حسن هاشم باڵەكی‮ ‬
قوتابی‮ ‬كە دەنێردرێتە قوتابخانە بۆمەبەستی‮ ‬فێربوون و خوێندنەوە و نوسین و وەرگرتنی‮ ‬زانست و زانیاری‮ ‬و بەدەستهێنانی‮ ‬پیشەیەكە لەو بوارەی‮ ‬كە دەیەوێ خزمەت بە وڵات و هاولاتیان و خودی‮ ‬ژیانی‮ ‬خۆشی‮ ‬بكات نەوەك دەربچێت بە زاكیرەیەكی‮ ‬خاڵی‮.‬

ئەوەی‮ ‬دەمەوێت بیخەمە بەر باس ئەوەیە كە چەند سالێكە لەلایەن وەزارەتی‮ ‬پەروەردەوە بریارێك دەرچووە كە قوتابی‮ ‬ئازادە لە هەرچەند بابەتی‮ ‬بكەوێت دەتوانێ سەرجەم تاقیكردنەوەكان دووبارە بكاتەوە،‮ ‬یاخود زۆرجار قوتابی‮ ‬هەبووە سەرجەم بابەتەكانی‮ ‬خستۆتە وەرزی‮ ‬دووەم ئەوكات وەڵامی‮ ‬دەداتەوە وەك ئارەزوویەك،‮ ‬بەڵام دەبێ بپڕسین ئایا بەم سیستەمە هەیبەت و شكۆی‮ ‬خوێندن بەرەو پێشەوە چووە‮ ‬یان بەرەوە دواوە پاشەكشەی‮ ‬كردووە؟ بێگومان ئەمەش لایەنی‮ ‬ئەرێنی‮ ‬و نەرێنی‮ ‬هەیە،‮ ‬بەشێك لە بەخێوكارانی‮ ‬قوتابیان و مامۆستایان پێیان وایە كە ئەم سیستەمە سیستەمێكی‮ ‬پێشكەوتووە و هاندەرێكیشە بۆ قوتابی‮ ‬بۆ ئەوەی‮ ‬بتوانێ لە خولی‮ ‬دووەم كۆششی‮ ‬زیاتر بكات تا بتوانێ سەركەوتووبێت و قۆناغێكیتری‮ ‬خوێندن ببڕێت،‮ ‬چونكە زۆرجار قوتابی‮ ‬بەهۆی‮ ‬بوونی‮ ‬كێشەی‮ ‬كۆمەڵایەتی‮ ‬و نەخۆشی‮ ‬نەیدەتوانی‮ ‬سەركەوتووبێت بەڵام لە خولی‮ ‬دووەم بابەتەكانی‮ ‬پڕكردۆتەوە‮.‬

