خەبات: حەمە ئەحمەد جاف:- دوای 5 ڕۆژمانەوە و ململانێ لەگەڵ نەخۆشییەكەیدا پێشنیوەڕۆی ڕۆژی دووشەممە 2022/6/6 لەنەخۆشخانەی ژینی شاری هەولێر ، پڕۆفیسۆر د. عەزیز گەردی گەورە نووسەرو وەرگێڕی ناوداری كورد، كۆچی دواییكرد و بۆ دوایینجار ماڵئاوایی لە ژیان و قەڵەمی بەبڕشتی كوردی كرد و جێیهێشتین.
بەئامادەبوونی ژمارەیەكی زۆر لە نووسەران و ڕۆشنبیرانی شاری هەولێرو دەوروبەری لە مەراسیمێكی شایستەدا لە گۆڕستانی بەحركە بەخاكی دایك سپێردرا، بەلەدەستدانی ئەو قەڵەمە بەبڕشتەی كورد، مەیدانی ئەدەب وژانری زمان و ئەدەب و وەرگێڕانی كوردی كەلێنێكی گەورەی تێكەوت و هاوكات خەسارەتێكی گەورە لە زمان و نووسین و وەرگێڕان كەوت.

٭ بەڕێز مامۆستا مومتاز حەیدەری وەك هاوڕێیه‌كی دێرینی دكتۆر عەزیز گەردی، لەیەكەم ڕۆژی مەراسیمی پرسەكەیدا سەبارەت بەژیانی ئەدەبی و بەرهەمەكانی ئەو گەورە نووسەرو وەرگێڕەی كورد لە چاوپێكەوتنێكدا بۆ دەنگی ئەمریكا (VOA) کە ئەحمەد زێبارى سازی دابوو گوتی: بەرلە هەمووشتێك ، كاتر خۆی لەشەستەكانەوە من لەمەیدانی نووسین و ڕۆژنامەنووسیی كارمكردووە، دوای ئەوەی لەپاش یانزەی ئازاری مێژوویی كەدەسكەوتێكی مێژوویی كوردبوو دەرگای لەسەر كۆمەڵێك نووسەر و ڕۆشنبیری بەتوانا كردەوە كەلەو سەردەمەدا دەركەوتن، كاری خۆیان دەكرد یەكێك لەوانە كەلەمەیدانی نووسین و وەرگێڕاندا دەركەوت مامۆستا عەزیز گەردی بوو، ئەوكات ئێمە لەگەڵ كۆمەڵێك لە نووسەرو ڕۆشنبیر لە ژێر چەتری یەكێتیی نووسەرانی كورد دا، كۆبووینەوە و ویستمان لەماوەی ئەو چوارساڵەی یازدەی ئازاردا، بتوانین لەڕێگەی نووسینەوە (كە زۆر لەمێژە كەكوردلەوبوارەداغەدری لێكراوە) خزمەتێك بە بواری ئەدەبیمان بكەین، لەوڕوانگەوە پەیوەندی من وەك خوێندەوارێك، مامۆستا عەزیز گەردیش وەك نووسەرێك، ئەوپەیوەندیە دروستبوو، كەتائێستاش بەردەوام بووین لە نووسین.

٭ سەبارەت بەكەسایەتیی ئەدەبیی و رۆشنبیریی گەورە نووسەرو وەرگێڕی كورد مامۆستا عەزیز گەردی بەڕێزیان گوتی: ئێمە بەدرێژایی مێژووی كورد، كەبەسەدان كەڵە پیاوی ئەدەبیی و مرۆی مەزنیی ڕۆشنفكرمان تێدا هەڵكەوتووە و هاوكات خاوەنی سەدان و بگرە بەهەزاران شاكاری ئەدەبیشین، بەڵام ئەگەر تەماشای نووسین و لێكۆڵینەوەو بەرهەمەكانی مامۆستا عەزیز گەردی دەكەین ، لەچاو ئێمە، تاك و دەگمەنە.
چونكە مامۆستا عەزیز گەردی هەموو گیان و هۆش و هەست و نەستی بۆ خزمەتی ئەدەب و كلتووری كوردی بوو. دەیویست چاوی نەوەی نوێ ڕۆشن بكاتەوە، تا زیاتر خزمەتی زمان و ئەدەبی كوردیمان بكەن ، چونكە زمان بڕبڕەی ناسنامەی نەتەوەی كوردە، بۆیە مامۆستا عەزیز لەچەند جەمسەرێكەوە گەورەیی خۆی دروستكرد.

