سهرهتا وتار خه‌باتا ئافره‌تا كورد و بیره‌وه‌ریا 16 ته‌باخێ
تریفە دۆسکی
هه‌ر ژدامه‌زراندنا پارتی دیمۆكراتی كوردستان، ل 16ته‌باخا سالا 1946 ب سه‌رۆكاتیا بابێ نه‌ته‌وه‌ی (بارزانیێ نه‌مر) ئه‌و پارته لسه‌ر بنیاتێ مافی مرۆڤی و یه‌كسانیا جڤاكی و ئازادیا ده‌ربرینێ و ئارمانج ئه‌وه ملله‌تێ كورد وه‌ك هه‌مو ملله‌تێن جیهانێ بگه‌هیته مافێن خۆیێن ره‌وا و ل سه‌ر رێباز (بارزانیێ نه‌مر) خه‌بات هاته‌كرن بۆ گه‌هشتنا ئارمانجێن نه‌ته‌وه‌ی و هشیاركرنا ملله‌ت و كۆمكرنا هزرا نه‌ته‌وایه‌تی د چوارچۆڤێ پارته‌كێ دا، ئه‌و پارته بوو شۆره‌شه‌كا هزری و سیاسی و كۆمه‌لایه‌تی و ئابۆری و ره‌وشه‌نبیری. تێدا هه‌می چین و توێژێن كۆمه‌لگه‌هێ پێكڤه رێخستی دبن پێخه‌مه‌ت ئاراسته‌كرنا خه‌باتا نه‌ته‌وایه‌تی و بدرێژاهیا مێژوویا پارتی دیمۆكراتی كوردستان، ئافره‌تان مل ب ملێ زه‌لامان خه‌بات كریه.
بیره‌وه‌ریا دامه‌زراندنا پارتی دیمۆكراتی كوردستان، خه‌مخوریا بابێ نه‌ته‌وه‌ی (مه‌لا موسته‌فایێ نه‌مر) ژبۆ دۆزا ئافره‌تان وه‌كر ئه‌و ل 11-12 -1952رینمایی ده‌ربێخت ژبۆ دامه‌زراندنا رێكخراوا ئافره‌تێن كوردستانێ. ئه‌و رێكخراوه بوو وه‌رچه‌رخانه‌كا دیار و گرنگ ژبۆ بزاڤا رزگاریخوازا ملله‌تێ كورد.
هه‌ر ژ دامه‌زراندنا وێ رۆله‌كێ كاریگه‌ر و گرنگ هه‌بوویه ل گۆر قۆناغێن جودا جودا. ئارمانجا ئافره‌تان ئه‌و بوو، چینا ئافره‌تان بگه‌هنه ئارمانجێن خۆ د ناڤ ئۆرگانێن پارتی دا و بشێن خودان بریار و ده‌ستهلاتبن. رۆله‌كی كاریگه‌ر هه‌بیت د هه‌می داموده‌زگه‌هێن هه‌رێما كوردستانێ دا . گرنگه ل 16 ته‌باخێ هه‌ر سال ژ كۆنگره‌یا دامه‌زراندنێ هه‌تا ئه‌ڤرۆ و بدریژاهیا ڤان سالێن پاش سه‌رهه‌لدانێ پارتی دیمۆكراتی كوردستان، سیاسه‌ت و ئایدیۆلۆژیا پارتی هۆكاره‌كێ گرنگ بوو بۆ بلندبوونا ئاستی به‌شداریا ئافره‌تان ل بوارێن مه‌یدانی دناڤ ئۆرگانێن حزبی دا، ل ژێر وان هه‌لومه‌رج و میكانیزمێن هاتینه دانان زۆربه‌ی ئه‌وان رێخۆشكه‌ربوون بۆ به‌شداریا ئافره‌تان.
ئافره‌تێن كورد نموونا ئافره‌تێن نشتیمان په‌روه‌ر و زیره‌ك و ئیراده‌كا بهێز هه‌بوویه ب درێژاهیا خه‌باتێ كوردایه‌تی و قوربانی زۆر داینه و كه‌تیه به‌ر شه‌پوولێن خه‌باتێ و قه‌یرانا و ژده‌ستدانا كوڕ و هه‌ڤژین. لێ ب هێزا خۆیا ژنانه رابوویه و خۆراگربوویه .
ئه‌ڤرۆ ب هه‌بوونا حكومه‌تا هه‌رێمێ و ل گۆر بریارا سه‌رۆ‌ك (بارزانی) دكۆنگرێ (14) بریار هاته دان 25% رێژا ئافره‌تان بیت د هه‌می ئۆرگانێن پارتی دا، ئه‌ڤه خاله‌ك گرنگه ژبۆ یه‌كسانیا هه‌ردوو ره‌گه‌زان و رێگری ژ گریێن كه‌لتوری و جوداكاریا ره‌گه‌زی.
