خه‌بات: تەها دەروێش نادر‮ – ‬هۆڵەندا‮:-‬
كە باس لە مێژووی‮ ‬شۆڕشی‮ ‬مەزنی‮ ‬ئەیلوول دەكرێت،‮ ‬شۆڕشی‮ ‬بەرگری‮ ‬و كوردایەتی،‮ ‬دەبێت دەستپێك سەرنجی‮ ‬راستەوخۆ بخرێتە سەر رابەری‮ ‬نەتەوەیی‮ ‬و تاكە كارێزمای‮ ‬نەتەوەی‮ ‬كورد،‮ ‬مستەفا بارزانیی‮ ‬نەمر و پارتی‮ ‬دیموكراتی‮ ‬كوردستان‮. ‬بارزانیی‮ ‬نەمر خاوەنی‮ ‬نیو سەدە لە خەباتی‮ ‬بێوچان بوو لە مێژووی‮ ‬خوێناوی‮ ‬نەتەوەكەماندا‮.‬

لە ماوەی‮ ‬14 ساڵی‮ ‬تەمەنی‮ ‬ئەم شۆڕشە مەزنەدا،‮ ‬بە رابەرایەتی‮ ‬بارزانی‮ ‬و پارتی،‮ ‬خاوەنی‮ ‬زیاتر لە حەفتا هەزار شەهیدی‮ ‬سەربەرزی‮ ‬نیشتمانە،‮ ‬روونتر بڵێم پێگەی‮ ‬بەرچاوی‮ ‬لە بزووتنەوەی‮ ‬رزگاریخوازیی‮ ‬نەتەوەییماندا هەیە‮.‬

ئەمڕۆ‮ ‬21‮/‬7‮/‬1965‮ ‬پەنجاو چوار ساڵ بەسەر‮ ‬یەكێك لە داستانە مێژووییەكانی‮ ‬شۆڕشی‮ ‬مەزنی‮ ‬ئەیلوول تێپەڕدەبێت،‮ ‬بە‮ ‬ڕابەرایەتی‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمر،‮ ‬كە لێدانی‮ ‬بۆڕیە نەوتەكانی‮ ‬زەمبوورە،‮ ‬هەمووان دەزانین ئەوەی‮ ‬ئەمڕۆ لە كەركووك و ناوچە داگیركراوەكان دەگوزەرێت،‮ ‬لە سەردەمی‮ ‬شۆڕشی‮ ‬مەزنی‮ ‬ئەیلوولیشدا و پێش‮ ‬54‮ ‬ساڵ لەمەوبەر بوونی‮ ‬هەبووە،‮ ‬بە مەبەستی‮ ‬سڕینەوەی‮ ‬كوردستانیەتی‮ ‬كەركووك و ناوچەكانی‮ ‬لەلایەن رژێمە‮ ‬یەك لە دوایەكەكانەوە بە ئەمڕۆشەوە لە دوای‮ ‬16ی‮ ‬ئۆكتۆبەری‮ ‬2017‮ ‬دریژەی‮ ‬هەیە،‮ ‬بۆیە رابەری‮ ‬نەتەوەییمان بارزانیی‮ ‬نەمر و پارتە تێكۆشەرەكەی،‮ ‬هەڵسەنگاندنی‮ ‬بۆ كردووە،‮ ‬سەرەتا رێگری‮ ‬لە گۆڕینی‮ ‬جوگرافیای‮ ‬ناوچەكە كرتووە،‮ ‬دواتر بە هەدەردانی‮ ‬سامانی‮ ‬سرووشتیی‮ ‬كوردستان بە كڕینی‮ ‬چەك و تەقەمەنی‮ ‬سەربازی‮ ‬بۆ لێدانی‮ ‬شۆڕشی‮ ‬سەرتاسەری‮ ‬كوردستان خەرج دەكرا،‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمر هێندە داكۆكیكار بوو لەسەر كەركووك،‮ ‬بە‮ ‬دڵی‮ ‬كوردستان‮‬ی‮ ‬وەسفی‮ ‬كردووە،‮ ‬بۆیە بڕیای‮ ‬لە كردەیەكی‮ ‬پڕ‮ ‬فیداكاری‮ ‬داوە كە ئەویش لێدانی‮ ‬بۆڕییە نەوتەكان و رووخانی‮ ‬پردی‮ ‬سلێمان بەگ بوو كە سكەی‮ ‬شەمەندەفەری‮ ‬پیا تێدەپەڕی‮ ‬و زۆرێك لە سەرباز و كەلوپەل و چەك و تەقەمەنی‮ ‬لە رێی‮ ‬شەمەندەفەرەوە دەگوازرایەوە بۆ كەركووك و دواتر بۆ تەواوی‮ ‬ناوچەكانی‮ ‬كوردستان‮.‬

