ئا‮: ‬سەردار حوسێن
ناكرێ قسە لەسەر قەیرانەكان و شیكردنەوە بۆ رەهەندەكانی‮ ‬بكەین،‮ ‬بەبێ گەڕانەوە بۆ فاكتەرە ژینگەیی‮ ‬و ئایكۆلۆژییەكان دەستنیشانكردن و هەڵسەنگاندن لەگەڵیدا نەكەین،‮ ‬بۆیە لەرووی‮ ‬ئایكۆلۆژی‮ ‬و چوارچێوەو ئاماژەكانی‮ ‬توێژینەوەدا،‮ ‬دەبێ لە سنووری‮ ‬قەوارەیەكی‮ ‬دیاریكراو زانیاری‮ ‬بەردەست و پێشنیاری‮ ‬پلان و رێككاری‮ ‬دەستنیشانكردن و كۆكردنەوەی‮ ‬بیرۆكەكان شیكردنەوەیاندا دەستپێ بكەین‮.‬ هەروەهاش دەبێ لەسەر بنەمای‮ ‬چەند كۆڵەگەیەكی‮ ‬سەرەكی‮ ‬ئیش بكەین،‮ ‬كە چۆنایەتی‮ ‬و چەندایەتی‮ ‬تەواومان بخاتە بەردەست،‮ ‬بۆ ئەوەی‮ ‬بەشێوەیەكی‮ ‬رێكخراوی‮ ‬رێكوپێك بەكار بهێنرێت،‮ ‬هەوەك چۆن دەكرێ هەموو ئەو ئاماژانە فەراهەم بكرێن كە چۆنیەتی‮ ‬بەدەستهێنانی‮ ‬گەشەپێدان لە رێگەی‮ ‬سەرچاوە بەردەستە مادی‮ ‬و سیاسی‮ ‬و كۆمەڵایەتییەكانەوە دروست دەبن و دەستبكرێت بە كۆكردنەوەی‮ ‬ئەو زانیارییانە بۆ بیناكردنی‮ ‬بنەمایەك لەسەر ئالیەتی‮ ‬كاركردن لەنێو خوودی‮ ‬قەوارە بە ئامانجگیراوەكەدا،‮ ‬هاوكات هێلكاری‮ ‬رێنوێنییەكانیش بۆ گەڕان بەدوای‮ ‬وەها توێژینەوەك لەو بوارەدا دەبێ هەبن‮.‬ لەوەوە دەتوانین چوارچێوەی‮ ‬ئایكۆلۆژیەتی‮ ‬قەیرانەكە دەستنیشان بكەین،‮ ‬كە كۆمەڵگە‮ ‬یان قەوارە پێكدێت لە سێ پێكهاتەی‮ ‬سەرەكی‮: ‬پێكهاتەی‮ ‬مرۆیی،‮ ‬كە بە پێكهاتەی‮ ‬ئەندامیی‮ ‬سەرەكی‮ ‬دادەنرێت،‮ ‬پێكهاتەی‮ ‬دروستكراو،‮ ‬كە بریتییە لە قەبارەی‮ ‬مادی‮ ‬و ئەو سەرچاوانەی‮ ‬پێكهاتە مرۆییەكە بەكاریان دینێت،‮ ‬پێكهاتەی‮ ‬سرووشتی،‮ ‬كە پەیوەستە بە شوێنەكەو سەرچاوە پێویستەكان بۆ پاراستنی‮ ‬هەردوو پێكهاتەی‮ ‬پێشتر‮.‬ دەكرێ لە پەیوەندی‮ ‬نێوان مرۆڤ و هەموو پێكهاتەكانی‮ ‬دیكەی‮ ‬مرۆیی‮ ‬تێبگەین،‮ ‬لەنێو ئەوانەیشدا رەگەزە مادییەكان و گۆڕینەوەی‮ ‬بەرژەوەندی‮ ‬لەنێوانیاندا بە هەمووئەو شێوازانەی‮ ‬لە توانادا هەن،‮ ‬ئەوەیش لە میانەی‮ ‬رێكخستنی‮ ‬ئایكۆلۆژی‮ ‬بۆ توێژینەوەی‮ ‬قەیرانەكان چوارچێوە ئایكۆلۆژییەكان،‮ ‬یان بە چەند وشەیەكی‮ ‬دیكە،‮ ‬رەگەزەكانی‮ ‬سیستەمی‮ ‬ئایكۆلۆژی‮ ‬چۆن كارلێك لەگەڵ دروستكردنی‮ ‬قەیران دەكەن،‮ ‬دواتریش كارلێك و كاریگەری‮ ‬دروستكردن لەگەڵیدا بۆ دۆزینەوەی‮ ‬چارەسەرێكی‮ ‬رازیكەر بۆ ئەو قەیرانانە،‮ ‬ئەو پەیوەندییەش لەسەر بنەمایەكی‮ ‬هاوبەش لەنێوان مرۆڤ و ئایكۆلۆژیای‮ ‬مرۆڤایەتی‮ ‬بەرهەم دێت‮.