خه‌بات: وریشە عومەر:-
ئیسرا كەمال شا محەمەد،‮ ‬بەكالۆریۆس لە پزیشكی‮ ‬گشتی‮ ‬و ماستەر لە زانستی‮ ‬خۆراكـ بەریتانیا
دەرچووی‮ ‬زەمالەی‮ ‬چیڤینینگی‮ ‬بەریتانی،لەدیمانەیەكدا وەڵامی‮ ‬پرسیارەكانی‮ ‬خەباتی‮ ‬بەمجۆرە دایەوە‮:‬
وەكو پزیشك چی‮ ‬دەڵێی‮ ‬دەربارەی‮ ‬سیستەمی‮ ‬تەندروستی‮ ‬لە كوردستان؟
بەبۆچوونی‮ ‬من سیستەمی‮ ‬تەندروستی‮ ‬وڵاتی‮ ‬ئێمە جارێ زۆر لە سەرەتادایە،‮ ‬بەڵام هەوڵی‮ ‬باش ئەبینم بۆ بەرەو پێشبردنی‮ ‬كە ئەمە مایەی‮ ‬دڵخۆشی‮ ‬یە‮.‬
تاچەند هاوڵاتیانی‮ ‬كوردستان‮ ‬ڕۆشنبیری‮ ‬تەندروستی‮ ‬و خۆراكییان هەیە؟
بەخۆشحاڵیەوە لەم ساڵانەی‮ ‬دوایدا بە هۆی‮ ‬ئیشەكەمەوە زۆر بەركەوتەم لەگەڵ خەڵكدا هەیە كە زۆر رۆشنبری‮ ‬خۆراك تیایاندا زیادی‮ ‬كردوە و خولیایانە كە شتی‮ ‬زیاتر لە بارەی‮ ‬شێوازی‮ ‬ژیانی‮ ‬تەندروست بزانن و پەیڕەوی‮ ‬بكەن‮.‬
هۆكارەكانی‮ ‬زۆر مردنی‮ ‬لەناكاو لە كوردستان بۆچی‮ ‬دەگەڕێتەوە؟
بەڕاستی‮ ‬لەبەر ئەوەی‮ ‬هیچ داتایەك لەبەردەستما نییە كە بە تەواوی‮ ‬پێمان بڵێت كە ئایا لە راستیا رێژەی‮ ‬مردن زیادی‮ ‬كردوە لە كۆن‮ ‬یاخود نا وە ئایا هۆكارەكەی‮ ‬چی‮ ‬یە ؟ بەڵام بێگومان شێوازی‮ ‬ژیانی‮ ‬نا تەندروست و خواردنی‮ ‬نا تەندروست هۆكارێكی‮ ‬گرنگە لە زیاد بوونی‮ ‬ئەگەری‮ ‬نەخۆشیە درێژخایەنەكان لە ناو كۆمەلگەكەماندا‮.‬
هۆكارەكانی‮ ‬زۆربوونی‮ ‬ڕێژەی‮ ‬شێرپەنجە بۆچی‮ ‬دەگەڕێتەوە لەكوردستا؟
بێگومان وەكو لە پێشتریش ئاماژەم بۆ كرد خواردنی‮ ‬ناتەندروست بە‮ ‬یەكێك لە هۆكارە سەرەكیەكانی‮ ‬تووشبون بە نە خۆشیە درێژخایەنەكان دادەنرێت وەكو شەكر ە و زەخت و نەخۆشی‮ ‬دڵ و هەوكردن و هەندێ جۆری‮ ‬شێرپەنجە‮.‬
پێویستە مرۆڤ لەماوەی‮ ‬چەند پشكنین بۆخۆی‮ ‬بكات؟
پێویستە كەسانی‮ ‬ئاسای‮ ‬كە نەخۆشیان نی‮ ‬یە بە نزیكەی‮ ‬ساڵی‮ ‬جارێك پزیشك بیانبینێت و هەڵسەنگاندنیان بۆ بكرێت وە ئەوكەسانەی‮ ‬نەخۆشی‮ ‬درێژ خایەنیان هەیە پێویستە زوو تر سەردانی‮ ‬پزیشكەكانیان بكەنەوە و لە و وادەیەی‮ ‬پزیشكەكە بۆی‮ ‬دادەنێت ئامادە بێت‮ .‬
