سەباح بەیتوللا
كو ناڤێ بارزانیێ نەمر دئینین .. بیرهاتنەكا دیروكەكا پڕ سەروەری دكەینەڤە .. بیرهاتنەكا ب دەهان ئەزمون و سەربورا دكەینەڤە .. بیرهاتنا خەبات و بەرخودانەكا مەزن دكەینە .. بیرهاتنا هەمی شورش و سەرهلدانێت كوردا دكەینەڤە .. بیرهاتنا هەمی رێبەر و سەركردێت مللەتێ كورد دكەینەڤە.
بۆچی بارزانی بوویە هێما و ناسناما مللەتێ خۆ؟ چونكی مللەتێ كورد ل نائومێدیێ رزگاركر .. باوەری ب سەركەفتنا دۆزا مللەتێ خۆ هەبوو كاودان چەند نەخۆش و تەنگاڤ و دژوار بوو بیت .. بارزانی شیا مللەتێ كورد ل خەوا گران هوشیار بكەت و شیا دیرۆكەكێ تۆمار بكەت كو حەتا حەتا كورد شانازیێ پێڤە بكەت.
راستە كو دبێژن .. بەیاڤ ب سالێت درێژ دهێنە پیڤان و قۆناغ ب كریارو هەلوێست و فیداكاریێ و دلسۆزیێ دهێنە دەستنیشان كرن.
حوكمێ دیرۆكێ ژی بۆ مللەتی دمینتەڤە كو لسەر مرۆڤی بریارێ بدەت و نەخاسم مللەت هەلسەنگاندنا رێبەرو سەركردێت خۆ دكەن. رێبەرو سەركردە ئەوە كو هەمی دەما تۆ هزر بكەی یێ ل هنداڤ سەرێ تە و یێ چاڤدێریا تە دكەت چەند تۆ یێ لێ دوور بی .. ئها ئەڤە ئێك بوو ل خەسلەتێت بارزانیێ نەمر و مرۆڤی وەسا هزر دكر كو هەردەم دگەل مرۆڤی یە و چاڤدێریا رابین و كریارو روونشتینێت مە دكەتن و ئەڤە ژی ڤەدگەڕێتەڤە بۆ وێ كارێزمایا مەزنا بارزانیێ نەمر.
بارزانیێ نەمر ل هەمی پارچێت كوردستانێ دا خەبات و بەرخۆدان كری یە و قوربانی دایە، چونكی چریسكا ئومێدێ ل هەر پارچەكێ دروست ببا بارزانی قەستا وێرێ دكر و بارزانی ب خۆ و مالا خۆڤەو عەشیرەتا خۆڤە بەشداری دشۆڕش و سەرهلدانادا دكرو قوربانی لدویڤ قوربانیێ پێشكێش دكر .. لەوا بوویە جهێ رێزو حورمەتا مللەتێ خۆ و دیرۆك ژی پتر لسەر بارزانی راوەستایەو بەهرا وی ل هەمی رێبەرو سەركردەیێت دیتر پتر بوویە، چونكی ئەڤە بوویە ژینا وی و نڤیسەر ژی ناچار بووینە زۆربەیا بەرپەڕێت مێژوویێ بۆ بارزانیێ نەمر تەرخان بكەت. ئەگەر جوداهیەكێ دناڤبەرا رێپیڤانا بارزانیێ نەمرو رێپیڤانا ماوتسی تونگی بكەین دێ بینین:
رێپیڤانا ماوستی تونگی ل ژێریا چینێ بۆ ژووریا چینێ بوویە، بەلێ مەسیرا بارزانی دناڤ جەرگێ سێ دەولەتێت داگیركەردا بوویە.
رۆژنامەنڤیسەكێ مسری ل بارزانی دپرسیت:
فەلسەفا تە دژیانێ دا چی یە؟
بارزانی دبەرسڤێ دا دبێژیت: راستی ل دژی خواریێ، چاكی ل دژی خرابیێ، بەرەڤانی ل مەزلومی ل دژی زالمی. ئەڤە خەسلەتێت رێبەرو سەركردانە ئەوێت ژینا خۆ تەرخان دكەن بۆ مللەت و وەلاتێ خۆ.
