حكومەتا سریلانكا و حكومەتا عیراقێ‌

3

خالد ئەحمەد بادی
ئاگهداربون و وەرگرتنا پێزانینێن جودا جودا لسەر رەوشا گشتی یا جیهانی ژ كرنگترین سەردیرێن ژیانا رەوشەنبیری و سیاسی و دیروكی و گشتی نە بو هەر تاكەكی ل كومەلگەهێن مروڤان دا , چونكی هەر دەم بویەرێن لناڤ مللەت وكومەلگە‌هـ و وەلاتێن جیهانێ‌ دا دروست دبن گرێدانەكا وەكهەڤ یا لگەل هەڤدوو هەیی و ئێك رامان و راڤە هەیە كو ب تنێ‌ گرفت و پرسگرێك و ئارێشە و ئالوزی ژبەر كورسیكێ‌ ئانكو وەرگرتنا دەستهەلاتی یە و بدەست ڤە ئینانا دەستكەفتێن جودا جودا یێن پتر . لەوما مانشێتێ‌ بابەتێ‌ مە گرێدانەكە لناڤبەرا حكومەتا عیراقێ‌ و حكومەتا سریلانكا وباسكرن و هەڤبەركرنەكە لناڤبەرا هەردوو حكومەتان دا .ئەڤە نێزیكی سالەكێ‌ دبیت عیراق نەشێت حكومەتەكێ‌ دروست بكەت و پێك بینیت و روژانە كومبون و دیتن ول هەڤبون و كونگرێن روژنامەڤانی و كومبونێن هەمی لایەن و پارت و مەرجەع و تاك و كەسایەتی وكومبونین ل سەر ئاستێ‌ بلند و كومبونێن جودا جودا یێن دهێنە كرن لێ‌ تا نوكە نەشیایینە حكومەتا عیراقێ‌ پێك بینن وهەر دیسان نە گەهەشتینە چ رێككەفتنا لگەل هەڤدوو.

ئەڤە هەمی وێ‌ چەندێ‌ رادگەهینیت كو هەر لایەنەك لبەر بەرژەوەندێن خو ییێن تایبەتن وهەر دیسا ئەجیندایێن دەرەكی لسەر پرسا پێك ئینانا حكومەتێ‌ دزالن , هەر دیسان مایتێكرنێن دەرەكی وهەرێمی وب تایبەت ئیران لسەر پروسێ‌ دزالن وهەر دیسان ژێك نەگرتنێن پارت ولایەنێن سیاسی وئایینی و رەوشەنبیری و كەسایەتی ومەزهەبی ژی ئەگەرەكا هەرە سەركی یە ژبو نە پێك ئینانا حكومەتا عیراقێ‌ و دانانا سەروك كومارێ‌ عیراقێ‌، دەولەتا سریلانكا دكەڤندا دهاتە نیاسین ب (سیلان) ونوكە دهێتە نیاسین ب (كومارا سریلانكا یا دیموكراتی سوشیالیستی) دەولەتەكا گزیرتەیی یە ودكەڤیتە باكورێ‌ ئوقیانوسێ‌ هندی باشورێ‌ نیمچە كیشوەرێ‌ هندی ل باشورێ‌ ئاسیا یێ‌ سریلانكا كو سنورێ‌ دەریای هەیە ولناڤبەرا مالدیف وهندێ‌ دا .دەستهەلات ل سریلانكا هاتیە كرن ژلایێ‌ زور شاهێن خوجهی و دەردورڤە وپاشان هاتیە داگیركرن ژلایێ‌ بورتوگال و هولەندا ڤە و پاشان بریتانیا داگیركریە ب تەمامی ل سالا (1815) ولسالا (1948) سەرخوەبونا خو هەر ژ بریتانیا وەرگریتە وپەرلەمانێ‌ وانان پێك دهات ژ (58) پەرلەمانتارێن سەنهالی و(29) پەرلەمانتار تامیلی و(8) پەرلەمانتارێن موسلمان , ولسالا (1972) ب یەك جاری پەیوەندی دەل بریتانیا برین ب یاساودەستوری ونوكە وەلاتەكی فرە ئایین وزمان ورەگەزە كو (70%) بوزی نە و(10%) لناڤبەرا هندوس وموسلمانا دایە و(6%) كاسولیكن) و(1%) بروتستانی نە .هەر وەسا ژلایێ‌ رەگەزی ڤە سەنهالی (75%) نە و(11%) تامیلی نە یێن مایە دابەش دبن لسەر عەرەبین تامیلی وهنود ومالیزی وبوغرا.

سریلانكا یا بەرنیاسە ب بەرهەم ئینانا چایێ‌ ب هەمی جورا ڤە ومەتات وقەهوە وگیزا هندێ‌ .لێ‌ ژێكنەگرتنێن وانان ژئەگەرێن ئایینی ومەزهەبی ونەتەوەیی بلنگێن تامیل (نمور التامیل) دیار بون وپتر مەسەلێن خویناوی دروست بون وبو ئەگەر كو رەوش ئالوز بیت وتا كو گەهشتیە گوپیتكا پاشانچەندین گفتوگو ولێكنێزیك بون هەبون ول سالا (2009) ب دروستاهی رەوش هاتە كونترول كرن ب سەركەفتنا سوپایی سریلانكی لسەر پلنگێن تامیلی .ژئالیێ‌ ئابوری ودارایی وبازرگانی رەوشا سریلانكا زور باس بو لێ‌ هەر ژەبر مایتێكرن وپرسێن سیاسی ومەزهەبی وتائیفی ونەتەوەیی ل (11\7\2022) خونیشاندانێن مەزن ل پایتەختی كولومبو دروست بون وهەر زویكا سەروكێ‌ وی وەلاتی (غوتابایا راجاباكسا) دەستهەلات ب جه هێلا و نامەك بو سەروكێ‌ پەرلەمانی فرێكر وتێدا داخازا دەست ژكاركێشانا خو راگەهاند و دەستهەلات دا سەروك وەزیران و هەتا كو پەرلمانێ‌ سریلانكی كەسەكێ‌ دا ب دانیت وب شێوەكێ‌ فەرمی وب شێوەكێ‌ ئارام و ئازاد دەستهەلات ل سریلانكا دێ‌ هێتە برێڤەبرن.