خه‌بات: بەرهەم شێخ عزەدین:- له‌باره‌ی ڕۆڵی هونەرمەندان و هونەری کوردی بەگشتی، چەند پرسیارێكمان لە هونەرمەند (شڤان كەسی) کرد، له وه‌ڵامه‌كانیدا بە وردی بۆمان هاتە ئاخاوتن، ئەو دەڵێت: هونەرمەندان لە ڕێگەی تابلۆ و فیلم و میوزیك و شانۆوە، توانیویانە ئازارەكانی نەتەوەكەیان بگەیەننە ناوەندە نێودەوڵەتییەكان و لەسەرجەم ساتەكانی ژیان لەناو میللەتەكەیان بوون، لە هەموو ڕووداوەكان پێشمەرگەئاسا جەنگاون.
هونەرمەندان تا چەند توانیویانه ڕۆڵیان هەبێت لە پشتیوانی و هاندانی هاووڵاتییان لەپرسە نیشتمانی و نەتەوەییەكان؟
هونەرمەندانی كورد لە مێژوودا هەمیشە وەک دەنگێكی كپكراوی گەل و بزوێنەری سەرەكیی هەستە نیشتیمانییەكان بینراون. ڕۆڵی ئەوان تەنیا لە چوارچێوەی كات بەسەربردن نەبووە، بەڵكو كاریگەرییەكی قوڵیان هەبووە كە دەكرێت لەم چەند خاڵە كورتەدا کۆی بكەینەوە: – پاراستنی ناسنامە و زمان: لەم سەردەمانەی كە زمانی كوردی یان ناسنامەی نەتەوەیی رووبەڕووی مەترسی بۆتەوە، هونەرمەندان، بە تایبەت گۆرانیبێژان و شاعیران توانیویانە لە ڕێگەی بەرهەمەكانیانەوە زمانەكە بپارێزن. هونەر بۆتە قەڵغانی بەرگری بەرامبەر سڕینەوەی كولتووری.
– هاندانی جەماوەر لە كاتی قەیرانەكاندا: لە وێستگە جیاوازەكانی وەك شۆڕشەكان، ڕاپەڕین یان بەرگری لە خاك، سروودە نیشتیمانییەكان ڕۆڵێكی كارامەیان هەبووە لە بەرزكردنەوەی ورەی هاووڵاتییان و پێشمەرگە و دروستكردنی یەكڕیزی و كۆكردنەوەی خەڵك لە دەوری یەك ئامانج، گۆڕینی هەستی ترس بۆ هەستی خۆڕاگری.
– گەیاندنی دەنگی مەزڵومییەت بە جیهان: هونەرمەندان لە ڕێگەی تابلۆ و فیلم و میوزیك و شانۆوە توانیویانە ئازارەكانی نەتەوەكەیان وەك(ئەنفال و هەڵەبجە) بگەیەننە ناوەندە نێودەوڵەتییەكان.
هونەر لێرەدا وەك دیبلۆماسییەكی نەرم كار دەكات كە كاریگەرییەكەی هەندێك جار لە لێدوانی سیاسی بەهێزترە.
تاچەند گرنگە سروودێكی نیشتمانی و شاكارێك پڕ لە هەستی كوردستانیانەی هەبێت تا لە بۆنە نیشتمانییەكان پەخش بكرێت؟
بوونی سروودێكی نیشتمانی یان شاكارێكی هونەریی باڵا، تەنیا وەك مۆسیقایەك نابینرێت، بەڵكوو وەك كۆڵەكەیەكی سەرەكی شووناسی نەتەوەیی هەژمار دەكرێت. گرنگی هەبوونی شاكارێكی لەو شێوەیە لە چەند لایەنێكی ستراتیژیدا كورت دەبێتەوە:
– دروستكردنی یەكێتی دەروونی لە بۆنە نیشتمانییەكاندا: كاتێك هەزاران كەس بەیەكەوە یەك ئاواز دەڵێنەوە، سنوورە حزبی و ناوچەیی و چیناییەتییەكان كاڵ دەبنەوە، ئەم سروودە دەبێتە خاڵی هاوبەش كە هەمووان لە دەوری كۆدەبنەوە و هەست بەو پەیوەندییە قوڵە دەكەن كە بە خاكەكەیانەوە دەبەستێتەوە.
-هێمایەك بۆ سەروەری و قەوارە: هەر وەك چۆن ئاڵا هێمایەكی بینراوە، سروودی نیشتمانی هێمایەكی بیستراوە، لە مەراسیمە فەرمییەكان و پێشوازییە نێودەوڵەتییەكاندا، پەخشكردنی شاكارێكی كوردستانیانە، پەیامێكی سیاسی و دیپلۆماسی بە هێز دەگەیەنێت كە ئەم نەتەوەیە خاوەنی مێژوو، زمان و ئیرادەی خۆییەتی.
تایبەتمەندیی شاكارێكی نیشتمانی كاریگەر: بۆ ئەوەی سروودێك ببێتە شاكار و لە دڵدا بمێنێتەوە پێویستە ئەم سێ ڕەهەندەی تیادا بێت:
•دەقێكی بەپێز: كە گوزارشت لە ڕەسەنایەتی و ئامانجە باڵاكان بكات.
* ئاوازێكی مۆدێرن و ڕەسەن: كە مۆسیقای كوردی تیایدا ڕەنگ بداتەوەو لە هەمان كاتدا لەگەڵ سەردەمدا بگونجێ.
•كوالێتییەكی بەرز: تا بتوانێت لە ناوەندە جیهانییەكاندا بە شانازییەوە نمایش بكرێت.
نموونە: سروودی ئەی ڕەقیب وەك نمونەییەكی مێژوویی، توانیوییەتی بۆ دەیان ساڵ ئەو ڕۆڵە ببینێت و هەموو پارچەكانی كوردستان لە دەوری یەك دەنگ كۆبكاتەوە.
تا چەند كارەساته خۆش و ناخۆشەكانی گەلەكەمان لەناو هونەرمەندان ڕەنگی داوەتەوە؟ یان چەند گرنگە ڕەنگ بداتەوە؟
هونەر هەرگیز لە بۆشاییدا دروست نابێ، هونەرمەندی ڕاستەقینە ئاوێنەی كۆمەڵگەكەیەتی. لەناو كولتووری كوردیدا، ئەم پەیوەندییە زۆر لەوە قوڵترە كە تەنیا ڕەنگدانەوە بێت، بەڵكوو بۆتە ئامڕازێك بۆ مانەوە تا ڕادەیەكی زۆر بەرز، مێژووی ئێمە لە ڕێگەی هونەرەوە پارێزراوە نەك تەنیا كتێبە مێژووییەكان.
لە مۆسیقادا: لاوك و حەیران شێوازی شەو چەرە پڕن لە چیرۆكی ڕاگواستن، ئەنفال و كیمیا باران٠
لە شێوەكاریدا: تابلۆكانی هونەرمەندانی كورد پڕن لە ڕەنگی خۆڵەمێشی و ڕەنگی سووری خوێناوی بۆ كارەساتەكان، ڕەنگی سەوز و گوڵ و گوڵزار بۆ جەژن و نەورۆز، بۆ ئەوەی زۆر درێژی نەكەینەوە، نموونە زۆرن.
كورتەی قسە: هونەرمەند پێشەنگی ویژدانی گەلە، ڕەنگدانەوەی ژیانی خەڵك لە هونەردا، نەك هەر گرنگە، بەڵكوو ئەركێكی نەتەوەیی و مرۆییە بۆ ئەوەی ون نەبین.