بارزانیێ نەمر ل دەستپێكا ژیانا خۆ یا شۆڕشگیری و ل دامەزراندنا پارتی باوەری ب عەدالەت و یەكسانیێ و دادپەروەریێ هەبوویەو دژی تیرورێ و زولم و زوریێ و ناهەقیێ بوویە. لەوا حەسەن عەلەوی دبێژیت: “ئەوا هەتا نهۆ كوردا ب دەستڤە ئینایی بێگەردیا بارزانی یە كو دژی تیرورێ بوویە”.
بارزانیێ نەمر بوویە دیاردەكا سیاسیا كوردی ل رۆژهەلاتا ناڤین و جیهانێ و هەروەسا بوویە قوتابخانەیەكا شۆڕشگێری و فیكری و حەتا نهۆ ژی ب هزاران رێبوارێت ڤێ شۆڕشێ وانێت خۆ لێ وەردگرن. رێبەرو سەركردا چەند خەسلەتێت تایبەت هەنە.. پشتراست دشێم بێژم هەمی ئەو خەسلەت دبارزانی دا دكوم بوون .
قەدەرا ژینێ یە هەر مرۆڤەك بژیت تڤیا بمریت .. لێ مرن چەند جورن .. مرنا سەرفیرازی و نەمری .. مرنا سادەو ساكار .. هەر مرۆڤەك ژی ب رەنگەكێ نەخشێ ژیانا خۆ دكێشیت. هندەك هەمی ژیانا خۆ تەرخان دكەن بۆ سەربلندیا مللەتێ خۆ، ئێك ژوان بارزانیێ نەمر كو هەمی ژیانا خۆ تەرخان كر بۆ مللەتێ خۆ و رزگاری و سەرفیرازیا وی و رۆژەكێ ل رۆژا ڕامانا ماندیبوونێ و ترسێ و مرنێ نەزانی و هەر د ژیێ 3 سالیێ دا فێری وانێت خەبات و بەرخودانێ بوو.
ئەنیشتاین دبێژیت: تۆ ب بێژی خەلكێ هندستانێ ئانكۆ نفشێ تازە باوەر بكەن كو غاندییەك ب سادەیا خۆ یا ژیانێ رێبەریا هندستانێ كربیت، هەروەسا تۆ ب بێژی جیلێ تازە یێ كوردا بگەهنە وێ باوەریێ كو بارزانیێ نەمر دژیێ 3 سالیێ دا كەفتیە د زیندانێ دا و 60 سالیێت رەبەق دژیانا خۆدا تەرخان كربوون بۆ خزمەتا كوردو كوردستانێ.
لەوا ئەركێ نڤیسەرو دیرۆكنڤیس و زانایێت مەیە كو ژیانا سەركردەو رێبەرێت خۆ بنڤیسن و نەڤیێت نهۆ لێ ئاشنا ببن و دیرۆكا مللەتی و رێبەرو سەركردێت خۆ بزانن و ببنە وانەیێت مێژوویی ل قویناغێت خاندنێ بێنە خاندن و نەڤیێت تازە ل ژیانا رێبەرو سەركردەیێت خۆ شارەزا ببن. بارزانیێ نەمر وەكی مللەتێ خۆ دژیا ب هەمی رەنگێت سادەییڤە، چونكی مللەتێ وی بڤی رەنگی دژیا.
مە گۆت بارزانیێ نەمر چ جارا نە مساومە لسەر مافێ مللەتێ خو كری یە و نەتەنازول ل بوهستەكا ئاخا پیرۆزا كوردستانێ كری یە. لەوا ئەگەر بەرێ خۆ بدەینێ ل رۆژیت دژوار و تەنگاڤ دا و نەخاسم ل رۆژا بارزانیێ نەمر و هەڤالێت خۆ گەهشتینە سوڤیەتا بەرێ، باغیرۆف ل بارزانی دپرسیت ورمێ باژێرەكێ جوانێ ئازربایجانێ یە .. بارزانی دبەرسڤێ دا دبێژیت نەخێر ورمێ باژێرەكێ كوردستانێ یە. ئەو رێبەرێت دەستا ل ئاخا وەڵاتی خۆ هەلناگرن حەتا حەتا جهێ رێزو حورمەت و قەدرگرتنا مللەتێ خونە وەكو بارزانیێ نەمر.
