دیمانە‮-‬ڕۆشنا عەلی
ماوەی‮ ‬شەش ساڵە كۆلێژی‮ ‬پەروەردەی‮ ‬بنەڕەتی‮ ‬ئێواران لە زانكۆی‮ ‬سەڵاحەدین بۆمامۆستایانی‮ ‬سەر بەوەزارەتی‮ ‬پەروەردە كراوەتەوەو تا ئێستاش‮ ‬6400 مامۆستا لەم كۆلێژە دەرچوون و بڕوانامەی‮ ‬بەكالۆریۆسیان بەدەست هێناوە‮ ‬،‮ ‬وەزارەتی‮ ‬پەروەردەوە بەردەوام باس لەوە دەكات كەلە پێناو دوو ئامانجی‮ ‬سەرەكی‮ ‬داوای‮ ‬كردووە ئەم كۆلێژە بكرێتەوە‮ ‬،‮ ‬كە ئەویش بەرزكردنەوەی‮ ‬توانستی‮ ‬زانستی‮ ‬مامۆستایان و زیادكردنی‮ ‬پسپۆڕییە زانستییەكانی‮ ‬وەك زانست و بیركارییە كە وەزارەتی‮ ‬پەروەردە بەردەوام كێشەی‮ ‬كەمی‮ ‬ئەو پسپۆڕییانەی‮ ‬هەیە،‮ ‬لاپەڕەی‮ ‬پەروەردەو خوێندن دەربارەی‮ ‬خوێندن لەم كۆلێژەو دەسكەوتی‮ ‬وەزارەتی‮ ‬پەروەردە لەم رێگایەوە و بەدی‮ ‬هێنانی‮ ‬ئامانجەكانی‮ ‬دیمانەیەكی‮ ‬لەگەڵ د.سیروان عەرەب بڵباس‮ ‬ڕاگری‮ ‬كۆلێژی‮ ‬ناوبراو ئەنجامدا‮. ‬
دەربارەی‮ ‬ئەوەی‮ ‬كە ئایا ئەم كۆلێژە بەدیاریكراوی‮ ‬كەی‮ ‬كرایەوەو تا ئێستا چەند مامۆستا لەو كۆلێژە سوودمەند بوون؟‮ ‬ڕاگری‮ ‬كۆلێژەكە ئاماژەی‮ ‬بەوەدا كە تا ئێستا بە تەنها لە كۆلێژەكەی‮ ‬ئەوان‮ ‬6400 مامۆستا سوود مەند بوون ئەو لەمبارەیەوە وتی‮: ‬سەرەتای‮ ‬دامەزراندنی‮ ‬كۆلێژی‮ ‬پەروەردەی‮ ‬بنەڕەتی‮ ‬ئێواران بە دیاریكراوی‮ ‬دەگەڕێتەوە بۆساڵی‮ ‬2012- 2013 كە قوتابیان وەرگیران لەسەرەتاوە ئەو كۆلێژە تایبەت بوو بە مامۆستایانی‮ ‬سەر بەوەزارەتی‮ ‬پەروەردە‮ ‬،‮ ‬بۆساڵی‮ ‬یەكەم زیاتر لە پێنچ هەزار مامۆستا داواكاریان پێشكەش كرد لەو ژمارەیە نزیكەی‮ ‬800 قوتابی‮ ‬وەرگیران لەسەر میلاكی‮ ‬وەزارەتی‮ ‬پەروەردە‮ ‬،‮ ‬كە هەڵگری‮ ‬بڕوانامەی‮ ‬دبلۆم و ئەو مامۆستایانە بوون كەبە خولی‮ ‬شیاندن كرابوونە مامۆستا ساڵ لە دوای‮ ‬ساڵ ئەو‮ ‬ڕێژەیە زیادی‮ ‬كرد تا ئێستا نزیكەی‮ ‬6400 مامۆستا خوێندنییان لە كۆلێژی‮ ‬پەروەردەی‮ ‬بنەڕەتی‮ ‬تەواوكردووە‮ ‬،‮ ‬جێگای‮ ‬شانازییە كەیەكەم زانكۆ دەستی‮ ‬بەو كارە كرد زانكۆی‮ ‬سەڵاحەدین بوو دواتریش لە شارەكان و زانكۆكانی‮ ‬دیكە كرایەوە بە گشتیش زیاتر لە سی‮ ‬هەزار مامۆستای‮ ‬سەر بەوەزارەتی‮ ‬پەروەردە سوودیان لە كۆلێژی‮ ‬بنەڕەتی‮ ‬ئێواران وەرگرتووە‮.‬
