هۆگر حەیدۆ
دبێژنا وان کەسان ئێزدی یێ کو پەیرەوێ ئاینێ (ئەزدایی) نە ،چونکی ژ بلی نەتەوەیێ کورد هیچ نەتەوەیەکی دی ل جیهانێ دا هەلگرێ ئاینێ ئێزدی نینە، دیارکرنا دیرۆکا ئێزدیان، دیارکرنا دیرۆکا رەسەن یا نەتەوەیێ کوردا ،چونکی ئێزدی ب رەسەن ترین خەلکێ کوردستنانێ و خۆدان ئاخ و دیرۆکا نەتەوەیێ کورد دهێنە ناسکرن کو پاشماوێن ئاری و میدیانە، هندەک ژێدەرێن دیرۆکی خۆیا دکەن پاشماوێن سۆماریانە، خودانێن کەڤنترین شەرستانیەتا سەر روویێ ئەردی نە. پەیڕەوێن ئاینێ ئێزدی ب شێوەزارێ کوردی یە باکور(کرمانجی) د ئاخفن.
ئێزدیاتی کەڤنترین میراتێ ئولا کوردانە و ئولا سوندێ و باوریێ یا مللەتێ کوردا بنگەهێ ئولا ئێزیان رۆژا، گەلەک جارا کوردێن نەیت ئێزدی سوند دخون ب روژێ ، نانی، زادی ، گۆری…. هتد. یان زاب خودێ ( زاب واتە رووبار ب زمانێ سوباری ، زا ب خودێ هەموو پێکڤە دبتە یاخودانێ روباری) ئەڤ سوندە ل ناڤ زێباری یە و بارزانی یە هەتا نهو یا مەیی ئەڤ جۆرە سوندە ژ باب و باپیرێن خو یێن وەرگرتین بەری هاتنا پەرتوک و ئولێن ئەسمانی ب هەزاران سالان، چونکی کورد ئاری بوون ل سەر ئولا رۆژ پەرێسیێ بوون، دینێ نەتەوەیی یێ کوردان زەردەشتی یە ل سەردەمێ دەولەلاتا ئەخمینینان بۆ دینێ نەتەوەیی یێ کوردان ، بەری هاتنە ئیسلامێ ئولا پتریا کوردا ئێزدی بوون ل گۆر گۆتنە دکتۆر مامو سالا ٦٣٦ زاینی ئیسلام هاتیە دەڤەرێ بەری ڤێ مێژوو هیچ کوردەک نەبوو بوسلمان، کورد بەری ب دینێ ئیسلامێ بگرن (کورد و ئاشوری) بوون ، ئێزدیاتی وەک ئۆل دهێتە ناسکرن، سیمبۆلا ئێزدیان (تاووسی مەلکە) و رێبەرێ وان (شیخادی)یە،جهەکی مەزن لجەم ئێزدیان هەیە، هەروەسا بڕبڕە پشتە فەلسەفە ئۆلا ئێزدیانە و دووەم نوژەنکرێ ئۆلا ئێزدیانە ل سەر بنیاتێ باوەریا وان یا کەڤن.
ئۆلا ئێزیان نە مزگین بەخشە (تەبشیری یە)،چونکی نە خودان پێخەمبەر و نەبی نە، پێخەمبەر ئەوا دەمێ پەیاما خو ب پەرتوکەکا پیرۆز بەلاڤ دکەت واتە ( رسول خۆدان ریسالەیە ) وەک : موسا،عیسا و مەحەمەد …… هتد ، نەبی ب زارەکی پەیاما خو بەلاڤ دکەن وەک نەبی أبراهیم رامانا ناڤێ وی (ئێ براحم )، ئیزدی دبێژنێ (برهیم) ناڤێ دایکە و (تلی) یە و بابێ وی (ئیزەرە) د ئاینێ ئاسمانی دا ب ناڤێ ( ئازر) وێ هاتی و دبتە برازیێ نەمروودی ئێزدی دبێژنێ (نەمر)، هڤالێ وی یێ هڤالینێ (برایێ ئاخرەتێ) پیر مەلک سالم بوو، ناڤێت کابانی یە وی سارێ و هەجار بوون، برایەک هەبوو ناڤێ وی (ئارام) بوو.