ئافره‌ت بوویه به‌شه‌كه گرنگ ژ حكومه‌تا هه‌رێمێ ب دریژاهیا ڤان سالا، خانمان خۆ ل هه‌مبه‌ر ئه‌ركێن ئێداری و حزبی و ئه‌كادیمی هیچ كێمتر نه‌بوینه ژ ره‌گه‌زێ زه‌لامی. هه‌رده‌م سه‌رۆ‌كێ حكومه‌تێ كار و خه‌باتا ئافره‌تان ژ كار و خه‌باتا كادرێ به‌رامبه‌ر كێمتر نه‌دیتیه . د ناڤا خه‌باتا پارتی دیمۆكراتی كوردستان دا بۆ پاراستنا خه‌باتا نه‌ته‌وایه‌تی و قوربانی داینه و شه‌هید بوینه وه‌ك لیلی قاسم و كوردستان سالح، قوربانیێن ئه‌نفالێ.
ئه‌ڤرۆ به‌رهه‌مێ ئه‌ڤێ خه‌باتێ ئافره‌تان چه‌نده‌ها رێكخراوێن خانمان هه‌نه، كار بۆ هندێ دكه‌ن ئافره‌ت چدی نه‌بیته قوربانیا توندوتیژی و نه‌هه‌قیی. حكومه‌تا هه‌رێمێ برێكا كاركرنا په‌رلمانێ كوردستانێ شیایه چه‌نده‌ها یاسا ده‌ربكه‌ت بۆ پاراستنا مافێ ئافره‌تان و هه‌وڵ دایه ئافره‌ت بۆ كایین سیاسی كاندید بكه‌ت ژبه‌ر كو كۆمه‌لگه‌هێن ئازاد و شارستانی و پێشكه‌فتی ئه‌وێن یه‌كسانی وئاسوده‌یی وئارامیێ تێدا دیار دبیت.
له‌وما ئافره‌ت چه‌ند به‌رپرسیاریێن مه‌زن وه‌رگرتینه ل مه‌كتب و رێكخستنێن پارتی دا و ب سه‌ربلندی و ب سۆز و حه‌زكرن هه‌می شیانێن خۆ بكار دئینن د خزمه‌تا جه‌ماوه‌رێ خۆدا. رێبازا بارزانی، رێبازه‌كه پیرۆزه . كاركرن دناڤا وێدا ئه‌ركه‌ك مێژوویی و نشتیمانیێ پیرۆزه.
بیره‌وه‌ریا 16 ته‌باخی ل هه‌می كورده‌كی دلسۆز و پێویسته رۆلێ سه‌ركردێ نه‌مر (بارزانی) ببیرا خۆ بینن كو هه‌می پێنگاڤێن وی ژ پێخه‌مه‌ت هشیاركرنا ئافره‌تان بوو، داكو رۆله‌كێ سیاسی و كۆمه‌لایه‌تی ب هێز هه‌بیت و ده‌ربرینێ ژ هێز و تێروانینا خۆ بكه‌ت.
رێكخراوا ئافره‌تێن كوردستانێ بوویه پشته‌ڤانه‌كا گرنگ بۆ خه‌باتا پارتی دیمۆكراتی كوردستان و پارتی پێشره‌وه بۆ كو ئافره‌ت نوینه‌ره‌ك شایسته‌یه ژبو ئه‌ركێن خه‌بات و قوربانیدانێ. ئافره‌تا كورد ماموستا بوویه بۆ پاراستنا گیانێ نشتیمانپه‌روه‌ریی و خۆراگریێ، نفشه‌كێ مه‌زن دكه‌ت و قه‌وارێ مال و خێزانێ رادگریت ئه‌و فاكته‌ره بوونه ئه‌گه‌رێ بزاڤا ئازادیخازا ملله‌تێ كورد بهێز بیت.
پارتی پابه‌ند بوو بۆ گهاندنا ئافره‌تان بۆ پێگه‌هێن رێڤه‌برنێ و په‌رپێدانی و قوتابخانه‌كه گرنگ بوویه ژبۆ پێگه‌یاندنا ئافره‌تێن سه‌ركرده. و د ناڤه‌ندێن بریارێ دا به‌شداریه‌ك گرنگ هه‌یه و هه‌می ده‌ما سیاسه‌تا پارتی ل به‌رده‌م ئافره‌تان خه‌باتا وان رێنیشانده‌ر بوویه، پیرۆزه بیره‌وه‌ریا 16 ته‌باخێ ل هه‌می گه‌لێ كورد و ئافره‌تا كورد ب تایبه‌ت.
