1ی ئادار ئەو ڕۆژەی شکۆی بارزانی سنوورە دەستکردەکانی بڕی

نەبەز عەزیز رۆستایی
لە مێژووی هەموو نەتەوەیەکدا، ڕۆژانێک هەن کە وەک برینێکی قووڵ لە یادەوەریی گشتیدا دەمێنێتەوە. بۆ گەلی کورد، ١ی ئازاری ١٩٧٩ تەنها ساڵیادی کۆچی دوایی سەرکردەیەک نییە، بەڵکو ساڵیادی ماڵاوایی پیاوێکە، کە بۆ نیو سەدە، چیاکانی کوردستان و ناوەندە سیاسییەکانی جیهان بە دەنگ و خەباتی ئەو ئاشنا بوون. مستەفا بارزانی لە دوورەوڵاتی و لە غەریبی، لە نەخۆشخانەی “جۆرج تاون” لە واشنتۆن، بۆ دواجار چاوەکانی لێک نا، بەڵام ئەو بڵێسەیەی ئەو دایگیرساندبوو، دوای ئەو خامۆش نەبوو.
ساڵی ١٩٧٩ بۆ کورد ساڵێکی پڕ لە ئاڵۆزی بوو. لە لایەک ڕژێمی بەعس لەوپەڕی هێزیدا بوو و شۆڕشی ئەیلوول بەهۆی ڕێککەوتننامەی خیانەتکارانەی جەزائیر( ١٩٧٥) تووشی نسکۆ ببوو، لە لایەکی ترەوە ئێران لە گەرمەی شۆڕشدا بوو. لەو دۆخە تەمومژاوییەدا، هەواڵی کۆچی دوایی بارزانی وەک بروسکەیەک بەناو ماڵەکاندا بڵاوبوویەوە. کوردەکان لە هەموو پارچەکان هەستیان کرد “باوک” و “پشتوپەنا”ی نەتەوەییان لەدەستداوە.
مەراسیمی گەڕانەوەی تەرمی مستەفا بارزانی، یەکێک بوو لە گەورەترین و پڕشکۆترین مەراسیمەکان لە مێژووی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.
– لە ئەمریکاوە: کاتێک تەرمەکەی لە واشنتۆنەوە بەرەو ئێران بەڕێ کرا، کوردانی تاراوگە بە لێشاو بۆ ماڵاوایی هاتن.
– لە تارانەوە بۆ کوردستان: کاتێک فڕۆکەی هەڵگری تەرمەکەی گەیشتە تاران هەزاران پێشمەرگە و هاونیشتمانی لە پێشوازییدا بوون. لەوێوە بەرەو ڕۆژهەڵاتی کوردستان ( شارۆچکەی شنۆ) بەڕێ کرا.
– داستانی شنۆ: ئەو ڕۆژەی تەرمی بارزانی گەیشتە شنۆ، مێژوو دیمەنێکی بێوێنەی تۆمار کرد. سەدان هەزار کەس لە هەموو شارەکانی باکوور، باشوور و ڕۆژهەڵاتی کوردستانەوە بە پێ و بە ئۆتۆمبێل خۆیان گەیاندبووە شنۆ. شارەکە ببووە یەک پارچە لە خەم و توڕەیی دژی زوڵم. ئەو ڕۆژە سنوورە دەستکردەکان لەبەردەم شکۆی بارزانیدا شکان و کورد وەک یەک جەستە دەرکەوت.
لەو کاتەدا، ڕژێمی بەعس لە عێراق ڕێگەی نەدەدا تەرمی بارزانی بگەڕێتەوە بۆ زێدی خۆی لە ناوچەی بارزان. بۆیە بڕیار درا لە خاکی “ڕۆژهەڵاتی کوردستان” و لە شاری شنۆ بە ئەمانەت بسپێردرێت. ئەم بڕیارە پەیامێکی سیاسیی قووڵی تێدا بوو؛ ئەوەی سەلماند، کە بارزانی تەنها سەرکردەی پارچەیەک نییە، بەڵکو “بارزان” و “شنۆ” و “مەهاباد” و “ئامەد” هەمووی نیشتمانی ئەون.
دوای ١٤ ساڵ مانەوە لە خاکی غەریبی، دواجار خەونەکەی بارزانی هاتەدی. باشووری کوردستان ئازاد بوو و قەوارەی هەرێمی کوردستان دروست بوو. لە ٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٣، لە مەراسیمێکی نەتەوەیی و فەرمیی گەورەدا، ڕووفاتی مستەفا بارزانی و کوڕە گەورەکەی( ئیدریس بارزانی) لە شنۆوە گوازرانەوە بۆ گوندی “بارزان”.
ئەو ڕۆژە گەلی کورد نەک تەنها تەرمی سەرکردەکەی، بەڵکو شکۆ و مێژووی خۆی گەڕاندەوە بۆ ناو جەرگەی نیشتمان. ئاڵای کوردستان، کە بارزانی تەمەنی خۆی لەپێناودا بەخشیبوو، بەسەر ڕووفاتەکەیەوە دەشەکایەوە.
مردنی بارزانی، کۆتایی ڕێبازەکەی نەبوو. بە پێچەوانەوە بووە وزەیەکی نوێ بۆ شۆڕشی گوڵان و بەردەوامیی خەبات.
– یەکێتیی نەتەوەیی: مەزارەکەی لە بارزان، لەو کاتەوە تا ئێستا بووەتە “رووگەی نەتەوەیی”. ساڵانە ملیۆنان کەس لە هەموو پارچەکانەوە سەردانی دەکەن، ئەمەش نیشانەی ئەوەیە، کە بارزانی توانیویەتی “ڕۆحی نەتەوەیی” لەناو تاکی کورد دا بچێنێت.
– سیمبولی ئاشتی و پێکەوەژیان: تەنانەت لە مەراسیمی کۆچی دواییەکەیدا، مەسیحی و ئێزدی و تورکمانەکان وەک میللەتی کورد بە پەرۆشەوە بەشدار بوون، چونکە ئەویان وەک چەتری پاراستنی هەمووان دەبینی.
مستەفا بارزانی لە ١ی ئازاردا کۆچی دوایی کرد، بەڵام ئەو تەنها جەستەکەی نێژرا ئەو هەرگیز ناوەکەی نامرێت. ئەو لەناو هەر خێزانێکی کورد دا کە هەستی ئازادی تێدایە، زیندووە. وەک دەوترێت: “هەندێک مرۆڤ هەن کاتێک دەمرن، دەبنە مێژوو؛ بەڵام هەندێکی تر کاتێک دەمرن، دەبنە هەوێنی ژیان بۆ نەتەوەیەک.” بارزانیی باوک لە جۆری دووەم بوو. ئەو لە دوورە وڵاتی چاوەکانی لێک نا، تا نەوەکانی دوای ئەو لەسەر خاکی خۆیان بە سەربەستی چاو بکەنەوە.