چۆن سەرۆک بارزانی، هەرێمی کوردستانی کردە هاوبەشێکی ستراتیژیی جیهان

د. محەمەد عەلی عوزێری
کاتێک مێژووی هاوچەرخی کوردستان دەخوێنینەوە، تێدەگەین کە مانەوەی هەرێمی کوردستان وەک قەوارەیەکی سیاسیی کاریگەر لە ناوچەیەکی پڕ لە ئاڵۆزی وەک ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، ڕووداوێکی ئاسایی نەبووە؛ ئەمە بەرهەمی زنجیرەیەک بڕیاری ستراتیژی و سیاسەتێکی دەرەوەی هاوسەنگ بووە کە مسعود بارزانی، وەک ڕابەرێکی کاریزما و خاوەن ئەزموون، سەرپەرشتی کردووە.

پێگەی هەرێم لە ئاوێنەی سیاسەتی بارزانیدا
لە سەرەتای دروستبوونی قەوارەی هەرێمەوە، مسعود بارزانی تێگەیشتنی بۆ «دیپلۆماسی» لە بازنەی ناوخۆ تێپەڕاند؛ ئەو زانیبووی کە پاراستنی نیشتمان و خاک تەنیا بە هێزی سەربازی نابێت، بەڵکو بە بەهێزکردنی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان دەبێت. لەو ساتانەی کە هەرێم بە قۆناغی دژواردا تێپەڕی، بارزانی توانی بە سیاسەتی «نەرم و ورد»، کوردستان لە دۆخێکی گۆشەگیرکراوەوە بگوازێتەوە بۆ سەرچاوەیەکی بڕیار لە هاوکێشە جیهانییەکاندا.

هاوپەیمانێتییەکان وەک قەڵغان
لە شەڕی دژ بە تیرۆردا، کاتێک کوردستان بووە سەنگەری پێشەوەی بەرگریی جیهانی، بارزانی ڕۆڵی یەکلاکەرەوەی بینی؛ ئەو توانی جیهان قایل بکات کە هەرێمی کوردستان نەک تەنیا بەشێک نییە لە کێشەکان، بەڵکو بەشێکی سەرەکییە لە چارەسەری ئاسایشی جیهانی. ئەمەش وای کرد کە هەرێم لە «بابەتێکی ناوخۆیی عێراقی»یەوە ببێتە «هاوبەشێکی ستراتیژی» بۆ زلهێزەکان.

سیاسەتی سەربەخۆیی بڕیار
ڕەنگە زۆرێک لەو شپرزەییانەی ئەمڕۆ لە گۆڕەپانی سیاسیی هەرێمدا دەیبینین، بەرەنجامی ئاڵنگارییەکی گەورە بن کە بارزانی هەوڵی بۆ داوە، ئەویش «سەربەخۆیی بڕیاری کوردی»یە. پاراستنی ئەم پێگەیە لە جیهاندا، بەهایەکی قورسی هەبووە کە ئەویش پاراستنی ئیرادەی نەتەوەیی بووە لە بەرامبەر گوشارە هەرێمییەکاندا. ناکرێت ئەو ڕاستییە حاشاهەڵنەگرە پشتگوێ بخەین کە لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی، ناوی بارزانی هەمیشە وەک سیمبولی سەقامگیری و متمانەی دەرەکی ماوەتەوە.

ئەمڕۆ؛ پێویستیی بەردەوامی
ئەمڕۆ، کاتێک ناوچەکە بە گۆڕانکاریی خێرا و گەورەدا تێدەپەڕێت، پێگەی هەرێم پێویستی بە نوێکردنەوەی ئەو دیپلۆماسییەیە کە بارزانی بناغەکەی داناوە. شپرزەیی حزبەکان نابێت ببێتە ڕێگر لە بەردەم ئەو پێگەیەی کە بە خوێنی شەهیدان و خەباتی سیاسیی دەیان ساڵ بەدەست هاتووە. پێویستە ئەو ئەزموونەی بارزانی وەک دەروازەیەک بۆ چارەسەری کێشەکان و پەرەپێدانی پەیوەندییەکان بەکاربێت، نەک تەنیا بۆ مانەوە لە بازنەی دژایەتیی سیمبولی کوردایەتی و ڕەخنەدا.

کۆتایی
ڕۆڵی بارزانی لە پاراستنی «مافە دەستووری و یاساییەکانی میللەت» و داکۆکیکردن لە پێگەی هەرێم لە گۆڕەپانی نێودەوڵەتیدا زۆر بەرز دەنرخێنرێت. مێژوو بە دەستکەوتەکان دەخوێنرێتەوە، و دەستکەوتی گەورەی بارزانی ئەوە بوو کە لە جیهانێکی پڕ لە ڕق و ململانێدا، هەرێمی کوردستانی وەک هاوپەیمانێکی باوەڕپێکراو هێشتەوە.