بەڵام لەهەمان كاتدا بەشێكیتر لە سەرپەرشتیارانی‮ ‬پەروەردەیی‮ ‬و بەخێوكاران و مامۆستایان بۆچوونیان ئەوەیە كە پێویستە ئەم سیستەمەی‮ ‬ئێستا هەڵبوەشێنرێتەوە و سیستەمە كۆنەكە كاتێك قوتابی‮ ‬لە سێ دەرس دەكەوت بە دەرنەچوو هەژمار دەكرا بگەڕێتەوە لە پێناو گەڕانەوەی‮ ‬سەنگ و شكۆی‮ ‬خوێندن و بەرزكردنەوەی‮ ‬ئاستی‮ ‬قوتابیان بەشێوەیەكی‮ ‬گشتی‮ ‬و بۆ ئەوەی‮ ‬قوتابی‮ ‬ناچاربێت‮ ‬یاخود زۆرجار لە ترسی‮ ‬دەرنەچوون هەوڵی‮ ‬زیاتر دەدا بۆ ئەوەی‮ ‬لە سێ بابەت نەكەوێت،‮ ‬چونكە بەشێكی‮ ‬زۆری‮ ‬ئەو قوتابیانەی‮ ‬كە لە چوار بابەت زیاتر دەكەون و بە بیركردنەوەی‮ ‬خۆیان پێیان وایە دەتوانن لە پشووی‮ ‬هاوین بخوێنن و لە خولی‮ ‬دووەم دەربچن،‮ ‬بێگومان ئەو قوتابیانە فەشەلی‮ ‬خوێندنیان هێناوە و لە خولی‮ ‬دووەمیش ناتوانن سەركەوتووبن و بوون بە بارگرانی‮ ‬بۆسەر قوتابخانەكان و كەرتی‮ ‬پەوەردە‮ ‬،چونكە بەشێكی‮ ‬زۆریان ساڵێك و دوان و هەیە زیاتریش لە‮ ‬یەك پۆل ماوەتەوە و ناخوێنێت‮.
‬
هەرچەندە لە هەندێ وڵات بۆ نموونە وەك چین لە پۆلی‮ ‬یەكەمی‮ ‬سەرەتایی‮ ‬تا دەگاتە پۆلی‮ ‬نۆ كەوتن و دەرنەچوون نییە لە قوتابخانەكان دەبێ هەموو قوتابیەكان بە سەركەوتوو هەژمار بكرێن و بچنە قۆناغی‮ ‬دواتر،‮ ‬بەڵام قوتابیەكان سەرجەم پێداویستی‮ ‬خوێندن و سیستەمێكی‮ ‬سەركەوتوو پڕۆگرامێكی‮ ‬ناوازە و بوونی‮ ‬بابەتی‮ ‬دروستكردن و فێربوونی‮ ‬كەڵوپەلە پیشەسازیەكان و تاقیگە و ئامێری‮ ‬پێشكەوتوویان هەیە و بۆیان دابین دەكرێ كە وا دەكات قوتابیەكە لەتەمەنی‮ ‬منداڵیەوە هەوڵی‮ ‬دروستكردن و دۆزینەوەیەكی‮ ‬نوێ دەدا و فێردەكرێت،‮ ‬ئایا دەكرێت لە هەرێمی‮ ‬كورد ستانیش هاوشێوەی‮ ‬وڵاتە پێشكەوتووەكان سیستەم و پڕۆگرام و بابەتی‮ ‬پیشەی‮ ‬و دروستكردن و پەروەردەیی‮ ‬دابنرێت لە قوتابخانەكان و كەرتی‮ ‬پەروەردە بۆ ئەوەی‮ ‬كوردستانیش بگاتە ئاستی‮ ‬وڵاتان،‮ ‬بێگومان دەتوانێ بە پیلان و هەوڵی‮ ‬حكومەت و كەرتی‮ ‬پەروەردە باشترین نەوەی‮ ‬زیرەك و خاوەن بیرۆكە و پڕۆژە و داهێنان و خاوەن زاكیرەیەكی‮ ‬بەهێز بەرهەم بهێندرێت‮.‬

بەهیواین لە داهاتوو وەزارەتی‮ ‬پەروەردە گرنگی‮ ‬زیاتر بە كەرتی‮ ‬پەروەردە و خوێندن بدات،‮ ‬چونكە بناغەی‮ ‬دروستكردنی‮ ‬نەوەی‮ ‬داهاتووە،‮ ‬پێویستە شكۆی‮ ‬خوێندن و قوتابی‮ ‬و مامۆستا بگەڕێندرێتەوە،‮ ‬قوتابی‮ ‬لە سێ بابەت دەرنەچوو ئەو ساڵە بە كەوتوو هەژمار بكرێت بۆ ئەوەی‮ ‬بۆ ساڵی‮ ‬ئایندە گرنگی‮ ‬زیاتر و هەوڵی‮ ‬زیاتر بدات بۆ ئەوەی‮ ‬بتوانێت ئەو وانانەی‮ ‬لێی‮ ‬دەرنەچووە پڕی‮ ‬بكاتەوە‮.‬