ئا: عەبدولقادركەڵهۆڕ
بەرپرسی مافی مرۆڤ لە رێكخراوی كۆمەڵەی نەتەوە یەكگرتووەكان میشێل باشیلیت گوتی، لە دە رۆژی رابردوودا زیاتر لە سەد كەس بەهۆی هێرشی هێزەكانی سوپای سوریا بۆ سەر نەخۆشخانەو قوتابخانەو بازاڕو نانەواخانەكانی شاری ئێدلب گیانیان لە دەستدا كە لە نێوان كوژراوەكاندا 26 یان منداڵ بوون. باشیلیت گوتیشی قوربانییەكان بەشێك بوون لە و هەڵمەتە پڕ لە توندو تیژییەی فرۆكە جەنگییەكانی سوریاو هاوپەیمانەكانی ئەنجامیدەدەن ن لە نێوانیشیان روسیا .ئەو بەرپرسەی نەتەوە یەكگرتووەكان ئاماژەیدا، رەنگە هەموو ئەو ئامانجە مەدەنیانە شاردراوە یا جێگەی گومان بووبن ، بەڵام هێشەكانی سوپای سوریا زۆر نا بەرپرسیارانە بووە .میشیل باشیلیت هەر لە قسەكانیدا رەخنەی زۆری لە هێزە جیهانیە گەورەكان گرت و لە لێدوانێكی رۆژنانەنووسیدا گوتی، گەوەرترین هێزەكان لە سەر ئاستی جیهان شكستیان هێنا لە مامەڵەكردن لەگەڵ دۆسیەی سوریا ، گوتیش ئەو هەموو قوربانییە روو لە زێدەبوونە لە ئێدلب كە لە ژێر كۆنترۆڵی هێزەكانی ئۆپۆزیسیۆندایە لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی بەهیچ شێوەیەك گوێی پێنەدراوە،ئێستا ململانێكان كەوتووەتە دەرەوەی گرنگی پێدانی كۆمەڵگەی نێو دەوڵەتی ، لەكلتێكدا ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتیش بەرانبەر پرسی سوریا بەتەواوەتی پەكی كەوتووە .هەر لەوتەكانیدا بەرپرسەكەی ماقی مرۆڤ لە رێكخراوی كۆمەڵەی نەتوە یەكگرتووەكان هۆشداریدایە ئەنجامدەرانی هێرشەكان بۆ سەر ئێددلب وگوتی، رەنگە رووبەرووی تۆمەتی تاوانی جەنگ ببنەوە ، گوتیشی بەلەبەرچاوگرتنی ئەنجامدانی ئەو هێرشانە بەبەردەوامی ، هیچ جێگەی باوەڕ نیە كە ئەو هێرشانە هەروا بە سودفە ئەنجامدرابێت.دەبێت هەموولایەك ئەو راستییە بزانن، ئەنجامدانی هێرشی بە ئەنقەست بۆسەر خەڵكی سڤیل بە تاوانی جەنگ لە قەڵەمدەدرێت. ئەوانەش كە فەرمانیان دەركردووە بۆ ئەو هێرشانە بەرپرسیاریەتی یاسا ئەو تاوانەیان دەكەوێتە ئەستۆ. چی روودەدات لە سوریا دوای هەشت ساڵ لە شەری ناوخۆ ، ئێدلب و باكوری حەماو رۆژئاوای حەلەب بە دوا پەناگەی هێزەكانی ئۆپۆزیسیۆن هەژمار دەكرێت . ئەو ناوچانە پێشتر كەوتبوونە نێو بازنەی ئاگربەست پێش ئەوەی لە سێپتەمبەری رابردوو توركیا و روسیا كە گوایە پاڵپشتی ئۆپۆزیسیۆن دەكەن ئەو ئاگربەستەیان بەزاند، ئێستا لە توركیادا 2.7 ملیۆن پەنابەری سوریایی هەیە كەل ە دەست ئەو هێرشانەی هێزەكانی سوپای سوریا رایانكردووەو وەكو پەنابەر لە توركیا ژیان بەسەردەبەن .هەر لەو بارەوە رێكخراوی كۆمەڵەی نەتەوە یەكگرتووەكان گوتی، لەوەتەی 29 نیسان – ئەپریل ئەو ساڵەوە دوای ئەوەی كە هێرشەكان زیادیان كردووە زیاتر لە 350 هاووڵاتی سڤیل كوژراون و نزیكەی 330 هەزار كەسی دیكە بەهۆی ئەو هێرشانەوە ماڵ و حاڵیان بەجێهیشتووەو لەدەست شەڕو كوشتار رایانكردووەو ئێستا ژمارەی پەنابەران بە نزیكەی 400 كەس مەزەندە دەكرێت.لە بەرانبەردا حكومەتی سوریا دەڵێت، زێدەبوونی ژمارەی هێرشەكانی سوپای سوریا بۆ سەر ئەو ناوچانە بەهۆی زێدەبوونی بەزاندنی قەواەری ئاگربەست بووە لەلایەن ئەو جیهادیانەی سەربە رێكخراوی تیرۆریستی ئەلقاعیدەن و كۆنترۆڵی ئەو ناوچانەیان بەدەستەوەیە لەو ناوچانە .لەلایەكی دیكەوە حكومەتی روسیا ئەوەی رەتكردەوە كە فرۆكەكانی روسیا بە هاوبەشی هێزەكانی سوریا بەشداریان كردبێت لەهێرشەكانی ئەودواییە بۆسەر بازارو شوێنە مەدەنی نشینەكان لە ئێدلب كە بووە هۆی كوژرانی 31 كەس. لەلایەكی دیكەوە تۆڕی هەوڵی بی بی سی لە پشت بەستن تۆڕە كۆمەڵایەتیەكان ، ئاشكرایكردووە كە خەڵكی ناوچەكانی ئیدلب و باكوری حەماو رۆژئاوای حەلەب بێ ئومێدبوونە لەژیان لەو ناوچانەو ئامادەنین هاوسەرگیری بكەن و نەوە بنێنەوە ، لەبەر ئەوەی ناوچەكەیان ناسەقامگیرەو پێان وایە گوناهیان دەگاتێ رۆحی تازە بێننە نێو ژیان لەو ناوچە ناسەقامگیرە پڕ لە شەڕو كوشتارە. ئەو مەترسی و دڵە راوكێییەی باڵی بەسەر سوریادا كێشاوە پەیوەستە بەو جەنگە نێوخۆییەی كە بەرۆكی ئەو دەوڵەتەی گرتووە، سورییەكان ماوەی هەشت ساڵە بەردەوام هەست بە نێگەرانی و دڵە راوكێ لە ئاییندەیان دەكەن ، بۆیە زۆر بە هەستیارییەوە بیر لە دروستكردنی خێزان و وەچە نانەوە دەكەنەوە ، هەوەها سەختی بژێوی ژیان بە هۆی جەنگی نێوخۆی هەشت ساڵە هۆكارێكی دیكەی ئەو جۆرە تێروانینەی هاووڵاتیانی سوریایە.
