سیامند سێلكی
مخابن تا ئێستا وەكو پێویست نەمانتوانیوە لەڕووی فكری و تیوریەوە پێناسەیەكی ڕاست و واقعی بۆ ڕێبازی بارزانی نەمر بكەین. هێشتا نەمانتوانیوە بەشێوازێكی ئەكادیمی و زانستی شیكردنەوە بۆ ئەو بنەما فكریانە بكەین كە ڕێبازی بارزانی نەمر وەكو قوتابخانەی ڕاستەقینەی و كوردایەتی لەسەری بنیاتنراوە.
هێشتا نەمانتوانیوە وەكو پێویست لەسەر بنەمای ئاڕگومێنت و خستنەڕووی بەڵگەی زیندووەوە دونیا بینی مەلا مستەفا بۆ بنیاتنان و بەڕێوەبردنی ژیان ،بخەینە پێش چاوی نەوەی نوێی گەلەكەمان. كەم تەرخەمین لەوەی كەنەمانتوانیوە وەكو فەلسەفەیەكی سیاسی كار بۆ نوسینەوەو بەدیكومێنتكردنی فەرهەنك و كەلتووری خەباتگێڕانەی بارزانی نەمر بكەین .تا وەكو سەرچاوەیەكی دەولەمەند لەبواری زانستی و پەروەردەییدا بكەوێتە بەردەستی نەوەی نوێ و سودی لێی ببینن. هەڵبەت تا ئەوە نەكەین ناتوانین لەبواری فكریدا ڕێبوارانی ئەو ڕێبازە پیرۆزە پەروەردە بكەین و پێ بگەینین. كاتێك پەروەردەش نەبوو ئەستەمە لەئەزمونی حوكمڕانیدا بتوانین پابەندی ئەو بنەما فكریانە بین كەڕێبازی بارزانی نەمر لەسەری ئاڤاكراوە. بێ گومان ئەمە چەند ئەركێكی پیرۆزە دوو هێندەش كارێكی قورس و گرانە. بۆیە من لەو ئاستەدا نیم كە بتوانم لەم بارەوە پێناسەیەكی راست بۆ ڕێبازی بارزانی نەمر بكەم یان لەڕووی زانستیەوە شیكردنەوە بۆ بنەما فكریەكانی بكەم، بەڵام وەكو ئەركێك و لەیادی41 ساڵەیی وەفاتی بارزانی نەمردا بەپێویستم زانی لەڕێگای گێڕانەوەی بەسەرهاتێكی ڕاستەقینەدا كە لەسەردەمی شۆڕشی مەزنی ئەیلولدا ڕوویداوە . نەوەی نۆێی گەلەكەمان بەو ڕۆئیاو دونیابینیە ئاشنا بكەم كە ئەو ڕابەرە مەزنە بۆ بنیاتنان و بەڕێوەبردنی ژیان هەی بوو . هەڵبەت ڕووداوەكە گوزارشت لەیەكێك لەو بنەمای فكریانە دەكات كە وەكو بنەمایەكی نەگۆڕو چەسپاو لەڕێبازی بارزانی نەمردا جێگیركراوە. ئەویش دادپەروەری كومەڵایەتیە . بێ گومان كاتێك دەچینە ناو بەسەرهاتەكەو بەوردی لێی دەڕوانین ، ئەوكات گەورەیی و عەزەمەتی مەلا مستەفا بومان دەردەكەوێت و ، هەست بەوە دەكەین كە دونیابینی بارزانی نەمر بۆ بەڕێوەبردنی ژیان بەگشتی دونیابینیەكی كراوەو مودێڕن و سەردەمیانە بووە .هەمیشە بەدیدو تێڕوانینێكی مرۆڤ دوستانەو لەسەر بنەمای پاراستنی بەها مرۆڤایەتیەكان مامەڵەو سەرەدەری لەگەڵ پێشهات و ڕووداوەكاندا كردوە. لێرەدا دەگەڕێینەوە سەر كڕۆكی باسەكەمان كە دادپەروەریە لەڕێبازی بارزانی نەمردا. هەروەك لەسەروە ئاماژەمان پێ كرد ، بارزانی نەمر وەكو ڕابەڕێكی ئازادیخوازو شۆرشگێر بڕوایەكی تەواوی بەچەسپاندنی عەدالەتی كومەڵایەتی هەبوو . بویە لەهەموو وێستگەكانی تێكوشان و خەباتی شۆرشگێڕانەدا .هەركاتێك دەرفەتی بوی ڕەخسابێ هەوڵیداوە بەكردەوە دادپەروەری كومەڵایەتی لەو شوێنانە جێگیر بكات كە لەژێر دەسەڵاتی شۆرش و پێشمەرگەدا بوون .وە بەردەوام ئامۆژگاری هەڤاڵ و هاوسەنگەرو پێشمەرگەكانی كردوە كە لەگەل یەكترو خەڵك و تەنانەت دیلەكانی دۆژمنیشدا دادپەروەرانە ڕەفتار بكەن .لەم بارەوە پێشمەرگەو خەباتگێڕی ماندونەناس مام زێڕودەگێڕێتەوەو دبێژیت .لەسالی 1962داو لەسەرەتایی سەرهەڵدانی شۆرشی مەزنی ئەیلولدا .بەفەرمانی بارزانی نەمر ئێمە وەكو مەفرەزەیەكی پێشمەرگە لەنزیك سێ گوشەی سنوری نێوان ئێران و توركیاو ئێراق جێگیركراین.
