دكتۆرە مەیادە محەمەد نەجار
رۆژ لەدوای رۆژ قەیران و گرفتە جۆراوجۆرەكان هەڕەشەیەكی نامۆ لە عێراق دەكەن و لە ئیستادا ئەم وڵاتە بەهۆی سیاسەتی هەڵەی ساڵانێكی دووروودرێژ نوقمی گەورەترین قەیرانی ئابووری و مرۆیی و سیاسی و تەنانەت كۆمەڵایەتیش بووە و گۆرانكارییە جەوهەرییەكان بەجۆرێكی زۆر خێرا روویان لە رۆژهەلاتی ناوەڕاست كردووە، ئەستەمە رێگری لێبكرێت.
لەلایەكی ترەوە گرفتەكان بەرۆكی چەندین وڵاتی گرتۆتەوە و ناڕەزایی جەماوەری تەنگی بەهەردوو وڵاتی عێراق و لوبنان هەلچنیەوە، ئەم رەوشە نامۆیەی كە باسمانكرد ناسەقامگیریەكی بەرهەمهێناوە هەڕەشە لەناوچەكەدەكات و گشت تاكێكی ئەم وڵاتە شكستخواردوانەی رۆژهەلاتی ناوەراست هەست بە نائارامی و دڵەراوكیی بەردەوام دەكەن و هەڕەشەی جەنگی ناوخۆیی بەڕۆكی گرتوون.
لەم كاتە ناهەموارەدا جەنگێكی ماڵویرانكەر ڕووی لەڕۆژئاوای كوردستان كردووەو قەیرانێكی نامرۆیی هەڕەشە لە ملیۆنان كەس دەكات، دۆخێكی نائارام هەرەشەیەكی نادیاری دروستكردووەو ڕۆژهەڵاتی ناوەراست بەرەو ئاقارێكی مەترسیدار هەنگاو دەنێت، تەنانەت گشت میللەتانی ناوچەكە بەرەو دوریانێك لەنامۆبوون و فەنابوون دەبات.
لەم رۆژگارەدا خۆپیشاندانەكانی عێراق لەلایەن هەندێك لە سیاسەتمەدارانی شۆڤێنیەوە بۆ مەبەستی تایبەت بەكاردێت و دەیانەوێت دژایەتی هەرێمی كوردستان بكەن، لەكاتێكدا پرسیار ئەوەیە ئایە نەبوونی خزمەتگوزاری چ پەیوەندیەكی لەگەل دەستوور هەیە، باشە بۆ مافە بنەڕەتیەكانی كورد كراوەتە بابەت لەپرسێكی وەهادا، یان سیاسەتمەدارانی عیراق دەیانەوێت خۆپیشاندانەكان بكەنە هۆكارێك بۆ لیدانی مافە رەواكانی گەلی كوردستان.
لەم ساتەدا بەرێبەرایەتی مەرجەعی نەتەوەیمان ڕێزدار (سەرۆك مسعود بارزانی) بەسیاسەتێكی حەكیمانە هەنگاوەكانی بۆ یەكڕیزی نیشتمانی دەست پێكرد چونكە تاكە رێگە بۆ بەرەنگاربوونەوەی پیلانی شۆڤێنیە عەرەبەكان هەنگاونانە بۆ یەكڕیزی نیشتمانی چونكە لەم ساتە وەختەدا كوردستان لەهەموو كات زیاتر پێویستی بەیەك دەنگی هەیە، بەتایبەتی لەپاراستنی شكۆی دەستوور و یەك دەنگی لەكاتی بەرێوەچوونی هەمواركردنەوەی دەستووردا.
بەگوێرەی دەركەوتنی رووداوەكان و پێشبنیكردن و هەڵسەنگاندن بۆ رووداوە سیاسیەكانی شەقامی عێراقی، كوردستان لەبەردەم مەترسیەكی گەورەیەو تاكە دەرگاش بۆ رزگاربوون لەم مەترسییە یەكریزی نیشتمانیە چونكە دورستكردنی یەكڕیزی چەند ئامانجێك دەپێكێت لەوانە دروستكردنی یەك دەنگی كورد لەبەغدا لەنێو ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق بۆ رێگری كردن لەهەر پیلانێكی دوژمنكارانە، ئەمیش لەرێگەی دورستكردنی فراكسیۆنێكی كوردستانی هاوبەش كە پرۆگرامێكی تۆكمەی هاوبەشی هەبێت و پرۆژەی نیشتیمانیەكان بەجۆرێك گەڵاڵە بكرێت كەتەواوی لانەیە سیاسیە كوردستانیەكان لە بەغدا لەسەر یەك مێز كۆبكاتەوە بەخودی سەرۆك كۆماریشەوە هەلوێستێكی تۆكمە بنیات بنیت، چونكە لەم كاتەدا مەرجە سەرۆك كۆماریش وەك سەركردەیەكی سیاسی كوردستانی هەڵویستی هەبێت و دەستەڵاتی خۆی لەم پێناوەدا بەكاربهێنت، ڕاشكاوانە ئەوە بڵێت كەمن كوردم بەرگری لەپرسی كورد بكات، نەك وەك عێراقیەك لەبەغداوە قسەبكات.
