پارەیە بكرێتە هاوكاری و یارمەتی بۆ كەسانی كەمدەرامەت و ماڵباتی شەهیدان كە بۆ مردووەكە سوودی دەبێت.
مامۆستا مازن گوتی: لەنێو كۆمەڵگەی ئێمەدا پرسە بۆ كێبڕكێی نێوانی خانەوادەكان بەكار دێت كە چەندە مەسروفی تێدا زیاتر بكرێت كاتێك ئەمە دیاردەیەكی ناشرین و ناشایستەیە ، لەنێو ئێمەدا كۆمەڵگەی كوردەواری پرسەیان وەكو پرسێكی كۆمەڵایەتی ئەژمار كردووە و گرنگی پێدەدرێت ، بەڵام ناكرێ زیادە ئیسرافی تێدا بكرێ ..پرسە بۆ ئەوە دروست كراوە مرۆڤ ناتوانێ لەماڵەكەی خۆی پێشوازی لەم هەموو میوانە بكات ، بۆیە پرسە بۆتە بەدیلی ئەوەی كە لە هۆڵێك بە شێوەیە كی شارستانی پێشوازی لە میوانان بكرێت ، ئەگینا هیچ پەیوەندییە بە هیچ ئاینێكەوە نیە.
رۆژنامەنووسێك دەڵێت پرسە كە بەمشێوەیەی كە لە كوردستان گوزەراوە و تا ئێستاش دەگوزەرێت، نەك دڵنەوایی كردنە بەڵكو رێك پێچەوانەیەتی، نووری بێخاڵی نووسەرو رۆژنامەنووس بۆ خەبات گوتی: باشترین رێگا بۆ دڵنەوایكردن و هاوبەشیكردنی خەمی كۆستی دۆست و ئازیزان ، ئەوەیە كە لەكاتی ناشتنی تەرمەكە ئەگەر بۆت رێككەوت بەشدار بیت، دەنا دانیشتنی رۆژەكانی مزگەوت و شەوەكانی ماڵ لە بێمانایی بێماناترە. بێخاڵی گوتی: ئاخر كابرا كۆستی كەوتووە كەچی دەبێ وەك پاسەوانی بەر دەمی فەرمانگە دوو رۆژ و دوو شەو لەهەندێ شوێن هێشتا سێ رۆژە ، ئەمەو چش لەو میوانە ناوەختانەی دوای هەفتەیەك یان زیاتری تەشریفی موبارەكیان دێنن بەپێوە و دەست لە سە سینگ بێت ، خەو و خواردنی لێ تاڵ بێت..
ئەو رۆژنامەنووسە گوتیشی: لایەنێكی دیكەی نەخوازراوی دانانی پرسە ئینجا لە كوردستان كە بەهۆی خراپی رێگاو بان و زۆری ژمارەی ئۆتۆمبێل و سەرەرۆیی شۆفێرەكان ئەوەیە كە زۆر جار پرسەی دیكەی بەدوای خۆیدا هێناوە ، بەتایبەتی ئەوانەی لەشەرمان ، یان بەهەر هۆیەكی دیكەوە بێت ، لە دوورەوە هاتوونە پرسەكە ، ئیدی لەهاتن ، یان گەڕانەوە تووشی رووداوی هات و چۆ بوونەبۆیە ئەگەر مرۆڤ توانی ئامادەی سەر گۆڕستان و كاتی ناشتنی تەرمەكە بێت ئەوە نەك هەر كارێكی باشە بەڵكو ئەرك بەرپرسیارێتیشە، دەنا وەكوتر دەتوانێ بەتەلەفۆنێك ، بەنامەیەك لەم سەردەمە دەیان ئاسانكاری تەكنەلۆژیا هەن لەم بوارە سەرەخۆشی و دڵگرانی و هاوخەمی خۆی بە خاوەنی پرسە رابگەینێت.
دواجار بێخاڵی رۆژنامەنووس گوتی: جگە لەوەش بە نەهێشتنی پرسە ئەم كەش و فشەی خەڵكی ریاكار كۆتایی دێت، كە پرسەی ئەوان جمەی دێت و هی هەژارانیش ساردو سڕ ، ئینجا لە كۆتایش بە دیاردەی بازرگانی كردن بە قورئانخوێندن و سەردولكەی مەجلیسی ژنانیش دێ.