لەو سەردەمەدا شۆرش لەبواری ئیمكاناتی مادیەوە هیچی لەبەردەست نەبوو ،تا بتوانێت پێداویستیەكانی پێشمەرگە وەكو جل و بەرگ دابین بكات .دوو ساڵیش بوو ئێمە لەمال و خێزانەكانمانەوە دوور كەوتبووینەوە .لەو هەموو ماوەیەدا پێلاو جل و بەرگی پێشمەرگە بەشێوەیەك دڕا بوون كە چیتر بەكەڵكی لەپێكردن و لەبەركردنیان نەمابوو.تەنانەت ماوەیەك بوو چەند پێشمەرگەیەك بەپێخواسی دەگەڕان.
بارودوخەكە بەڕادەیەك خراپ بوو ،كەچیتر نەدەكرا تەحەمولی بكەین بۆیە من وەكو بەرپرسی ئەو مەفرەزەیە بیرم لەوە كردەوە تا ڕێگایەك بدۆزمەوە بۆ دابینكردنی جل و بەرگ و پێلاو بۆ پێشمەرگەكان .هیچ ڕێگایەكی وام شك نەبرد كەبتوانم جل و بەرگ بۆ پێشمەرگەكان پەیدا بكەین .تاكە ڕێگا ئەوەبوو كە لەڕێگایەكی نادروستەوە ئەو كارە بكەم . ئەمەش زۆر مەترسیدار بوو، چونكە دەم زانی ئەگەر مەلا مستەفا لێی ئاگادار بكرێتەوە، ئەوە بەتووندترین شێوە سزامان دەدات، دوو ئەسپی هاووڵاتییەكم فرۆشت، دوای فرۆشتنیان پارەكەیان بۆ هێنامەوە .بەو پارەیە جل و بەرگ و پێلاوم بۆ بیست پێشمەرگە دابینكرد. دوای چەند ڕۆژێك لەپڕ مەلا مستەفا سەردانی كردین. بینیم جل و بەرگ و پێلاوی مەلا مستەفاو ئەو پێشمەرگانەی لەگەڵیدان، هێشتا ئەو پێلاو جل و بەرگانەبوون كە پێش دوو سال لەبەریاندابوو، بارودوخیان زۆر لەو بارودوخە خراپتر بوو كە بەر لەفرۆشتنی ئەسپەكان ئێمە هەمان بوو .مەلا مستەفا بەر لەوەی بۆ حەسانەوە دابنیشێت بەوردی لەهەموومانی ڕوانی. بینی هەموومان جل و بەرگ و پێلاوی نوێمان هەیە. ئەمە بۆ مەلا مستەفا جێگای گۆمان بوو. بۆیە ڕووی لەمن كردو فەرموی: خێرە ئەم جل و بەرگە نۆێیەتان لەكوێ هێناوە؟! منیش گوتم ئەزبەنی جارێ دانیشە ئیسراحەتێك بكە ئینجا پێتان دەلێم .مەلامستەفا بەو وەلامەی من گومانێكی زیاتری بۆ دروست بوو .بۆیە فەرموی: دانانیشم تا ڕاستیەكەم پێ نەلێی .من زانیم قەوماو ناتوانم ڕاستیەكە نەبێژم . بۆیە گوتم ئەزبەنی جل و بەرگی ئێمەش وەكو جل و بەرگی جەنابتان و ئەو پێشمەرگانەی لەگەلتانن كەلكی لەبەركردن و لەپێكردنیان نەمابوو .بۆیە بەناچاری كەگوتم بەناچاری یەكسەر گۆپالەكەی بەرز كردەوەو ویستی لێم بدات .باش بوو پێشمەرگەیەك بەتەنیشتیەوە بوو نەی هێشت لێم بدات و پێی گوت ئەزبەنی تكایە ڕێگای پێ بدە با قسەكانی تەواو بكات .ئەوەبوو مەلا مستەفا فەرموی: قسەكانت تەواو بكە .منیش بەسەرهاتەكەم وەكو خۆی بوی گێڕایەوە .دواتر مەلا مستەفا فەرموی : من لەئازارو مەینەتیەكانی ئێوەو هەموو پێشمەرگە تێ دەگەم و ،دەزانم لەناچاری ئەو كارەتان كردوە .بەلام دەبێت ئەوەش بزانن ئێمە كە ئەم چەكەمان كردوتە شان بۆ ئەوەنیە كە زوڵم و زۆرداری لەخەلكی خۆمان بكەین، بەڵكو بۆ ئەوەیە تا زوڵم و زۆرداری لەسەر گەلی كورد لابەرین ،تا لەولاتی خۆیدا بەئازادی و سەربەرزی بژیت.