‬ مۆنتیسكیۆ نوێنەرایەتی‮ ‬ئەو بیردۆزە فیكری‮ ‬و مێژوویی‮ ‬و كۆمەڵایەتییە دەكات،‮ ‬كە رەگوڕیشەی‮ ‬بۆ جیوكرات و ئەرەستۆ و بودان و كەسانی‮ ‬دیكە دەگەڕێتەوە،‮ ‬كە پێیانوابوو كەشوهەوا كاریگەری‮ ‬و گرنگییەكی‮ ‬گەورەی‮ ‬هەیە لەسەر كۆمەڵگەی‮ ‬مرۆڤایەتی‮ ‬و ژیانی‮ ‬كۆمەڵایەتی،‮ ‬هەوەك چۆن لە كتێبی‮ (‬رۆحی‮ ‬یاساكان‮) ‬1748ـدا هاتووە،‮ ‬كە بنەمای‮ ‬سەرەكی‮ ‬یاسادانان و دیاریكردنی‮ ‬رێكخستنی‮ ‬تایبەت بۆ هەر شێوەیەك لە شێوەكانی‮ ‬مرۆڤایەتی‮ ‬و بینای‮ ‬مێژوویی‮ ‬و كەلأەكەبوونی‮ ‬بەشێوەیەكی‮ ‬سرووشتی‮ ‬لەنێو خودی‮ ‬مێژوودا،‮ ‬دەكەونە نێو چوارچێوەی‮ ‬دروستبوونی‮ ‬قەیرانیشدا،‮ ‬بۆیە دەڵێت‮: ‬سیاسەت كچی‮ ‬مێژووە،‮ ‬مێژووش كوڕی‮ ‬جوگرافیایە،‮ ‬جوگرافیاش لەو سەردەمە چاوەڕوانكراوەدا ناگۆڕێت تەنها رێژەیی‮ ‬نەبێت‮.‬ هەر لەو بارەیەوە د‮. ‬جواد علی‮ ‬لە ئینسكلۆپیدیاكەیدا سەبارەت بە جیاكەرەوەی‮ ‬مێژووی‮ ‬عەرەب پێش ئیسلام و سرووشتی‮ ‬عەرەب لە دورگەی‮ ‬پێش ئیسلام تا بە ئەمڕۆ دەگات،‮ ‬دەڵێت‮: ‬هەموو نەتەوەیەك عەقلیەتێكی‮ ‬تایبەت بەخۆی‮ ‬هەیە،‮ ‬هەروەك چۆن هەر نەتەوەیەكیش كەسایەتی‮ ‬تایبەت بەخۆی‮ ‬هەیەوە لە كەسایەتی‮ ‬نەتەوەكانی‮ ‬دیكەی‮ ‬جیا دەكاتەوە،‮ ‬تاكیش نوێنەرایەتی‮ ‬ئەو نەتەوەیە دەكات،‮ ‬سیمای‮ ‬تاكیش بەزۆری‮ ‬لە سیمای‮ ‬زۆرینەی‮ ‬نەتەوەكەی‮ ‬دەچێت،‮ ‬عەرەبیش وەك هەر خەڵكێكی‮ ‬دیكە،‮ ‬سیمای‮ ‬تایبەت بەخۆیان و عەقلیەت و گشتگیریی‮ ‬خۆیان هەیەو پێی‮ ‬دەناسرێنەوە لە جیهاندا‮. ‬لێرەدا دەبێ ئەوەش بڵێین كە هەندێك دەرفەتی‮ ‬مێژوویی‮ ‬هەبوونە پیاوانیان دروست كردووە،‮ ‬چونكە مرۆڤ و مێژوو دوو چینن كە جیا ناكرێنەوە لەیەكتر،‮ (‬مێژوویەك بەبێ مرۆڤ لە ئارادا نییە،‮ ‬هەروەهاش مرۆڤی‮ ‬بێ مێژووش بوونێكی‮ ‬نییە‮) ‬ئەو پەیوەندییەش كە لەنێوانیاندا هەیە،‮ ‬كارلێكێكی‮ ‬دوولایەنە‮ ‬یاخود دوو رووە،‮ ‬كە تەواوكاری‮ ‬یەكتریشن‮: ‬كاریگەری‮ ‬مێژوو لەسەر تاك،‮ ‬هەروەها كاریگەری‮ ‬تاك لەسەر مێژوو‮.