سهرهتا وتار پارتی و بارزانی؛ هەشتا ساڵ لە مێژوو و بەرپرسیارێتیی داهاتوو
هەورامان عەلی تۆفیق
16ی ئاب لە مێژووی سیاسیی کوردستاندا تەنیا ڕۆژێکی ئاسایی نییە. ئەم ڕۆژە لە یەک کاتدا دوو یادەوەریی گرنگ لەخۆ دەگرێت؛ هەشتا ساڵەی دامەزراندنی پارتی دیموکراتی کوردستان و یادی لەدایکبوونی سەرۆک مەسعود بارزانی؛ دوو ڕووداون، کە بە شێوەیەکی قووڵ لەگەڵ مێژووی سیاسی، نەتەوەیی و گۆڕانکارییەکانی کوردستان لە ماوەی هەشت دەیەی ڕابردوودا گرێ دراون.
هەشتا ساڵ تەمەن بۆ پارتێکی سیاسی تەنیا ژمارەیەک نییە؛ واتە تێپەڕین بەناو قۆناغە جیاوازەکانی شۆڕش، سەرکەوتن، خەباتی بەردەوام، گفتوگۆ، دامەزراندنی قەوارەی سیاسی، بەڕێوەبردنی دەسەڵات و زاڵبوون بەسەر گرفت و ئاستەنگییەکاندا. پارتی دیموکراتی کوردستان لە ساڵی ١٩٤٦وە تا ئەمڕۆ لە زۆربەی قۆناغە هەستیارەکانی مێژووی نوێی کورددا ئامادە بووە و بەشێکی سەرەکی بووە لە گۆڕانکارییە سیاسییەکانی کوردستان و عێراق.
گرنگیی پارتی لەم قۆناغەدا تەنیا لە مێژووی درێژی ئەوەوە سەرچاوە ناگرێت، بەڵکوو لە قورسایی ئەو بەرپرسیارێتییەوە دێت کە لە ئێستادا لە بەردەمیدایە. کوردستان لەناو ژینگەیەکی زۆر ئاڵۆزی سیاسی، ئەمنی و ئابووریدا دەژی. پەیوەندیی هەرێم و بەغدا، کێشەی بودجە و مووچە، پرسی نەوت و گاز، کاراکردنەوەی پەرلەمان و پێکهێنانی حکوومەتی هەرێمی کوردستان، لەگەڵ مەترسییە ئەمنییەکانی ناوچەکە و گۆڕانکاریی هاوکێشە نێودەوڵەتییەکان، هەموویان پێویستیان بە بڕیار و سەرکردایەتیی سیاسیی پێگەیشتوو و دانا هەیە.
لە بارودۆخێکی وەهادا، پارتی دیموکراتی کوردستان وەکوو یەکێک لە هێزە سەرەکییەکانی کوردستان بەرپرسیارێتییەکی گەورە، گرنگ و مەترسیداری لەسەر شانە؛ بەرپرسیارێتیی پاراستنی دەسکەوتەکان، بەهێزکردنی قەوارەی هەرێم، چارەسەرکردنی ناکۆکییەکان لە ڕێگەی گفتوگۆوە، پاراستنی پێگەی کوردستان لە بەغدا و ناوچەکەدا، و بەهێزکردنی پێگەی کورد لەناو کۆمەڵگەی نێودەوڵەتیدا.
لە هەمان کاتدا، ١٦ی ئاب بە لەدایکبوونی سەرۆک مەسعود بارزانییەوە گرێ دراوە، کە ناوی لەگەڵ بەشێکی گەورەی مێژووی سیاسیی هاوچەرخی کوردستاندا تێکەڵ بووە. ڕۆڵی سەرۆک مەسعود بارزانی تەنیا لە سەرکردایەتیی پارتی دیموکراتی کوردستاندا کورت نابێتەوە؛ ئەو لە قۆناغە جیاوازەکاندا ڕۆڵی لە بڕیارە نەتەوەیی و سیاسییە گەورەکاندا هەبووە؛ لە خەباتی پێشمەرگایەتی و ڕووبەڕووبوونەوەی دیکتاتۆرییەت و دەسەڵاتەکانی عێراقەوە، تا دروستبوونی قەوارەی هەرێمی کوردستان و دواتر بەشداری لە بنیاتنانی عێراقی نوێ دوای ساڵی ٢٠٠٣.