باشترین چارەسەر بۆنەخۆش عیلاجە‮ ‬یان لایەنی‮ ‬دەرونی‮ ‬؟تاچەند لێرەبایەخ بەلایەنی‮ ‬دەرونی‮ ‬دەدرێت؟
بێگومان لایەنی‮ ‬دەروونی‮ ‬لە هەموو جۆرە نەخۆشیەكدا دەبێت ئاگاداری‮ ‬بین كە بە داخەوە لە وڵاتی‮ ‬ئێمە پشتگوێ خراوە‮ ‬،بەڵام چارەسەری‮ ‬نەخۆشیەكە و لایەنی‮ ‬دەروونی‮ ‬كەسەكە دەتوانین بە تەواوكەری‮ ‬یەكتریان دابنێین و هیچیان شوێنی‮ ‬ئەوەی‮ ‬تر ناگرێتەوە‮.‬
بۆهاوڵاتیان بۆچارەسەری‮ ‬ڕودەكەنە وڵاتانی‮ ‬دەرەوە،بۆچارەسەری‮ ‬باوەڕیان بە پزیشكی‮ ‬خۆمان نیە؟چی‮ ‬بكرێ بۆی‮ ‬خەڵك باوەڕی‮ ‬بەپزیشكی‮ ‬خۆمان هەبێت؟
ئەم دیاردەیە دەگەڕێتەوە بۆ بیر و رای‮ ‬كەسەكان كە لە دێر زەمانەوە وتراوە گڵی‮ ‬دوور دەرمانە‮ ‬یان هەندێ جار كەسەكە هەست دەكات كە كولفەكەی‮ ‬كەمتر تێدەچێت بۆنموونە كە ئەچنە ووڵاتە هەرزانەكان كە بە پێچەوانەوە لە كۆتایدا چەند هێندە گرانتر دەكەوێت لەسەریان‮. ‬سوپاس بۆ خوا لە وڵاتی‮ ‬خۆمان دكتۆری‮ ‬زۆر باشمان هەیە لە زۆربەی‮ ‬بووارەكان كە پشتیان پێدەبەسترێت‮ ‬،‮ ‬بەڵام ئەمەش تەنها پێویستی‮ ‬بە كاتە تا ئەو متمانەیە بگەڕێتەوە نێوان نەخۆش و دكتۆری‮ ‬خۆمان ئەویش بە لێكتێگەشتنی‮ ‬هەردوولا بەیەكەوە و كاتدان بە نەخۆش كە چی‮ ‬لە دڵیدایە بۆ دكتۆرەكەی‮ ‬خۆی‮ ‬باس بكات و دڵنەوای‮ ‬تەواو لە دكتۆرەكەی‮ ‬خۆی‮ ‬وەربگرێت‮.‬
تاچەندهۆكارەكانی‮ ‬تەكنەلۆژیا كاری‮ ‬گەری‮ ‬لەسەر تەندروستی‮ ‬مرڤ هەیە؟بەتایبەت مۆبایل؟
دەتانین تەكنەلۆژیا بە‮ ‬یەكێك لە هۆكارەكانی‮ ‬ژیانی‮ ‬نا تەندروست دابنێین كە بۆتە هۆی‮ ‬ئەوەی‮ ‬كەسەكان جووڵەیان كەم بێتەوە لە رووی‮ ‬دەروونیەوە رووخاون و كاتیان نیە بۆ بەرامبەرەكانیان وە هەروەها بە هۆكارێكی‮ ‬سەرەكی‮ ‬زیاد بوونی‮ ‬قەڵەویش دادەنرێت لە جیهاندا‮.‬
هۆكاری‮ ‬سەركی‮ ‬بۆتوشبن بەنەخۆشی‮ ‬شەكرە چییە؟
هۆكاری‮ ‬توشبوون بە نەخۆشی‮ ‬شەكرە‮ ‬یاخود نەخۆشی‮ ‬دڵ هۆكار زۆرن ناتوانین لەتەنها خاڵێكدا كۆی‮ ‬بكەینەوە،‮ ‬بەڵام دەكرێت قەڵەوی‮ ‬و جگەرەكێشان و خواردنەوەی‮ ‬زۆری‮ ‬مەی‮ ‬و نەجوڵان و خواردنی‮ ‬ناتەندروست و بوونی‮ ‬هەندێ نەخۆشی‮ ‬دیكە‮ ‬ڕێ خۆشكەر بێت بۆ تووشبوون بەو نە خۆشیە درێژخایەنانە‮.‬