‬ جیاكەرەوەی‮ ‬ئەو پێكهاتەی‮ ‬لەنێو كۆمەڵگاكاندا هەیەو ئاستی‮ ‬كاریگەرییان لەسەر پلەی‮ ‬ئەو كۆمەڵگایانەو لە رووی‮ ‬سیاسی‮ ‬رەوشتییەوە،‮ ‬لەنێویشیاندا رەوشتی‮ ‬مامەڵەكردن لەگەڵ قەیرانەكان و بڕیاردانی‮ ‬پێویست لەبارەیانەوە،‮ ‬دەكەوێتە سەر دوو شت‮: ‬سەقاگیری‮ ‬سیاسی‮ ‬و دامەزراوەیی‮ ‬بە پلەی‮ ‬یەكەم و پیادەكردنی‮ ‬كرداری‮ ‬بۆ پرۆسەی‮ ‬سیاسی‮ ‬لەرووی‮ ‬یاسایی‮ ‬گونجاودا،‮ ‬ئەوەیش پاڵنەر دەبێت بۆ فاكتەری‮ ‬كاریگەر و روون‮.‬ لێرەوە چەند كێشەكان سەرهەڵدەدەن و ئاڵۆزی‮ ‬و واقیعیەت و راستەقینەیی‮ ‬دەردەخەن،‮ ‬سیاسەتیش لەو دەرەنجامەدا بە تەواوی‮ ‬كەنارگیر دەكرێت،‮ ‬ئەوەی‮ ‬دەمێنیتەوە دەكەوێـە نێوان ئەو رەگەزە سەرەكییانەی‮ ‬كە وا لە خاوەنانی‮ ‬بڕیار دەكەن پەنا بۆ شێوازێكی‮ ‬دیاریكراوی‮ ‬پلەبەندكراو ببەن،‮ ‬ئەویش رەگەزەكانی‮ ‬جوگرافیا و جیۆپۆلیتیك وجیوستراتیژین،‮ ‬كە دەوری‮ ‬خاوەن بڕیار دەدەن،‮ ‬یاخود وتووێژكار دەدەن بە ئاراستەی‮ ‬هەر جۆرێك لە جۆرەكانی‮ ‬رووبەڕووبوونەوە،‮ ‬بۆیەش زۆرینەی‮ ‬ئەو بیردۆزانەی‮ ‬بۆ ئەم بابەتە هاتوونەتە ئارا،‮ ‬فۆكس دەخەنە سەر ئەو فاكتەرە كاریگەرانە،‮ ‬بەتایبەتیش ئەوەی‮ ‬پەیوەندی‮ ‬بە قەیرانە گەورەكانەوە هەیە،‮ ‬كە لەنێ،ان وڵاتان و میللەتان روودەدەن،‮ ‬كە زۆرترین جاریش كێشەی‮ ‬سنوور‮ ‬یان ئەودیوی‮ ‬سنوورەكانن،‮ ‬لە پێشەوەی‮ ‬هەمووشیان ئیبن خەلدون لە پێشەكییە بەناوبانگەكەیدا باس لە بوونەوەری‮ ‬زیندوو دەكات كە پێیوایە لە دوو رەگەزی‮ ‬سەرەكی‮ ‬پێكهاتووە‮: ‬كلتووری‮ ‬بۆماوەیی‮ ‬و ژینگەی‮ ‬سرووشتی‮.‬ پێشتر زۆر رێگای‮ ‬گرنگ و شێوازی‮ ‬مامەڵەكردن و چۆنیەتی‮ ‬رووبەرووبوونەوەی‮ ‬قەیرانەكانمان باس كردووەو كاریگەری‮ ‬و گرنگی‮ ‬رەگەزی‮ ‬ئایكۆلۆژیمان لەبەر چاو گرتووە،‮ ‬بەڵام زانستی‮ ‬تازەی‮ ‬بەڕێوەبردن و كارگێڕی‮ ‬ئەوەی‮ ‬ئاسانتر كردووەو چەندین شێواز و ئامرازی‮ ‬دیكەی‮ ‬هێناوەتە ئارا،‮ ‬كە بەڕێوەبەرانی‮ ‬قەیرانەكان دەتوانن بە ئاسانی‮ ‬سوودی‮ ‬لێوەربگرن و بەكاری‮ ‬بهێنن،‮ ‬هەروەهاش بۆ خاوەنی‮ ‬بڕیارەكان ژمارەیەك پرسیاریش روون دەكاتەوە‮.