دەستكەوتی‮ ‬وەزارەتی‮ ‬پەروەردە‮ ‬دەربارەی‮ ‬ئەوەی‮ ‬كە ئایا وەزارەتی‮ ‬پەروەردە ئەنجامی‮ ‬بوونی‮ ‬ئەم كۆلێژە چی‮ ‬دەستكەوتووە د‮. ‬سیروان وتی‮ : ‬ئەم كۆلیژە بووە هۆی‮ ‬ئەوەی‮ ‬توانستی‮ ‬مامۆستاكانی‮ ‬بەرز كردەوە لەماوەی‮ ‬چوار ساڵی‮ ‬خوێندندا لەزانكۆ،‮ ‬كە كۆمەڵێك بابەتی‮ ‬نوێ و گرنگ بۆوەزارەتی‮ ‬پەروەردە خوێنراوە بۆنموونە شێوازەكانی‮ ‬وانە وتنەوە چۆنێتی‮ ‬وانە وتنەوەی‮ ‬بابەتەكان كە‮ ‬ڕەنگە پێشتر مامۆستایان پێی‮ ‬ئاشنا نەبوون‮ ‬،‮ ‬بەڵام لە زانكۆ توانراوە سوود لەو بابەتانە وەربگیرێت كە بەچ شێوازێك بتوانن ئەو زانستە بگەیەنن بە قوتابیان‮ ‬ڕەنگە مامۆستایانی‮ ‬سەر بەوەزارەتی‮ ‬پەروەردە لە‮ ‬ڕووی‮ ‬زانستییەوە زانیارییەكی‮ ‬باشییان هەبووبێت‮ ‬،‮ ‬بەڵام شێوازی‮ ‬گەیاندنەكە كێشەی‮ ‬هەبووە ئێمە گرنگیمان داوە بە‮ ‬ڕێگاكانی‮ ‬وانە وتنەوە هەروەها بابەتەكانی‮ ‬دەرونزانی‮ ‬گشتی‮ ‬دەرونزانی‮ ‬پەروەردەیی‮ ‬كە هەموویان زۆر گرنگن بۆ قوتابیانی‮ ‬بنەڕەتی‮ ‬،‮ ‬لەلایەكی‮ ‬تر لە‮ ‬ڕووی‮ ‬بابەتەكانەوە مامۆستایانی‮ ‬سەر بەوەزارەتی‮ ‬پەروەردە پێشتر پسپۆڕی‮ ‬تایبەتییان نەبووە‮ ‬،‮ ‬بەڵام لە زانكۆ پسپۆڕییەكانییان پێدراوە بۆنموونە لە زانستە كۆمەڵایەتییەكان لە زانستە گشتییەكان لە ئینگلیزی‮ ‬كوردی‮ ‬و عەرەبی‮ ‬و ماتماتیك هەموو ئەو بابەتانەی‮ ‬پێویست بوو جیاكراوەتەوە‮ ‬،‮ ‬بۆیە‮ ‬ئەگەر تەماشا بكەیت مامۆستایانی‮ ‬پێش خوێندنی‮ ‬ئێواران لە كۆلێژی‮ ‬پەروەردەی‮ ‬بنەڕەتی‮ ‬دوو قۆناغی‮ ‬خوێندنی‮ ‬جیاوازە بۆ وەزارەتی‮ ‬پەروەردە‮.‬
گۆڕینی‮ ‬پسپۆڕی
دەربارەی‮ ‬ئەوەی‮ ‬دەوترێت زۆربەی‮ ‬ئەو مامۆستایانەی‮ ‬دێنە كۆلێژەكە ئامانجییان زیاتر بەرزكردنەوەی‮ ‬بڕوانامەیە لەوەی‮ ‬بۆ بەرزكردنەوەی‮ ‬ئاستی‮ ‬زانستی‮ ‬بێت كە هەندێكییان واز لە پسپۆڕییەكەی‮ ‬خۆشییان دەهێنن كەچەندساڵە ئەو پسپۆڕییە دەڵێنەوە و پسپۆڕییەكی‮ ‬پێویستیشە ؟ڕاگۆری‮ ‬كۆلێژی‮ ‬پەروەردەی‮ ‬بنەڕەت ئاماژەی‮ ‬بەوەدا و پشڕاستی‮ ‬كردەوە كە زۆرێك لە مامۆستایان پسپۆڕییەكەیان دەگۆڕن لەمبارەیەوە وتی‮: ‬ڕاستە بەشێك لەو مامۆستایانەی‮ ‬كە دێنە ئێرە لەوانەیە پسپۆڕی‮ ‬خۆیان بگۆڕن و‮ ‬ڕێژەی‮ ‬%61ی‮ ‬مامۆستایان پسپۆڕی‮ ‬خۆیان كردووە بە بابەتی‮ ‬كوردی‮ ‬و كۆمەڵایەتی‮ ‬بۆنموونە پێشتر زانستەكان بوون‮ ‬یان ماتماتیك