٭ پاشان بەڕێزیان كۆمەڵێكی زۆر لە بەرهەم و وەرگێڕە شاكارەكانی مامۆستای لەپێشخستنی كۆمەڵگادا بەرز نرخاند و ئاماژەی بەچەند بەرهەمێكی مامۆستا كردو گوتی: مامۆستا عەزیز گەردی نزیكەی سەدبەرهەمی مەیدانی هەبوو لەوانە:
ــ داغستانی من، كە شاكارێكی گەورەی سۆڤیەتی جارانە،
ـ برایانی گریم، كە چیرۆكی گوێ ئاگردان بوو ، تایبەت بەمنداڵان
ـ كێشناسی و زۆرانی تر.

٭ مامۆستا حەیدەری دەربارەی گرنگی وەرگێڕانی داغستانی من گوتی:
مامۆستا عەزیز گەردی نزیكەی سەدبەرهەمی مەیدانی هەبوو لەوانە:
ــ داغستانی من، كە شاكارێكی گەورەی سۆڤیەتی جارانە،
ـ برایانی گریم، كە چیرۆكی گوێ ئاگردان بوو ، تایبەت بەمنداڵان
ـ كێشناسی و زۆرانی تر
هەڵبەتا وەرگێڕانی (داغستانی من) لە نووسینی (ڕەسوڵ حەمزەتۆڤ) یەكێكە لە شاكارە وەرگێڕانەكانی مامۆستا گەردی ، كە لە ساڵی 1979 بڵاوكرایەوە و لەو ڕێگایەوە خوێنەرانی كوردی بەو نووسەرە بلیمەتەی یەكێتی سۆڤیەت ناساند.
وەرگێڕانی داغستانی من بوو بە قوتابخانەیەك كە سێ نەوەی درووستكردو ئەو شاكارە پیشانیدا ،كە هەركۆمەڵگایەك بەو بەرهەمانە پێشدەكەوێ
پاش یانزەی ئازارو وەرگێڕانی داغستانی من تام و چێژی خوێندەوە لەناو چین و توێژی نووسەران و رۆشنبیرانی كورد زیاتر بوو
بەڕاستی مامۆستا عەزیز گەردی ئەستێرەیەكی گەشی نێو ئاسمانی مێژووی دێرین و هاوچەرخی ئەدەبیی كوردی بوو ، كەبەهیچ كەسێك ئەوكەلێنە گەورە ئەدەبیە پڕ ناكرێتەوە

٭ سەبارەت بە پڕۆژەی نوێی مامۆستا گەردی، گوتی:
دوای چوار ڕۆژ لە نەخۆشكەوتن و مانەوەی لە نەخۆشخااەی ژین چوومە لای …منی ناسیەوە و لەجیاتی من بڵێم پڕۆژەی تازەت چییە، ئەو پێی گوتم پڕۆژەی تازەت چیە؟ گوتم پڕۆژەی من بەردەوامە.

٭ له‌باره‌ی ( ژیانی تەنیایی) مامۆستا عەزیز گەردی گوتی:كەپێیان دەگوت ژن بێنە، لەوەڵامدا دەیگوت ژنی چی؟ ئەمن پڕۆژەی گەورەم هەیە
٭ هەروەها مامۆستا حەیدەری لەدرێژەی قسەكانیدا گوتی: مامۆستا جگەلە زمانی زگماكی خۆی سەرجەم زمانەكانی فارسی و ئینگلیزی و عەرەبی فەڕەنسی و ڕووسی باش دەزانی سەربەهیچ حزب و ئایدەلۆژیایەك نەبوو، بەڵكو دین و ئیمانی زمانی ڕەسەنی كوردی و نووسینی كوردی و قەڵەمی كوردی بوو، مامۆستا عەزیز گەردی بوو بە فەرهەنگ و قوتابخانەو زانكۆیەك، بۆ نەوەی نوێی كۆمەڵگاكەی.

٭ لەكۆتایی دیدارەكەیدا گوتی: داوا لەسەرجەم قەڵەم بەدەستان و نووسەران دەكەم بە كتێبەكانی مامۆستا عەزیز گەردیدا بچنەوەو مامۆستا چ ڕێبازو پەیامێكی هەبووە ، پەیڕەوی بكەن
پەیامەكانیشی بریتیی بوون لە: خزمەتی زمانی كوردی ڕەسەن قەڵەمی پاك، قەڵەم دژی قەڵەمجاش، وەستان دژی داگیركەران.