‬ لە شێوازەكانی‮ ‬زانستی‮ ‬كارگێڕیدا كە پێویستە كاری‮ ‬پێبكرێت بۆ گەیشتن بە چارەسەری‮ ‬قەیرانەكان،‮ ‬ئەوەیە كە زانستی‮ ‬كارگێڕی‮ ‬رەچاوی‮ ‬هەموو ئەو ئامراز و شێواز و لێهاتووییانە دەكات،‮ ‬كە بۆ گفتوگۆ پێویستن،‮ ‬لێرەشدا بەروونی‮ ‬رۆڵی‮ ‬ژینگە و كاریگەری‮ ‬راستەوخۆی‮ ‬لەسەر كەسایەتی‮ ‬تاكەكان دەردەكەوێت،‮ ‬كە دەبنە بنەمای‮ ‬وتووێژكردن بڕیاردان،‮ ‬لەوانەیش‮:‬ 1‮-‬ رەوشتی‮ ‬كەسایەتی‮: ‬لێرەدا راستەوخۆ كەبەستمان كەسایەتی‮ ‬ئەو وتووێژكارەیە لە هەموو رووەكانەوە،‮ ‬كە ئایا تاچەند وەك كەسێكی‮ ‬لێهاتووی‮ ‬قبووڵكراو لەلایەن بەرانبەرەكەوە گوێی‮ ‬لێدەگیرێت و دەتوانێت لەگەڵ كەسانی‮ ‬جیاوازدا وتووێژ بكات و ئەنجامێكی‮ ‬باش و رازیكەر بەدەست بهێنێت بۆ دۆزینەوەی‮ ‬رێگەچارەی‮ ‬قەیرانەكان و تا چەندیش دەتوانێت لەگەڵ لایەنە بەشداربووەكاندا خۆشەویستی‮ ‬خۆی‮ ‬بنوێنێت،‮ ‬كە لە پلەیەكی‮ ‬بەرزدا ئەو حاڵەتە پەیوەندی‮ ‬بەوە هەیە ئەو كەسە چۆن دەتوانێت بە چەند شێوازێك خۆی‮ ‬لەنێو وتووێژەكاندا بینێتەوە‮.‬ 2‮-‬ توانا بەدەستهاتووەكان‮: ‬ئەو توانا و لێهاتووییانەیە كە بەزۆری‮ ‬لە رێگەی‮ ‬شارەزاییەوە بەدەست دێت،‮ ‬وەك توانای‮ ‬وتووێژ و گفتوگۆكردن بۆ ماوەی‮ ‬درێژ،‮ ‬هەروەهاش توانای‮ ‬دەستنیشاندكردنی‮ ‬ئامانجەكان،‮ ‬هەروا توانای‮ ‬بەدەستهێنانی‮ ‬زانیاری‮ ‬پێ،یست و توانای‮ ‬بەكارهێنانی‮ ‬شێواز و ئامرازی‮ ‬پێویست و دروستكردنی‮ ‬كاریگەری‮ ‬دەروونی‮ ‬لەسەر لایەنی‮ ‬بەرانبەرو‮…‬هتد‮.‬ 3‮-‬ ئەو زانیارییانەی‮ ‬پێویستە بۆ وتووێژەكان بەردەست بن‮: ‬وەكو ترس،‮ ‬ترس لەوەی‮ ‬ئەو زانیارییانەی‮ ‬لەبەردەستن كەم بن و پەیوەندییان بەو بابەت و باسەوە نەبێـت كە دەبێتە تەوەری‮ ‬وتووێژەكان،‮ ‬كە دواجاریش بەروونی‮ ‬دەبنە هۆكاری‮ ‬شكستهێنانی‮ ‬وتووێژەكان و بەدەست نەهێنانی‮ ‬ئامانجەكان،‮ ‬بە پێچەوانەیشەوە بەردەست بوونی‮ ‬زانیاری‮ ‬دروست و ورد و پێوست بۆ چوونە نێو وتووێژێكی‮ ‬بەرهەمداری‮ ‬سەركەوتوو‮.