بوون ئێستا دێن بابەتەكانی‮ ‬كوردی‮ ‬و كۆمەڵایەتی‮ ‬دەخوێنن ئەوە لەسەرەتاوە وابوو‮ ‬،‮ ‬بەڵام ئێستا شێوازەكە گۆڕاوە ساڵی‮ ‬یەكەم و دووەمی‮ ‬وەرگرتنی‮ ‬قوتابییان بەو شێوەیە بوو،‮ ‬ئێستا چەند‮ ‬ڕێوشوێن و هاندەرێكمان بۆ مامۆستایان فەراهەمكردووە بۆئەوەی‮ ‬ئەو بەشانە بخوێنن بۆنموونە كرێی‮ ‬خوێندنی‮ ‬ساڵانەی‮ ‬ئەو دوو بەشە زۆر كەمترە لەبەشەكانی‮ ‬تر هەر بۆنموونە پێش دوو ساڵ بەو پێیەی‮ ‬قوتابییانمان كەم بوون لەو دوو بەشە بە خۆڕایی‮ ‬قوتابیان وەرگیران بەبێ پارە مامۆستایانی‮ ‬سەر بە وەزارەتی‮ ‬پەروەردە دەیانتوانی‮ ‬بێ بەرامبەر درێژە بە خوێندن بدەن بۆیە ئێستا دەبینین حاڵەتەكە گۆڕاوە لەلایەكی‮ ‬تریش پار ساڵ بڕیارماندا كە مامۆستایانی‮ ‬سەر بەوەزارەتی‮ ‬پەروەردە بە هیچ جۆرێك لەبەشەكانی‮ ‬كوردی‮ ‬و عەرەبی‮ ‬وكۆمەڵایەتی‮ ‬وەرنەگیرێن بۆئەوەی‮ ‬ناچار بن بچنە بەشەكانی‮ ‬دیكە جیگای‮ ‬خۆشحاڵیشە دەبینین مامۆستایان ئاستێكی‮ ‬باشییان هەیە و ژمارەیەكی‮ ‬زۆریان ئاستییان نایابە ئەمەش بەڵگەیەكە كە مامۆستاكان بۆ لایەنی‮ ‬زانستیش هەوڵ دەدەن نەك تەنها بڕوانامە‮. ‬
داوای‮ ‬وەزارەت
دەربارەی‮ ‬ئەوەی‮ ‬كە بۆچی‮ ‬لەسەرەتای‮ ‬كردنەوەی‮ ‬كۆلێژەكە وەزارەتی‮ ‬پەروەردە كە بەردەوام كێشەی‮ ‬كەمی‮ ‬پسپۆڕییە زانستییەكانی‮ ‬هەیە ئایا داوای‮ ‬ئەوەی‮ ‬نەكردووە كە قوتابی‮ ‬لەبەشە زانستییەكان زیاتر وەربگیرێن‮ ‬؟ د‮. ‬سیروان لەمبارەیەوە وتی‮: ‬نەخێر ئەوان ئەو داوایەیان نەكردووە،‮ ‬بەڵام ئێمە لای‮ ‬خۆمانەوە ئەو كارەمان كرد و لەو دوو‮ ‬ڕێگایەوە هەوڵمانداوە ئەو دوو پسپۆڕییە كەمبكەینەوە هەتا هەر مامۆستایەك كە پسپۆڕی‮ ‬زانست و بیركاری‮ ‬بێت لە هەمان پسپۆڕی‮ ‬بخوێنێت پێنچ نمرەی‮ ‬زیادەی‮ ‬دەدرێتێ بۆ پێشبڕكێی‮ ‬بە دەستهێنانی‮ ‬كورسی‮ ‬خوێندن‮ ‬،‮ ‬بەڵام وەزارەتی‮ ‬پەرەردە ماوەی‮ ‬سێ ساڵە جەخت لەوە دەكاتەوە كە مامۆستایان نەتوانن پسپۆڕی‮ ‬خۆیان بگۆڕن‮ .‬
خوێندنێكی‮ ‬پێشكەوتوو‮ ‬
دەربارەی‮ ‬ئەوەشی‮ ‬كە ئایا تاچەند ئەو وانانەی‮ ‬لەم كۆلێژە دەوترێتەوە هاوكات بە پێی‮ ‬پەروەردەی‮ ‬سەردەمە وئایا جگە لە‮ ‬ڕێگاكانی‮ ‬وانە وتنەوەو دەرونزانی‮ ‬وانەیەكی‮ ‬تر دەخوێنرێت كە كاریگەری‮ ‬زۆر زیاتر بەسەر مامۆستاوە دروستبكات و شێوازێكی‮ ‬جیهانی‮ ‬بێت خۆ ئەو دوو وانەیە لە خولی‮ ‬شیاندنیش دەخوێنرێن؟‮ ‬