كورتەیەك لە ژیان و بەرهەمی ئەدەبیی و ڕۆشنبیریی مامۆستا عەزیز گەردی پڕۆفیسۆر دكتۆر عەزیز گەردی ناوی تەواوی (عەزیز عەبدوللا ئەحمەد) ە و لە ساڵی 1946 زایینی لە شارۆچكەی بەحركەی سەربە پارێزگای هەولێر چاوی گەشی بۆ ژیان هەڵێناوە و قۆناغەكانی سەرەتایی و ناوەندی و ئامادەیی لە شارۆچكەی بەحركە تەواوكردووە. بڕوانامەی بەكالۆریۆسی لەبەشی زمانی فەڕەنسی لە زانكۆی موسڵ وەرگرتووە ، هەروەها بڕوانامەی ماستەرو دكتۆرای لە زمان و ئەدەبی كوردی وەرگرتووە ، لەساڵی 2009 دووەم دكتۆرای لە كۆلیژی زمان لە زانكۆی كۆیە وەدەستهێناوە،دكتۆر عەزیز سەرپەرشتی و ئەندامیەتی هەڵسەنگاندنی چەندین نامەی ماستەر و تێزی دكتۆرای كردووە.

مامۆستا گەردی جگەلەوەی كوردیزانێكی بێ وێنە بووە و زمانەكانی كرمانجی سەروو، كرمانجی خواروو وهەورامیشی زانیوە هاوكات زمانەكانی: (فارسی، عەرەبی، فەڕەنسی، ئینگلیزی و ڕووسی) بەباشی زانیووە، شایانی باسیشە پڕۆفیسۆر د. عەزیز گەردی لە ساڵی (1970)وە ئەندامی یەكێتیی نووسەرانی كوردەو لە ساڵی: (1976) ئەندامی ڕۆژنامەنووسانی عێراق و لە ساڵی: (1984) ئەندامی كۆمەڵەی وەرگێڕان بووە.
دكتۆر عەزیز گەردی لە چەندین قوتابخانەدا وانەی گوتۆتەوە و دوای تەواوكردنی زانكۆش لە كۆلێژی ئاداب، لەبەشی زمانی كوردی دەبێتە مامۆستا، بەڵام دوای ماوەیەك بۆ زیاتر خۆتەرخانكردن بۆ كاری وەرگێڕان ، دەست لەكاری مامۆستایی دەكێشێتەوە و بەیەكجاری لە گۆشەی ماڵەكەیدا لە (بەحركە) خۆی تەرخاندەكات بۆ كاری نووسین و وەرگێڕان.
مامۆستای گەورە گەلێك كتێب و بەرهەمی ئەدەبی گرنگی جیهانیی وەرگێڕاوەتە سەر زمانی كوردی و لە ڕێگەی بەرهەمەكانییەوە خزمەتێكی گەورەی بە زمانی كوردی كردووە … مامۆستا گەردی زیاتر لە 130 بەرهەمی چاپكراو و 75 بەرهەمی چاپ نەكراوی هەیە وەرگێڕانی (داغستانی من) لە نوسینی (ڕەسوڵ حەمزەتۆڤ) یەكێكە لە شاكارە وەرگێڕانەكانی مامۆستا گەردی ، كە لە ساڵی 1979 بڵاوكرایەوە و لەو ڕێگایەوە خوێنەرانی كوردی بەو نوسەر و شاعیرەی یەكێتی سۆڤیەت ناساند.
ـ برایانی گریم، چیرۆكی بەر ئاگردان، بەرگی دووەم، / دەزگای ڕۆشنبیری و بڵاوكردنەوەی كوردی- بەغدا، 1986،
ــ كێشناسی كوردی و كێشی شیعری كلاسیكیی كوردی،
– سەروا، لێكۆڵینەوەیەكی شیكاری بەراوردە لە شیعری كوردیدا، هەولێر، 1998
ڕەوانبێژی لە ئەدەبی كوردیدا بە سێ بەرگ كەلە ساڵی 1968 ــ 1969 نووسیویەتی و ، لە سەرەتای حەفتاكاندا چاپ و بڵاویكردۆتەوە.
پاشان چەندین چاپكراوی تری وەك: ئەدەبی بێگانان ، ئەدەبی بەراووردكاری، پەخشانی كوردی، ڕابەری شیعری كلاسیكی كوردی….تاد.