‬ 4‮-‬ ئامادەكاری‮ ‬میدیایی‮ ‬سەركەوتوو‮: ‬زۆرینەی‮ ‬قەیرانەكان دەكەونە ژێر رووناكی‮ ‬كامیراكان و پرسیاری‮ ‬لەناكاو و بەدوادتچوونی‮ ‬وردیان لەلایەن راگەیاندنەكانەوە بۆ دەكرێت،‮ ‬بۆیەش بەڕێوەبەرانی‮ ‬قەیرانەكان رووبەرووی‮ ‬زۆرترین پرسیار دەینەوەو دەبێ وەڵامی‮ ‬شیاویشیان لەلا بێت و بیدەن بە میدیاكان،‮ ‬چونكە راگەیاندنەكان دەیانخەنە ژێر بەرپرسیارێتی‮ ‬تەواو و چەركەساتی‮ ‬سەرسوڕمانەوە بەو هەموو بەدواداچوون و پرسیارانەی‮ ‬دەیورووژێنن،‮ ‬بۆیەش دەبێ زۆر بەوردی‮ ‬مامەڵەیان لەگەڵ بكرێت و ئامادەكاری‮ ‬تەواو كرابێت بۆ وەڵامدانەوەیان و تەنانەت ئەگەر وەڵامەكان بەشێوەیەكی‮ ‬تەواویش بڕوا پێهێنەر نەبن‮.‬ گفتوگۆیەكان وەك بڕبرەی‮ ‬پشتی‮ ‬وتووێژكردن لەسەر قەیرانەكان و بەڕیوەبردنیان دەمێننەوە هەوەك چۆن ئامادەكاری‮ ‬بۆ گفتوگۆ پێویستی‮ ‬بە رێكخستن و وێناكردنی‮ ‬هەموو ئەگەرەكان هەیەوە بە شێوەیەكی‮ ‬رێژەیی‮ ‬دەبێ تەواوی‮ ‬ئامادەكارییەكان بۆ ئەو مەبەستانە خرابنە بەر لێكۆڵینەوە،‮ ‬لەبەر ئەوەش كۆكردنەوەی‮ ‬زانیاری‮ ‬و رێكخستنیان دەكەوێتە سەر‮ :‬ 1‮-‬ دابەشكردنی‮ ‬زانیاری‮ ‬و گریمانەوە بیردۆزەكان‮.‬ 2‮-‬ دابەشكرننیان بەسەر دوو لایەنی‮ ‬سەرەكی‮ ‬و مامناوەندی‮.‬ 3‮-‬ دیاریكردنی‮ ‬رەگەزە لاواز و بەهێزەكان‮.‬ 4‮-‬ پۆلێنكردنی‮ ‬خاڵی‮ ‬ناكۆییەكان، 5‮-‬ زانین ئەو زانارییە ناتەواوانەی‮ ‬پێویستە تەواو بكرێن‮.‬ 6‮-‬ دیاریكردنی‮ ‬ئاستی‮ ‬رازیكردنی‮ ‬وتووێژەكان‮.‬ 7‮-‬ خەملاندنی‮ ‬بەشداربووان لەلایەنی‮ ‬بەرانبەر‮.‬ 8‮-‬ ریزكردنی‮ ‬هەڵبژاردە و جێگرەوەكانیان‮.‬ بەڵام ئەوەی‮ ‬پەوەیستە بە تایبەتمەندی‮ ‬شارەزایی‮ ‬و لێهاتووی‮ ‬بۆ بەردەوامیدانی‮ ‬گفتوگۆكان،‮ ‬ئەوەیە كە هەردوو لایەنی‮ ‬وتووێژكار هەست بەوە بكەن متمانەی‮ ‬هاوبەش لەنیوانیاندا دروست بووەو گفتوگۆكردنیش بە پێویست بزانن بۆ گەیشتن بە رێگەچارەی‮ ‬گونجاو‮.