خه‌بات: كاروان محەمەد سینۆ:-
لەمێژینەوە میللەتی كورد بەردەوام كەوتۆتە بەر هەڕەشەی كوشتن و بڕین و لەناوچوون، تەنانەت ئەگەر بگەڕێینەوە بۆ مێژووی نزیك 40 ساڵی رابردوو، دەبینین كە تەنها لەم ماوەیەدا 4500 گوندمان وێران كراوە، 182 هەزار كەس كە زۆربەیان ژن و منداڵ بوون لە هەڵمەتەكانی ئەنفال بێ سەر و شوێن كراون، 12 هەزار گەنجی فەیلی بێ سەر و شوێن كراون، 8 هەزار بارزانی لە تەمەنی 10 تاكو 90 ساڵ بێ سەر و شوێن كراون، لەسەرتاسەری كوردستان هەرشوێنێك بۆیان كرابێ كیمیاباران یانكردووە، تەنهالە هەڵەبجە لە ماوەی دوو سێ خولەكدا 5 هەزار كەس بە ژەهری كیمیایی شەهید كران كە 80% یان ژن و منداڵ بوون.
كارەساتی جینۆسایدی شنگال یش درێژە پێدانی داگیگەر و دوژمنان بوو بۆ ئەم كارەساتانەی لەسەرەوە باسمان كرد. برا ئێزدیەكانمان وەك پێكهاتەیەكی ڕەسەنی میللەتی كورد لەمێژوودا حەفتاودووجار دووچاری فەرمانی قەڵاچۆكردن و جینۆساید بوون هاتوون، تەنها لەبەر ئەوەی كە ئێزدییەكان پێكهاتەیەكی ڕەسەنی میللەتی كوردن و ئاین و خۆڕەوشتێكی ڕەسەنی كوردانەیان هەیە. بۆیە رۆژی 3ـی ئاب 2014 تیرۆرستانی گۆڕبەگۆڕی داعش هێڕشێكی دڕندانەیان كردە سەر شاری شنگال و هۆڤانە كەوتنە گیانی برایانی ئێزدی و هەموو جۆرە تاوانێك كوشتن و پاكتاوی ڕەگەزیی و ئەنفال و كەنیزەكردنی كچ و ژن و كۆیلەكردنی پیاو و مندال و پیر و پەككەوتەكان بەرامبەریان ئەنجامدا. پێشمەرگە و خەڵكی گیانفیدا وەكو هەمووجارێك پەنایان بردەوە بەر چیای سەركەشی شنگال و كەوتنە بەرگریكردنێكی قارەمانانە لە مەزاری شێخ شەرفەدین و نەیانهێش دەستی چەپەڵی تیرۆرستانی داعش بگاتە چیای شنگال و مەزاری شێخ شەرفەدین. پاش داگیر كردنی ناو شاری شنگال، لەبەر ئەوەی بڕیار و ئامانجی سەرەكی تیرۆرستانی داعش لەناوبردنی تەواوی برا ئێزدییەكان بوو، بۆیە دوای داگیركردنی ناو شاری شنگال، تیرۆرستانی داعش 16 جار هێرشیان كردە سەر مەزاری شێخ شەرەفەدین كە دەكەوێتە پشت چیای شنگال، بەڵام بە هیممەتی پێشمەرگە هەموو هێرشەكانیان تێكشكێندراو رێگە نەدرا دەستی چەپەڵی تیرۆریستان بگاتە ئەو مەزارە پیرۆزە. لەبەر ئەوەی مەزاری شێخ شەرەفەدین دوای مەزارگەی لالش شوێنیكی پیرۆزە لە لای برا ئێزدیەكانمان، بۆیە تیرۆریستانی داعش ئامانجیان ئەوە بوو بەهەر شێویەك بێ مەزارگەی شێخ شەرفەدین داگیر بكەن و ئینجا چیای شنگالیش داگیر بكەن و هەموو ئەو خەڵكەی لە چیای شنگال بوو كە بە نزیكەی 200هەزار كەس مەزندە دەكران، هەموویان جینۆساید و كۆمەڵكوژ بكەن.
لەو بارودۆخەی ئەوكاتەدا، ئێزدیخان كەوتە بەر هەڕەشەی لەناوچوون. لەو هەل و مەرجەی ئەوكاتدا شاندێكی ئێزدیخان كە پێكهاتبوون لە بابە شێخ و چەند ریشسپی و پیاوماقوڵانی ئێزدی خان، چوونە لای جەنابی سەرۆك مسعود بارزانی و پێیان ڕاگەیاند كە “ئیتر تەواو.. ئێزدیخان تەواوبوو”، بەڵام جەنابی سەرۆك بە بابەشێخ و ریشسپیانی ئێزدیخان گوت: “نەخێر، ئاوا بیرمەكەنەوە….، ئەوكاتە ئێزدیخان تەواو دەبێت، ئەگەر كوردستان تەواوبوو…”. هەروەها سەرۆك بارزانی بەڵێنی بە شاندی ئێزدیخاندا كە “یان شنگال رزگار دەكەین، یان سەریخۆمان لەسەر دادەنێین”. ئەمە بەڵێنی جەنابی سەرۆك بارزانی بوو بەرامبەر داگیركردنی شنگال و لەناوبردنی ئێزدیخان، ئەمە بەڵینی جەنابی سەرۆك مسعود بارزانی بوو بۆ رزگار كردنی شنگال و چیای شنگال. ئینجا سەرۆك بارزانی و پێشمەرگە گیانفیداكانی كوردستان قۆڵی ئۆپەراسیۆنی رزگاركردنی شنگالیان هەڵماڵی و لە قۆناغی یەكەمدا بەسەرپەرشتی راستەوخۆی جەنابی سەرۆك مسعود بارزانی و بەشداری 8000 پێشمەرگە لەهەڵمەتێكی شێرانە و بە گوڕو تینێكی كوردانە و نیشتیمان پەروەرانەدا، لە بەرە بەیانی رۆژی 21ـی12ـ2014 بەخوێنی پێشمەرگە، چیای شنگال رزگار كرا، بەم شێوەیە لەم ئۆپەراسیۆنەدا زیاتر لە 700كم لە خاكی كوردستان لە تیرۆرستان و داگیركەران رزگار كرا. بۆیە ئەمڕۆ سەربەرزانە ئێمە یادی ئەو رۆژە و ئەو داستانە پیرۆزە دەكەن.