قەیسەری د دەمێ خودا دەست ل ئالاسكا بەردا لەوا حەتا نهۆژی جهێ نەفرەتا مللەتێ خۆیە. كلیلا كەسایەتیا بارزانی ب بوچوونا هندەك زانایا، كوردینیا وی بوو، كەسایەتیا وی بوو.
دانا ئادمز شمیت دبێژیت: چ جارا بارزانی خوراگریا خۆ ل دەست نەددا، نەئومێد نەدبوو، جورئەت و ڕاشكاوی و مێرانی و قەهرەمانی خەسلەتێت وی بوون. ل ستراتیژیەتێ موكم و ل تەكنیكی نەرم و چ جارا بارزانیێ نەمر مللەتێ خۆ ب كێمتر نەدزانی ل مللەتێت دیتر.
لەورا بۆ دان و ستاندنێ دگەل رژێمێت ئێك لدویڤ ئێكێت عیراقێ هەمی جاران وان قەستا كوردستانێ دكر، چونكی بارزانیێ نەمر مللەتێ خۆ ل مللەتێت دیتر كێمتر نەزانیە.
مێژوو هندەك رێبەرو سەركردا دروست دكەت، بەلێ هندەك مرۆڤ مێژوویێ بۆ خۆ و مللەتێ خۆ دروست دكەن و ژوانا بارزانیێ نەمرە. ئوجار ئوبالانس د پەرتوكا خۆدا شۆڕشا كوردی 1961-1970 دبێژیت: چیرۆكا شوڕشا كوردی گرێ دایە ب چیرۆكا ژیانا بارزانی.
جەمال عەبدولناسر دبێژیت: بارزانی مرۆڤەكێ مەزنە كەڤن و نوی تێداكۆم دبن و رێبەرەكێ مەزنەو فیداكارە بۆ مللەتێ خۆ و جهێ رێزو حورمەتا مە هەمیانە. ئەڤە ژی ڤەدگەڕێتەڤە بۆ هەلوێستێت بارزانی بەرامبەر ب دوزا عەرەبی نەخاسم ل سالێت 1967-1973ێ.
ئێك لبەرچاڤترین دەسكەفتێت خەباتا بارزانی بۆ كوردو كوردستانێ وەكو پروفیسور دكتور میخائیل لازاریف كوردناس و رۆژهەلاتناسێ روسی دبێژیت: بارزانی كێشا مللەتێ كورد ل كێشەیەكا ناوچەیی بكەتە كێشەیەكا نێڤدەولەتی، بارزانی شیا وان هەمی ئاستەنگا بشكێنیت و دەنگێ كوردا بگەهینتە دونیایێ.
ئەلیكیسەندەر كیسیلوف كە بەرپرسێ ئەمنیێ پاپۆڕا كرۆزیابوو دبێژیت: خوشەویستیا مللەتی بۆ بارزانی دەستكرد نەبوو، ب ئەمر نەبوو، بەلكی ژ نیڤا دلێ جەماوری بوو، چونكی من ئەو خوشەویستی ب رێز ب چاڤێت خۆ دیت لەوا من هنگی زانی بارزانی مرۆڤەكێ گەلەكێ مەزنە.
مەكسیم گورگی نڤیسەرێ روسی دبێژیت: دیرۆكا راست و دروست یا چ مللەتا ناهێتە زانین حەتا تۆ ل دەڤەكێ بۆ دەڤەكێ دیتر چ دهێتە گۆتن، لەوما حەتا نهۆ ژی ل سەرتاسەرێ كوردستانا مەزن و هەمی ئازادیخوازو ئاشتیخواز ب شانازیڤە ناڤێ بارزانی دینن.
سیاسەتمەدارەك دبێژیت: د دەمێ خودا یاداشتەك بۆ كونگرا عەرەبی هاتبوو نڤیسین بڤی رەنگی: ئەگەر مەسەلا كوردستانێ نەهێتە چارەسەركرن كوردستان دێ بیتە قوبرس. بەلێ بارزانی بڤێ رازی نەبوو و گۆتێ:”ئەگەر بڤی رەنگی بێتە نڤیساندن دێ پلان ئاشكرا بیت” و گۆت: بڤی رەنگی بنڤیسن: “ئەگەر مەسەلا كوردستانێ چارەسەر نەبوو، ئەز دێ زانم دێ چكەم، هنگی دێ مەترسیا وێ لسەر رەخێ بەرامبەر مەزنتر و كاریگەر تر بیت”.