‬ ئەو مەرجانەی‮ ‬پێویستە هەبن بۆ ئەوەی‮ ‬وتووێژكردن لەبارەی‮ ‬قەیرانێمەوە سەركەوتووبێت و بتوانرێت بڕیاری‮ ‬یەكلاكەرەوەی‮ ‬لەباروە بدرێت بریتین لەمانەی‮ ‬لە خوارەوە باسیان لێ،ە دەكەین‮:‬ 1‮-‬ بیركردنەوە لە بریاری‮ ‬ئەوان‮.‬ 2‮-‬ ئەو بڕیارەی‮ ‬كە دەمانەوێ بیدەین دەبێ دروستی‮ ‬بكەین،‮ ‬نەك پێشتر ئامادە كرابێت‮.‬ 3‮-‬ پێشنیاری‮ ‬بەجێ‮ ‬بدرێتە بەرانبەر‮.‬ 4‮-‬ هەڕەشەكردن بە هەموو جۆرەكانییەوە بەس نییە‮.‬ 5‮-‬ هەوڵدان بۆ روونەدانی‮ ‬ئازار و ئەزیەت‮.‬ 6‮-‬ زیادكردنی‮ ‬ئازارگەیاندن زۆتر دەكەوێـتەوە سەر خۆمان‮.‬ 7‮-‬ بڕاردان بە هەڕەشەوە دەبێتە هۆی‮ ‬بڕیاردان بە داڕتنی‮ ‬هەڕەشە‮.‬ 8‮-‬ دەبێ هەڵبژاردەكەی‮ ‬ئەوان بە دروستی‮ ‬ببینین‮.‬ 9‮-‬ دەبی‮ ‬هەوڵبدەین بیركردنەوەی‮ ‬ئەوان بگۆڕین‮.‬ 10‮-‬ داوای‮ ‬ئەوە بكەین بڕیاری‮ ‬دیكەش بدەن‮.‬ 11‮-‬ داوای‮ ‬شتی‮ ‬تر بكەین‮.‬ 1‮-‬ دەتوانین داواكارییەكە وردتر دیاری‮ ‬بكەین‮.‬ 13‮-‬ دیاریكردن واتای‮ ‬رەقەكاری‮ ‬نادات‮.‬ 14‮-‬ بەلانی‮ ‬كەمەوە دەبێ بیركردنەوەی‮ ‬خۆمان‮ ‬یەكلایی‮ ‬بكەینەوە‮.‬ 15‮-‬ دەتوانین كێشەكە پارچە پارچە بكەین‮.‬ 16‮-‬ دەبێ بەردەوام داوای‮ ‬ئەوە نەكەین كە لە چاوەڕوانیماندا نییە‮.‬ 17‮-‬ دەبێ ئەوەی‮ ‬لەدەست ئەواندایە چاكی‮ ‬بكەین،‮ ‬ئەگەر هاتنە پێشەوەی‮ ‬باشیان لێ بەدی‮ ‬دەكرا‮.‬ 18‮-‬ دەكرێ سوودەكان بگۆڕین‮.‬ 19‮-‬ هەوڵبدە نمایشەكانت سەرنجڕاكێشتربن‮.‬ 20‮-‬ كەمكردنەوەی‮ ‬زیانی‮ ‬بڕیارەكان بەپێی‮ ‬توانا‮.‬ 21‮-‬ هەوڵبدە نمایشەكان متمانەی‮ ‬زیاتر بەدەست بهێنن و باوەڕپێكراوتر بن‮.‬ 22‮-‬ ئەو رێگایانەی‮ ‬وا دەكەن نمایشەەكان باوەڕپێكراوتر بن‮.‬ 23‮-‬ بەزووترین كات سوودەكانیان بدە بەدەستەوە‮.‬ 24‮-‬ دەرفەتی‮ ‬باشیان پێ بدە‮.‬ 25‮-‬ زۆرتر‮ ‬یاساییانە كاربكە،‮ ‬چونكە كاركردنی‮ ‬یاساییانە كاریگەری‮ ‬زۆرتری‮ ‬دەبێت‮.‬ 26‮-‬ هەڕەشەكردن و نمایشكردن دەبێ‮ ‬یاسایی‮ ‬بن‮.‬ 27‮-‬ زۆرتر‮ ‬یاساییانە كاربكە،‮ ‬چونكە لە پێناوی‮ ‬ئاشتیدا گرنگترن‮.‬ 28‮-‬ یاسا و دامەزراوە شەرعییەكان دادەمەزرێن‮.‬