لەبەر ئەوە ئەم ڕێگایەی ئێمە گرتوومانەتەبەر ڕێگایەكی پیرۆزە .بەلام سەخت و دژۆارە. بۆیە تكایەكی برایانەتان لێ دەكەم ئەوەی ناتوانێت تەحەمولی باری گرانی پێشمەرگایەتی بكات ،با بگەڕێتەوە ناو مال و خێزانەكەی .چونكە ئەگەر لەبرسانیش بمرن من ڕێگا نادەم نانێكیش بەزۆری لەخەلك بستێنن. ئێستاش بڕوون خاوەنی ئەسپەكان ببیننەوەو بێننە لام تا داوای لێبوردنی لێ بكەم . لێرە ناڕووم تا نەی هێننە لام.
ئێمە بێ دواكەوتن لەسەر ئەمری مەلا مستەفا چووینە لا خاوەنی ئەسپەكان و هێنامانە لای بارزانی، مەلا مستەفا زۆر ڕێزی لێگرت و دواتر ڕووداوەكەی وەكو خۆی بوی باسكردو فەرموی : ئەو ئەسپانەیان بۆ من هێناوە .بۆیە داوای لێبوردنتان لێ دەكەم . ئێستا هیچیم نیە پێتان بدەم بەلام بەلێنتان پێ دەدەم هەر كاتێك پارەم هاتە دەست لەجیاتی ئەو دوو ئەسپە پارەی چوار ئەسپتان بۆ دەنێرم. خاوەنی ئەسپەكان كەسێكی كوردپەروەرو دلسۆز بوو .گوتی: ئەزبەنی من نگەرانی ئەوە بووم پێم وابوو كەسێكی خراپكارو نامستەحەق ئەسپەكانمی بردووە، بەلام تازە كە زانیم بۆ پێشمەرگە بووە لەدڵەوە هەست بەخوشحالی دەكەم و هیچیشم ناوێ . مادام پێشمەرگە لەپێناو ئێمەدا شەڕ دەكات، ئەركی ئێمەیە پێداویستیەكانیان دابین بكەین. بۆیە ئێستا دەچمەوە مالەوەو ئەو مەڕومالاتەی كە هەمانە نێوەیان بۆ پێشمەرگە دێنم . مەلا مستەفا لەوەڵامدا فەرموی: زۆر سوپاستان دەكەین. هیچمان ناوێ تەنها داوای ئێمە ئەوەیە بەگەورەیی خوتان بمان بوورن كە ئەو غەدرەمان لەئێوە كردووە. لەزووترین كاتیشدا پارەی چوار ئەسپتان بۆ دەنێرین. لەمەبەدواوەش ئەگەر كەسێك غەدرو زوڵمی لەئێوەو خەڵكی ناوچەكە كرد بەزووترین كات ئاگادارم بكەنەوە. دوای ئەمە مەلا مستەفا خودا حافیزی لەئێمەو خاوەنی ئەسپەكان كردو گەڕایەوەدەڤەری باڵەكایەتی .پاش سێ مانگ پارەی چوار ئەسپی باشی بۆ خاوەنی ئەسپەكان گەڕاندەوە.
