سەرۆک بارزانی.. دیپلۆماسیی هێمن لە تەوژمی ڕەشەبای هەرێمایەتیدا

موحسین خالیدی (کاکەلاو)
پەرەسەندنەکانی سووریا و زیادبوونی گوشار و هێرشەکان بۆ سەر کورد و جموجۆڵە دیپلۆماسییە نوێیەکانی ئەمریکا و کۆبوونەوە گرنگەکانی بەرپرسانی ئەمەریکا لەگەڵ سەرکردەکانی کورد لە هەولێر و دواتر، گەشتە لەناکاوەکەی سەرۆک بارزانی بۆ ئیتاڵیا و کۆبوونەوەی لەگەڵ پاپای ڤاتیکان و بەرپرسانی پلەبەرزی ئیتاڵیا، هەمووی نیشانەی چوونە ناو قۆناغێکی هەستیار و یەکلاکەرەوەن. لەم قۆناغە هەستیارەدا، ڕۆڵی سەرکردە بە ئەزموونەکانی خاوەنی سەرمایەی سیاسی و ئەخلاقی، لە هەموو کاتێک زیاتر بەرچاودەکەوێت. لەم چوارچێوەیەشدا، سەرۆک بارزانی جارێکی دیکە وەک ئەکتەرێکی سەرەکی و هێمن و کاریگەر لە هاوکێشە هەرێمییەکاندا دەرکەوتەوە.

کورد لە چوارڕێیانی قەیرانی سووریا و ململانێی ناوچەییدا
ئەمڕۆ سووریا تەنیا گۆڕەپانی ململانێی ناوخۆیی نییە، بەڵکو چوارڕیانی بەرژەوەندییەکانی هێزە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکانە. کوردی رۆژئاوا کە لە دەیەی ڕابردوودا ڕۆڵێکی گرنگیان لە بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر و پاراستنی سەقامگیریی ڕێژەیی هەبووە، ئێستا ڕووبەڕووی هەڕەشەی ئەمنی و گوشاری سیاسی و مەترسی دوورخستنەوە لە هاوکێشەکانی داهاتووی سووریا بوونەتەوە. هێرشی سەربازی و هەوڵدان بۆ لاوازکردنی پێگەی سیاسی کورد، پەیامێکی ڕوون و ئاشکرا هەڵدەگرێت: بە بێ پشتیوانی دیپلۆماسی و کۆدەنگیی کورد، ئایندەیەکی دڵنیا بۆ ئەم ئەکتەرە سەرەکییە ئەستەمە، لەم هەلومەرجەدا، هەرێمی کوردستان و بەتایبەتی سەرکردایەتییە مێژووییەکەی، بوونەتە یەکێک لە دەگمەنترین قەڵا باوەڕپێکراوەکان بۆ کورد لەناوچەکەدا.

هه ولێر خاڵی چەقی دیپلۆماسیی کوردی
کۆبوونەوەکانی ئەم دواییەی نوێنەرانی تایبەتی ئەمریکا لەوانە تۆم باراک لەگەڵ سەرکردایەتیی کورد لە هەولێر، ئاماژە بە پێگەی سەقامگیر و پتەوی ئەم شارە وەک پایتەختی سیاسیی کورد لە هاوکێشە هەرێمییەکاندا دەدات. ئەم ڕۆڵە نە بە ڕێکەوت و نە کاتییە، بەڵکو دەرئەنجامی چەندین ساڵ سیاسەتی هۆشیارانە و پراگماتیک و دیپلۆماسیی سەرکردایەتی شۆرش و دواتر حکوومەتی هەرێمی کوردستان، بەتایبەتی سەرۆک بارزانی-یە.
لە ماوەی دەیان ساڵی ڕابردوودا، سەرۆک بارزانی هەوڵی داوە هەرێمی کوردستان لە ناوچەیەکی ئەمنی و سەربازییەوە بۆ ئەکتەرێکی بەرپرس و ئارام وسەقامگیر و جێی باوەڕ لەسەر شانۆی نێودەوڵەتی بگۆڕێت.

گەشتێکی مانادار بۆ ڤاتیکان؛ دیپلۆماسی لە دەرەوەی سیاسەت
گەشتە لەناکاوەکەی سەرۆک بارزانی بۆ ئیتاڵیا و چاوپێکەوتنی لەگەڵ پاپای ڤاتیکان لەوانەیە سەرەتا سیمبولی بێتە بەرچاو، بەڵام لە ڕاستیدا پەیامی سیاسی و ئەخلاقی قووڵ هەڵدەگرێت. ڤاتیکان ئەکتەرێکی سەربازی نییە، بەڵکو دەسەڵاتێکی ئەخلاقی و دیپلۆماسی جیهانییە. شوێنێک کە پەیامەکان لە دەرەوەی سنوورە نەژادی و ئایینییەکان دەبیسترێن.