هەنگاوەكانی فریادرەسی لەم ساتەدا تەنیا بەیەكڕیزی نیشتمانی دەبێت و پێویستە تەواوی حزبە كوردستانیەكان بەدوای پەیامەكەی مەرجەعی نەتەوەیمان ڕێزدار (سەرۆك مسعود بارزانی) بكەون و هەوڵەكانیان بۆ دروستكردنی یەكڕیزی بخەنەگەڕ، مەرجە پەیامەكەی مەرجەعی نەتەوەیمان ببێتە هەوێنێك بۆ داگیرساندنی مەشخەڵی نوێبوونەوەی خەبات و تۆكمە كردنی هەڵوێستە نیشتمانیەكان، بنیادنانی یەكڕیزی نیشتمانی.
كۆبوونەوەی لوتكە
پارتی دیموكراتی كوردستان بەدرێژای مێژوو خاوەنی پەیامی یەكڕیزی و هەڵگری پرۆژەی نیشتمانی بووە، هەموو كاتێك پارتی دیموكراتی كوردستان لەهەوڵی دروستكردنی یەكڕیزی نیشتمانی و بنیاتنانی كوردستانێكی بەهیزی داوە، لەم چوارچێوەیەدا تەواوی هێزە كوردستانیەكان لە هەولێری پایتەخت كۆبوونەوەیەكی لوتكەیان ئەنجامدا لەم هەنگاوەشدا بۆ بنیاتنان و بەهێزكردنی پێگەی كورد لەبەغدا و گەیاندنی پەیامی نیشتیمانی و یەكڕیزی بوو، كەخۆی لەخۆیدا كوبوونەوەكە ئامانجێكی روونی نیشانی تەواوی هێزە سیاسیەكانی عێراق و ناوچەكەدا.
ئەوەبوو تەواوی هێزە كوردستانیەكان لەسەر بانگێهشتنی مەرجەعی نەتەوەیمان كۆبوونەوەیەكی لوتكەیان بەسەرپەرشتی ڕێزدار (نیچیرڤان بارزانی) سەرۆكی هەرێمی كوردستان ئەنجامدا، ئەم كۆبوونەوە هەڵگری پەیامێكی گرنگ و تایبەتمەندبوو بۆ نەیارانمان وەلامێكی جەرگبڕبوو بۆ سەرجەم ناحەزانی كوردستان، ئەوەی سەلماند كە میللەتی كورد هەمیشە لەژێر چەتری نەتەوەیەتیدا یەكگرتوو دەبێت و هەنگاوەكانی بۆ پاراستنی یەكڕیزی نیشتیمانی بەردەوام دەبێت، ئەم هەنگاوە كۆمەلێك ڕەهەندی گرنگی هەیە كە شایستەی هەڵویستەكردنە كەتەواوی كوردستانیەكان لەژیر پەیامی مەرجەعی نەتەوەیمان یەك دەگرن و بەرەنگاری دوژمنانی نەتەوەكەمان دەبنەوە و شكست بەسەرجەم پیلانەكان دەهێنن.
هەنگاوەكان
بنیاتنان و هەنگاونان بۆ دورستكردنی بەرەیەكی نیشتیمانی لەم ساتە هەستیارەدا بەچەند قۆناغێك دەكرێت، هەر لەدروستكردنی فراكسیۆنی هاوبەش لەبەغدا ، دروستكردنی یەكدەنگی لەنێوانی تیمی هێزە كوردستانیەكان لە بەغدا بەخودی سەرۆك كۆماریشەوە، بەهێزكردنی هەماهەنگی لەنێوان گشت لایەنە كوردستانیەكان لەسەر ئاستی ناوخۆ و ئاستی درەوە، لەلایەكی ترەوە بنیاتنانی بەرەیەكی هاوبەشی نیشتمانی لەتەواوی شارەكانی كوردستان كە ئەركی سەرەكی ئەم قۆناغە بگرێتە ئەستۆ بەتایبەتی لەدوای هەمواركردنەوەی دەستوور كە خۆی لە مەترسیترین كاتدا دەبینیتەوە كە ئەویش دروستكردن فەرامۆشكردنی دەنگی كوردە لەو دەستوورەدا، بەتایبەتی شەقامی كوردستانی دەتوانێت رۆڵێكی زۆر كاریگەر لەسەر ئاراستەكردنی رووداوەكان دروست بكات، لەرێگەی دەنگدەرانیەوە جارێكی تر مافەكانی كورد بپارێزیت و ناسنامەی كوردستانیبوون نوێ بكاتەوە.
ئەوەی گرنگە بۆ ئێمەی كوردستانیان، پاراستنی یەكڕیزی و یەك دەنگی نیشتمانیە چونكە لەم ساتە وەختەدا مەرجە سەرجەم هیزەكان بەدەنگی خۆیان و یەكبگرن و چتیر رێگە بەنەیارانمان نەدەن كوردستان تووشی كارەساتێكی گەورە ببێتەوە.
لەكۆتاییدا مەرجە تەواوی هێزە كوردستانیەكان ناكۆكیەكانیان بخەنەلاوە لەژیر هەنگاوە پیرۆزەكانی مەرجەعی نەتەوەیمان یەكبگرن و بەرەنگارووبنەوەی هەموو رووداوێكی دژوار.
❊ ئەندامی ئەنجوومەنی نوێنەران.