بارزانیێ نەمر چ جارا رەئیا خۆ فەرز نەدكر و مشوەرەت دگەل هەڤالێت خودا دكر، بۆ نمونە ل 6/6/1947 ل گوندێ عەمبارێ میرزا عبدال خەلكێ گوندێ هاسوونێ دبێژیت: بۆ دەربازبوون ل رووبارێ ئاراسی بارزانیێ نەمر پرسیارا من كر كا كی رێك باشترە، ئەو ژی دبێژیت من گۆتە بارزانی: رێكا ئێكێ توركیایە یا ب مەترسی یە، رێكا دوویێ: دەشتا ماكۆیێ یە ئەڤە باشترە، بارزانیێ نەمر رێكا دوویێ هەلدبژێریت و تێدا سەردكەڤیت.
بەرێز غەنی بلوریان دبێژیت: قودسیەتا دینی ل دونیایێ دا یا هەیی، ئەگەر قودسیەتا نەتەوەیی ژی هەبا، بارزانی قودسیەتا نەتەوەیی یا كوردستانێ یە.
زانایەكێ روسی ل فێلما پێشرەو دبێژیت: مەژیێ بارزانی ل حسێ وی مەزنتربوو، حسا وی یا شەشێ گەلەكێ ب هێز بوو، مللەتێ خۆ چ جارا بەرەڤ هەلدێرێ نەدبر.
هەر وی زانایی گۆت: ئەگەر پرسیارا من بكەن كەسایەتیێ چەرخێ بیستێ كێ یە؟ ئەز دێ بێژم بارزانی یە، نابێژم لینینە، چونكی بارزانی تاكە سەركردەیە هەمی ژینا خۆ تەرخان كری یە بۆ رزگاری و ئازادی یا مللەتێ خۆ.
بارزانیێ نەمر دژیانا خۆدا خۆ ب ئارمانجاڤە گرێ دابوو نەك ب مەرجاڤە، لەوا بارزانی شیا گەلەك دەسكەفتیا بۆ مللەتێ كورد بدەستڤە بینیت.
بارزانیێ نەمر شەهرەزایی ل مێژوو و جوگرافیا كورد و كوردستانێ هەبوو، بارزانی چ جارا ژ بەرپرسیارییەتیێ نەدرەڤی و بریارا مللەتێ خۆ ب جورئەتڤە ددا.
بارزانیێ نەمر شەهرەزاییەكا تەمام ل سەر هێزێت دوژمنی هەبوون، لەوا هەردەم دوژمن بەرامبەر بارزانی یێ شكەستی بوو، بارزانی دزانی كەنگی بریارێ بدەت و كەنگی پێنگاڤا بهاڤێژیت، چونكی هەمی پێنگاڤێت وی ژبوی بەرژەوەندیا كورد و كوردستانێ بوون. بارزانی دەرگەهەك لێ نەددا ئەگەر بەرژەوەندییا مللەتێ وی تێدا نەبا، لەوا كورد ژی حەتا حەتا شانازیێ بناڤێ پیرۆزێ بارزانی دكەن.
مەزناهیا بارزانی، بیرمەند و شارەزایی و سیاسەت و دیبلوماسیەتا وی هندا مەزن بوو، لەوا نڤیسەرێ مسری محەمەد حەسەنێن هەیكەل ل چاڤ پێكەفتنا خودا دگەل مستەفا بارزانی ل سالا 1975 ێ ل ئیرانێ دبێژیت: یا لیتنی قابلت الاسد فی عرینە. بەلێ كورد و كوردستانی بناڤێ پیرۆزێ بارزانی ڤە گرێداینە و ژێك ناهێنە جوداكرن، لەوا بارزانی رێبەرو سەركردەو سومبول و بابێ روحی نەتەوا كوردەو حەتا دونیا هەیە ناڤێ پیروزێ مەزنێ بارزانی دێ ب بلنداهی و مەزناهی مینیت و دسەرفیرازین كو مە ژی وەكو نەتەوێت دیتر رێبەر و سەركردە هەنە ژ وان ژیمستەفا بارزانی یە.