ئەم سەردانە دەتوانرێت وەک هەوڵێکی ژیرانە تەماشا بکرێت بۆ:
* ڕاکێشانی سەرنجی ڕای گشتیی جیهان بۆ بارودۆخی کورد.
* تیشک خستنە سەر گوتاری ئاشتی، پێکەوەژیان و مافی کەمایەتییەکان.
* پتەوکردنی پێگەی ئەخلاقیی مەسەلەی کوردستان دوور لە خوێندنەوەی ئەمنی و توندوتیژی.
لەم ڕێگەیەدا، سەرۆک بارزانی نەک وەک سەرکردەیەکی حزب، بەڵکو وەک نوێنەری میللەتێکی خاوەن مێژوو و چەوساوە دەرکەوت.
دەبێت سەردانی سەرۆک بارزانی بۆ ڤاتیکان وەک هەوڵێک بۆ گۆڕینی چوارچێوەی گێڕانەوەی مەسەلەی کورد تەماشا بکرێت. لە کاتێکدا زۆرێک لە ئەکتەرە ناوچەییەکان هەوڵدەدەن کورد وەک “تەحەدایەکی ئەمنی” پێناسە بکەن، ئەم کۆبوونەوەیە دەتوانێت جیا لە باسکردنی مافی نەتەوەکان، پاراستنی کەمینەکان، پێکەوەژیانی ئایینی و ئاشتیی بەردەوام، ئەم ئاکامانە بەدوای خۆیدا بێنێت:
* پێدانی شەرعییەتی ئەخلاقی بە داخوازییەکانی کورد.
* کاریگەریی ڕای گشتی لەسەر ڕۆژئاوا.
* گوشاری ناڕاستەوخۆ لەسەر بڕیاردەرانی نێودەوڵەتی.

سەرۆک بارزانی وەک سەمایەی سەرووی دەسەڵاتی فەرمی
هەرچەندە سەرۆک بارزانی لە ئێستادا پۆستێکی جێبەجێکاری فەرمی لە حکومەتی هەرێمی کوردستاندا نییە، بەڵام کاریگەریی سیاسی و متمانەی مێژوویی و پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکەی لە گرنگترین سەرمایەکانی کوردستان دەمێننەوە. بەڕێزیان بە دروستی تێگەیشتووە کە لە سەردەمی مۆدێرندا، هێزی نەرم، شەرعییەتی ئەخلاقی و دیپلۆماسیی بێدەنگ، زۆر کاریگەرتر لە ڕووبەڕووبوونەوەی سەربازییە.
ڕۆڵی سەرۆک بارزانی لەم قۆناغەدا “ڕێکخستنی هاوسەنگی”یە. کەسایەتییەک کە دەتوانێت پردێکی باوەڕپێکراو لەنێوان کوردی رۆژئاوا، دیمەشق، هەولێر و ئەکتەرە جیهانییەکاندا دروست بکات.

داهاتووی کوردستان پێویستی بە حیکمەتی مێژوویی و یەکڕیزیی سیاسی هەیە
پەرەسەندنەکانی ئێستا جارێکی دیکە ئەوە دەردەخەن کە داهاتووی کوردستان لە هەموو شتێک زیاتر بەندە بە یەکڕیزی ناوخۆیی و ڕیالیزمی سیاسی و بەکارهێنانی ژیرانەی دەرفەتی دیپلۆماسی. سەرۆک بارزانی، بەپێی ئەزموونی تاڵ و شیرینی دەیان ساڵی ڕابردوو، دەزانێت کە هەستی شۆڕشگێڕی بە بێ پاڵپشتیی نێودەوڵەتی هیچ ئاکامێکی نابێت.

ئەگەر ئەم قۆناغه به پێی ڕێکارەکانی سەرۆک بەڕێوەبچێت، کوردستان دەتوانێت:
* پێگەی خۆی لە هاوکێشەکانی داهاتووی سووریا پتەوبکات.
* ڕۆڵی هەرێم وەک پشتیوانێکی سیاسی بۆ گەلی کورد بسەلمێنێت.
* هەڕەشەکان وەک دەرفەتێک بۆ دووبارە پێناسەکردنەوەی پرسی کورد لەسەر ئاستی جیهان بگۆڕێن.
پوختە
لە سەردەمێکدا کە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە هەموو کاتێک ناسەقامگیرترە، بوونی سەرکردەکانی خاوەن یادەوەری مێژوویی و متمانەی نێودەوڵەتی و ڕێبازێکی هاوسەنگ زۆر گرنگە. سەرۆک بارزانی جارێکی دیکە لەم قۆناغە هەستیارەدا نیشانی دا کە دەتوانێت ببێتە دەنگی عەقڵانییەتی کورد لەنێو ژاوەژاوی شەڕ و ململانێی هێزدا.
ئایندەی کوردستان پێویستی بە سەرکێشی نییە، بەڵکو پێویستی بە دیپلۆماسیی ژیرانە و یەکڕیزیی نەتەوەیی و سوودوەرگرتن لە سەرمایەی سیاسییە کە کەسایەتییەکی گەورەی وەک سەرۆک بارزانی نوێنەرایەتی دەکات.