فازڵ میرانی
به‌رپرسی ده‌سته‌ی كارگێریی مه‌كته‌بی سیاسیی پارتی دیموكراتی كوردستان
بڕیاردان لەبارەی بەسەرچوون یان بەسەرنەچوونی کردارێک، دادوەرییەکە بۆ بەرژەوەندیی باوەڕ یان بڕواهەبوونی ئەنجامدەرەکەی دەگەڕێتەوە کە باوەڕی پێی هەیە، کەواتە تەنانەت ئەگەر وا دابنێین، کەسێکی ژیر هەیە کە هیچ باوەڕێکی نییە، ئەوە ئەو کەسە بێ باوەڕ نییە، چونکە هەڵسوکەوت لەگەڵ خۆی و ژینگەکەی تەنیا بە تێڕامان و هۆشیاری ئەنجام دەدات، ئەوجا پلەکەی هەرچییەک بێت.
ئەگەر مرۆڤ بڕوای بە باوەڕەکەی هەبێت، ئەوە دەتوانێت لەگەڵ هەردووکیاندا کار بکات. باوەڕەکە فراوانترین و سەرچاوەیەکە کە باوەڕدار باوەڕی لێوە وەردەگرێت و هەردووکیان یان یەکێکیان (باوەڕ و بڕوابوون) بۆی هەیە یان گەندەڵ یان باش بێت و نموونەی ئەمە لە مێژووی مرۆڤایەتی و مێژووی باوەڕ و بڕوابوون، کۆن و بەردەوام و بەرفراوانە.
زۆرینەی ناوەڕۆکی یاسا ئاسمانییەکان و یاسا پۆزەتیڤەکانی چاکسازی پەیوەستن بە ماف و ئەرکەکانی ژیانەوە و لە ململانێی نێوان خاوەن باوەڕ و بڕواوە دروست و لە ئەنجامی دژایەتیکردنی یەکتردا خوێنێکی زۆر ڕژاوە کە تەنیا خودا دەزانێت چەندە.
ترسناکترین ڕێڕەوی فیکری و نمایشی و پڕوپاگەندەی مرۆڤ دیاردەی ڕاگەیاندنی ئینتیما بە باوەڕێکی پاک و پەیڕەوکردنی باوەڕێکی گەندەڵ لەوانەیە کە لە دوو بەیتی کۆتایی شیعرێکی ئەبو تەیب متەنەبی بە خراپی تێپەڕێت:
کاتێک هیوام دەخواست و ویستم دۆستێکی نابینا یان دوژمنێک ببینم..
مشتومڕەکە شاراوەیە،
لێرەدا بۆ دوورنەکەوتنەوە لە وتارەکە و هەڵوەستەکردن لەسەر وانەکانی شیعرەکە لەڕووی بابەتی و سیاسییەوە، وەکوو موتەنەبی، دەڵێت: کار بەوە گەیشتووە مرۆڤ ئاوات بە دوژمنێک بخوازێت نەک بە دۆستێک كه لە سەرەوە دۆستایەتی خۆیت بۆ دووپات بکاتەوە و لە ژێرەوەش دوژمنایەتیت بکات، چونکە دوژمنایەتیکردنی ئاشکرا خۆشترە لە دۆژمنایەتیکردنی بە نهێنی.
لەناو سیاسەت و تەنانەت لە دەرەوەی سیاسەتیشدا، مرۆڤ بەشێوەیەکی زیرەک و ژیرانە دۆست و دوژمنەکەی خۆی لێکدەکاتەوە و لەخۆیدا داناییێکە کە پاڵنەرەکانی ئەو پەیوەندییە ئاشکرا بکات، چونکە ئەگەر لە بیروباوەڕێکەوە بێت و بە ئاشکرا بە هەڵە مامەڵە لەگەڵ ڕاستییەکان بکرێت، ئەوا مەزهەبێکی گەندەڵە و هەمان حوکم بەسەر باوەڕەکەدا دەسەپێت، بەڵام گەورەترین زیانی بێسنوور لەلایەن ئەو کەسەوە دێت، کە بە کەسێکی چاکەکار ناوبانگ دەردەکات و خراپە دەکات.