لە دیدی سیاسییەوە، یەکێک لە تایبەتمەندییەکانی سەرۆک بارزانی ئەوە بووە کە پرسی کوردی تەنیا لە چوارچێوەی ناوخۆیی عێراقدا نەبینیوە، بەڵکوو هەوڵی داوە پەیوەندییەکانی کوردستان لەگەڵ وڵاتانی ناوچەکە و جیهان بەرفراوانتر بکات. لەم ڕوانگەیەوە، ئەزموونی سیاسی، تۆڕی پەیوەندییەکان و ناسینی هاوکێشەکانی ناوچەکە وای کردووە هێشتا ڕۆڵ و کاریگەریی ئەو لە دەرەوەی پۆستە فەرمییەکانیش بەردەوام بێت.
گرنگیی بوونی سەرۆک بارزانی بۆ کورد و کوردستان لەم قۆناغەدا بەتایبەتی لە ئەزموونی سیاسی و توانای گفتوگۆ لەگەڵ لایەنە عێراقی، هەرێمایەتی و نێودەوڵەتییەکاندا دەردەکەوێت. لە عێراقێکدا کە هێشتا هاوسەنگییە سیاسییەکان بەئاسانی دەگۆڕێن و پرسی مافە دەستوورییەکانی کورد بەتەواوی چارەسەر نەکراوە، هەبوونی کەسایەتییەکی سیاسیی خاوەن ئەزموونی چەند دەیە دەتوانێت لە پاراستنی قورساییی کورد لە گفتوگۆ و بڕیاردانی عێراقیدا گرنگ بێت.
هەمان ئەو گرنگییە لە ئاستی ناوچەییشدا هەیە. کوردستان لە ناوچەیەکدا هەڵکەوتووە کە بەرژەوەندیی وڵاتانی گەورە و هێزە هەرێمایەتییەکان بەردەوام تێک دەگەن. لە ژینگەیەکی ئاوا ئاڵۆزدا، سیاسەتی کوردی پێویستی بە هاوسەنگی، واقیعبینی و پاراستنی بەرژەوەندیی نەتەوەیی هەیە. ئەزموونی ساڵانێکی درێژی سەرۆک بارزانی لە مامەڵەکردن لەگەڵ ئەم هاوکێشانەدا یەکێکە لەو فاکتەرانەی کە ڕۆڵی ئەو بۆ ناوچەکەش بەواتا دەکات.
بەڵام هەشتا ساڵەی دامەزراندنی پارتی نابێت تەنیا ببێتە بۆنەیەک بۆ هەڵدانەوەی لاپەڕەکانی ڕابردوو. مێژوو ئەگەر تەنیا بۆ شانازی بێت، ناتوانێت داهاتوو دروست بکات. گرنگتر ئەوەیە لە ئەزموونی هەشتا ساڵە فێر ببین و بپرسین: پارتی لە هەشتا ساڵی داهاتوودا چۆن دەتوانێت خزمەت بە کوردستان بکات؟
نەوەی ئەمڕۆ پرسیار و داواکاریی جیاوازی هەیە؛ دامەزراوەی بەهێز، حوکمڕانیی باش، گەشەی ئابووری، دەرفەتی کار، پەروەردەی پێشکەوتوو، دادپەروەری و بەشداریی گەنجان لە بڕیارداندا لە پێشینەی خواستەکانی کۆمەڵگەن. لەبەر ئەوە، بەردەوامیی هەر هێزێکی سیاسی بە توانای نوێبوونەوە و گوێگرتن لە کۆمەڵگەوە پەیوەستە.
١٦ی ئاب بۆیە دەکرێت لە یەک کاتدا ڕۆژی یادکردنەوەی مێژوو و ڕۆژی بیرکردنەوە لە داهاتوو بێت. هەشتا ساڵ لە دامەزراندنی پارتی دیموکراتی کوردستان و یادی لەدایکبوونی سەرۆک مەسعود بارزانی، بەشێکن لە چیرۆکێکی فراوانتر بە ناوی کوردستان؛ چیرۆکێک کە هێشتا بەردەوامە.
ئەمڕۆ قۆناغێکە کوردستان زیاتر لە هەر کاتێک پێویستی بە یەکڕیزی، دانایی سیاسی، دامەزراوەی بەهێز و دیدێکی درێژخایەن هەیە.
لەم نێوانەدا، پارتی دیموکراتی کوردستان بە پشتبەستن بە مێژووی خۆی و سەرۆک بارزانی بە پشتبەستن بە ئەزموونی سیاسیی خۆی، لە بەردەم تاقیکردنەوەیەکی گرنگدان: ئەوەی چۆن ئەزموونی ڕابردوو بگۆڕدرێت بە هێزێک بۆ دروستکردنی داهاتوویەکی سەقامگیرتر، بەهێزتر و شایستەتر بۆ کورد و کوردستان.