لە گەرمەی سەركەوتنی ئۆپەراسییۆنی رزگار كردنی چیاش شنگار ، سەرۆك بارزانی لەسەر چیای شنگال پەیامی ئازادكردنی چیای شنگالی ڕاگەیاند و هەر لەهەمان پەیامیدا سەرۆك بارزانی بەڵێنی رزگاركردنی شاری شنگالی بە برایانی ئێزدی راگەیاند. ئەوەبوو لە قۆناغی دووەمی ئۆپەراسیۆنی رزگاركردنی شنگال، بەرەبەیانی 13ـی11ـی2015 لە ئۆپەراسیۆنێكی سەربازی بێ وێنە و هێڕشێكی شێرانەی پێشمەرگە قارەمانەكانی كوردستان بەسەرپەرشتی راستەوخۆی سەرۆك مسعودی بارزانی ، قۆناغی دووەمی ئۆپەراسیۆنی رزگاركردنی شاری شنگال دەستی پێكردا و لە هەمان رۆژدا تەواوی شاری شنگال و دەوروبەری لە تیرۆرستانی داعش رزگار كرا.
سەرۆك بارزانی لە ماوەی شەڕی ڕووبەڕووبوونەوەی تیرۆریستاندا، وەك فەرماندەی گشتیی هێزی پێشمەرگەی كوردستان، جگە لە ئەركی ڕێكخستنەوەی هێزی پێشمەرگە و دابەشكردنی میحوەرەكان، هەروەها سەركردایەتیی شەڕی دژی تیرۆریستانی كردووە و ڕاستەوخۆ سەرپەرشتیی و فەرماندەیی هەڵمەتەكانی پێشمەرگەی بۆ ئازادكردنی ڕەبیعە، زوممار، چیای زەرتك، بەنداوی مووسڵ، چیای شنگال و حەوزی عەوێنات و شاری شنگالی كردووە. شایانی باسە پلانی ئازادكردنی زوممار و حەوزی عەوێنات و چیای شنگال و شاری شنگال، كە سەرۆك بارزانی داڕێژەریان بوو ڕاستەخۆش و فەرماندەیی كردن. لەڕووی كات و چۆنییەتیی جێبەجێكردنی ئەو پلانانەوە، داستانی بێ وێنە بوون.
لەكاتێكدا داستانی رزگار كردنی چیا و خودی شاری شنگال گرنگییەكی مێژوویی و سیاسییە بۆ هەموو كوردێك هەیە لەهەرشوێنێكی دونیادا، لەهەمانكاتیشدا رزگار كردنی شنگال بەرپرسێتییەكی مێژووی و نیشتیمانی و نەتەوەیی بوو لەلایەن جەنابی سەرۆك مسعود بارزانی بەرامبەر هەموو خەڵكی كوردستان بەتایبەت برا ئێزدیەكانمان و هەروەها بەرامبەر خاكی كوردستان. بۆیە لێرەدا و لە پێنجەم ساڵیادی رزگار كردنی چیای شنگال، سوپاسی بێ پایانی جەنابی سەرۆك بارزانی دەكەین كە خەمخۆری خاك و خەڵكی كوردستانە، سوپاسی هەڵوێستە نیشتمانپەروەرییەكانی سەرۆك دەكەین، سوپاسی هەڵمەت و خەباتی پێشمەرگایەتی جەنابی سەرۆك مسعود بارزانی دەكەین. هەروەها سوپاسی یەكەیەكەی پێشمەرگە قارەمانەكان دەكەین ئەوانەی بەشداربوون لە رزگاركردنی شار و چیای شنگال، چیای كوردایەتی و قوربانیدان. هەزار سڵاو لە گیانی پاكی شەهیدانی داستانی رزگاركردنی چیای شنگال.
ئازاد كردنی چیای شنگال، داستان و قارەمانێتییەكی بێ وێنەبوو كە ڕۆڵەكانی كوردستان ئەنجامیاندا و ئەوكات و ئێستا و لە داهاتووشدا ئەم داستانە كاریگەرییەكی گەورەی هەبوو و دەبێت لەسەر بڕوابەخۆبوونی مللەتی كورد و هێزی پێشمەرگە و دوارۆژی كوردستان، بۆیە دەبێت ئێمە ساڵانە یادی ئەم شكۆمەندییە بكەین كە پێشمەرگە گیانفیداكانی كوردستان ئەنجامیانداوە. سەربەرزی و سەرفرازی بۆ سەرۆك مسعود بارزانی و پێشمەرگەكانی، نەمری بۆ شەهیدان.