لە یاسادا سزاکە قورسە، ئەگەر سەرپێچیکار ڕاستگۆیی و متمانەیی پێشێل کردبێت بۆ ئەنجامدانی کارێکی تاوانکاری و باوەڕەکە ئامانەتە (مەبەستم باوەڕە پاکەکەیە) و دەرخستنی لەڕووی لێکدانەوە و ڕەفتار و هەروەها ڕەفتاری ئەو کەسەی دەسەڵاتی پێدراوە خیانەتی لێ بکات، ئەوە مانای ئەوە دەگەیەنێت کە بۆ خەڵکی ئاسایی باوەڕ ئەو کەسەیە، کە کرداری خراپی بۆ بە چاکە لێکدەدرێتەوە.
لە ناوچە جوگرافی و کۆمەڵایەتییەکەماندا بیروباوەڕ و مەزهەب و مەزهەبە هاوسنوورەکان زاڵن و تیایاندا چالاکی بڕوایەکە چالاکە و ئەم چالاکییە بە ویژدان بەڕێوە دەچێت کە توانای هەستکردن بە قسە و کرداری هەیە، لە کوێ سوودبەخش و لە کوێ زیانبەخشە و یەکێک لە ئەرکە یەکەمەکانی بەرپرس لەبەردەم کەسی ئاساییدا نابێت ویژدان تێگەیشتنێکی خراپ بۆ باوەڕێکی پاک دروست بکات. بۆ نموونە: ئیسلام نادادپەروەری قەدەغە دەکات و هانی ڕاستگۆیی دەدات و دەڵێت پاداشتی دوو هێندەی چاکەیە و وا لە خەڵک دەکات ڕقی لە خراپە ببێتەوە. ئەمەش پێش هەموو شتێک مانای ئەوەیە کە نابێت بانگەشەی ئایینی ئیسلامی بکات، جگە لەوەی کە لە ئایینەکەیدا هاتووە، واتە نابێت بە ئارەزووی خۆی ئایینەکە لێکبداتەوە و هەڵسوکەوتی لەگەڵدا بکات.
ئەم بەرپرسیارێتییە بەسەر هەموو کەسێکدا دەسەپێت، بەتایبەتی کاتێک پەیوەندی بە بەرپرسیارێتییەوە دەبێت، کەوا بێت مافەکان بە یاسای کارپێکراو ڕێک دەخرێن، ناکرێت خیانەت لە لێکدانەوەکان بکرێت بەمەبەستی قۆرخکردنی بڕیار بۆ بەرژەوەندییەک کە شەریعەت پەسەندی نەکردووە و یاسایەکی دروست پارێزگاری لێ ناکات.
دەستبەسەرداگرتنی ناوە بەڕێزەکان لە مێژووی باوەڕ و بڕواکاندا، بۆ ئەو مەبەستانەی کە لەبەرچاوی ئەو ناوە بەڕێزانە ڕەتیان دەکاتەوە تاوانە، تەنانەت ئەگەر لە ترس یان نەزانی لە ڕاستیدا بێدەنگ بکرێن و هەروەها بیانووی ململانێی فیکری و ڕەفتاری نێوان ناوە بەڕێزەکان و بەکارهێنانی بۆ مەبەستی ناپاک و زاڵبوون بەسەر بەشێکی دیمۆگرافیدا تاوانێکی دیکەیە.
ئەم پێکدادانەش تەنانەت تا ڕادەیەکی نزم بووه‌تە هۆی لادان و دڕاندنی پاشماوەکانی ناسنامەی نەتەوەیی کە بەهۆی دوودڵی لە زاڵبوون بەسەر خەڵکی وڵاتدا لاواز بووە و پەنا بۆ مێژوویه‌ک دەبات كه هیچ پەیوەندییەکی بە ڕەفتار و زانست و خۆنەویستی و زوهد و نواندنه‌وه نییە.
دڵسۆزی تەنیا بۆ باوەڕ و بڕوا و ڕەفتاری دروستە، ئەگینا باوەڕی باش بێتاوانە لە شیکردنەوەی کارە خراپەکە و هەر وەک چۆن گورگ بێتاوان دەرچوو لە خوێنی یوسف.
خوێن و سەروەت و سامان و ئایندە و ئەرک و مافەکانمان دیاریکراوە بە هەبوونی دروستیی باوەڕمان، بۆیە هەر باوەڕ و بڕوابوونێکی خراپ و هەر باوەڕ و بڕوایەک کە مێژووی ئایین و ژیاننامەی بەڕێزان لەکەدار بکات ڕەت دەکەینەوە بۆ ئەوەی مۆنۆپۆڵی بڕیارەکە بکەین و بەناوی دادپەروەرییەوە نادادپەروەری ئەنجام نەدەین.