ئێمە لە كۆلێژی‮ ‬پەروەدەی‮ ‬بنەرەتی‮ ‬ماوەی‮ ‬پێنچ ساڵە لەگەڵ زانكۆی‮ ‬ئێف ئەی‮ ‬ئەڵمانی‮ ‬گرێبەستێكمان هەیە كە ساڵانە سی‮ ‬مامۆستای‮ ‬ئێمە سەردانی‮ ‬ئەو زانكۆیە دەكەن و خولی‮ ‬ڕاهێنان دەبینن ئاشنا دەبن بەو زانستە نوێیانەی‮ ‬كە ئێستا لە جیهان دەخوێنرێت‮ ‬،‮ ‬هەر لە‮ ‬ڕوانگەی‮ ‬ئەم بابەتەوە ئێمە چەند بابەتێكی‮ ‬دیاریكراومان زیاد كردووە لە كۆلێژەكەمان كە دەمانبەستێتەوە بە زانكۆ گەورەكانی‮ ‬جیهان هەردوو بابەتی‮ ‬پەروەردەی‮ ‬پێشەنگكاری‮ ‬و پەروەردەی‮ ‬فرەیی‮ ‬كە دوو بابەتی‮ ‬زۆر گرنگن بۆ مامۆستایان بۆنموونە لە پەروەردەی‮ ‬پێشەنگكاری‮ ‬ئەوە فێری‮ ‬مامۆستایان دەكرێت كە چۆن بتوانن بیرۆكەی‮ ‬داهێنەرانەی‮ ‬قوتابی‮ ‬لە قۆناغەكانی‮ ‬بنەڕەتی‮ ‬پەرە پێبدەن و ئەو كارە دەستییانەی‮ ‬قوتابیانیش گەشە پێبدەن جگە لە وانەكان فێری‮ ‬پیشە ببن هەروەها پەروەردەیی‮ ‬فرەییش‮ ‬یەكێكە لە بابەتە گرنگەكان كە تەنها لە زانكۆی‮ ‬سەڵاحەدین دەخوێنرێت‮ ‬،‮ ‬كە باس لەوە دەكات چۆن تاكێك بەرهەم بهێنێت قبووڵی‮ ‬جیاوازییەكان بكات چ ئاینی‮ ‬یان نەتەوەیی‮ ‬و ناوچەگەرێتی‮ ‬؟ كە بابەتێكی‮ ‬گرنگەو ئێمە لە هەرێمی‮ ‬كوردستان پێویستمان پێیەتی‮ ‬و ماوەی‮ ‬چوار ساڵە ئەم بابەتە لە كۆلێژەكەی‮ ‬ئێمە دەخوێنرێت‮. ‬تاچەند لەگەڵ وەزارەتی‮ ‬پەروەدە هەماهەنگن بۆ چارەسەركردنی‮ ‬كێشە بنەڕەتییەكانی‮ ‬خوێندن لەڕێگای‮ ‬ئەم كۆلێژەوە وئایا‮ ‬بۆ ئەمساڵ هیچ بەشێكی‮ ‬نوێ دەكەنەوە كە پێشتر نەبووبێت و وەزارەتی‮ ‬پەروەردەش پێویستی‮ ‬بێت ؟ ئێمە لە ساڵی‮ ‬ڕابردوو دوو كۆنفڕانسی‮ ‬زانستیمان بە هاوكاری‮ ‬وەزارەتی‮ ‬پەروەردە ئەنجامداوە بۆ ئەوەی‮ ‬بابەتەكان نزیكبكرێنەوەو پێداویستییەكانی‮ ‬وەزارەتی‮ ‬پەروەردە دابینبكرێت‮.‬
وەزارەتی‮ ‬خوێندنی‮ ‬باڵا بڕیاری‮ ‬داوە كە هەموو بەشەكانی‮ ‬خوێندنی‮ ‬ئێواران دابخرێت جگە لە كۆلێژی‮ ‬پەروەردەی‮ ‬بنەڕەتی‮ ‬نەبێت بە خۆشحاڵییەوە دەتوانن بەردەوام بن ئەوەی‮ ‬ئێمە بۆ ئەمساڵ دەیكەینەوە بەشی‮ ‬زانستی‮ ‬كۆمبیوتەرە كە وەزارەتی‮ ‬پەروەردە زۆر پێویستی‮ ‬پێیەتی‮ ‬و وەزیری‮ ‬پەروەردەی‮ ‬پێشوو بە نوسراوی‮ ‬فەرمی‮ ‬داوای‮ ‬كردنەوەی‮ ‬كردووە‮.