بۆ ئەم نەبەردییە بارزانیی‮ ‬نەمر،‮ ‬بانگی‮ ‬كاكی‮ ‬شەهیدم محەمەد دەروێش نادری‮ ‬كرد بۆ ئەنجامدانی‮ ‬ئەم گیانبازییە،‮ ‬كە دۆستێكی‮ ‬نزیكی‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمر و متمانەپێكراوی‮ ‬سەركردایەتی‮ ‬و دۆستی‮ ‬سەرۆك مەسعود بارزانی‮ ‬و خوالێخۆشبێت ئیدریس بارزانی‮ ‬بوو،‮ ‬ئەویش مەفرەزەیەكی‮ ‬لە كۆمەڵێك پێشمەرگەی‮ ‬دلێر و خۆنەویست پێكهێنا،‮ ‬بۆیە بارزانیی‮ ‬نەمر فەرمووی‮ ‬چەك و تەقەمەنی‮ ‬و پێداویستیان بۆ ئامادە بكەن،‮ ‬شەهید محەمەد نادر و هەڤاڵەكانی‮ ‬پێداویستییەكانیان وەردەگرن و لە بارەگای‮ ‬بارزانییەوە واتە گەڵاڵە و بەناو دڵی‮ ‬دوژمندا بەڕێكەوتن،‮ ‬گەرچی‮ ‬ئەوكات ماشێنی‮ ‬پێویست نەبوو بۆ گواستنەوەیان،‮ ‬لە گەڵاڵەوە بۆ گەرمیان و دواتر شوێنی‮ ‬مەبەست،‮ ‬چونكە مەفرەزەكە باریان قورس بوو،‮ ‬وای‮ ‬دەخواست بە وڵاخ‮ ‬تی‮ ‬ئێن تییەكان‮ ‬و چەك و تفاقی‮ ‬ئەو كردە سەربازییە بگوێزنەوە،‮ ‬هەروەك كاكم بۆی‮ ‬گێڕاینەوە گوتی‮ ‬لە دوای‮ ‬چەند رۆژێك گەیشتینە گەرمیان و دواتر چاوساغێكیان لەگەڵ خۆیان بردووە تا ئاسانكاری‮ ‬ڕێگایان بۆ بكات و لە گوندنیشینەكان ئاشكرا نەبن كە بۆ ئەو كارە دەچن،‮ ‬حەزدەكەم ئاماژە بەوە بكەم كە كاكی‮ ‬شەهیدم شارەزایەكی‮ ‬باشی‮ ‬هەبوو لە بواری‮ ‬دانانی‮ ‬مین و كەرەستەی‮ ‬تەقاندنەوە،‮ ‬زۆر بە چاكی‮ ‬دوای‮ ‬ماندووبونێكی‮ ‬زۆر گەیشتینە شوێنی‮ ‬مەبەست،‮ ‬لە دوای‮ ‬خۆحەشاردانیان شەو بە تاریكی‮ ‬دینامیتەكانیان لە بۆڕیە نەوتەكانی‮ ‬چاڵە نەوتەكانی‮ ‬زەمبوور بەست و دواترپردی‮ ‬سلێمان بەگ‮ ‬یشیان مینڕێژ كرد،‮ ‬هەردووكیان بە سەركەوتوویی‮ ‬ئەنجامدرا و دواتر كە رۆژ بووەوە تەیارە هەتا سەریان لە پێدەشتەكانی‮ ‬گەرمیاندا فرسەتی‮ ‬نەدان،‮ ‬بەداخەوە وڵاخ و چاوساغەكە بوونە مەبەستی‮ ‬تەیارەكە و بەر ناپاڵم كەوتن،‮ ‬زۆر نیگەران بوون بە شەهیدبوونی‮ ‬ئەو هەڤاڵەیان و دواتر بە سەركەوتوویی‮ ‬گەڕانەوە بارەگای‮ ‬بارزانی‮ ‬و لە دڵسۆزیی‮ ‬و گیانفیدایان بارزانیی‮ ‬نەمر خەڵاتی‮ ‬كردن بە سێ بڕنەوە و دەمانچەیەك،‮ ‬رەنگە لەم‮ ‬یادە پڕ‮ ‬شكۆیەدا دەرفەت نەبێت تەواوی‮ ‬داستانەكە باس بكەم دەتوانن لە رێگای‮ ‬ئەو پەرتووكەی‮ ‬كە ساسانی‮ ‬كوڕی‮ ‬شەهید محەمەدی‮ ‬برام نووسیویەتی‮ ‬تەواوی‮ ‬زانیاری‮ ‬رووداوەكەی‮ ‬لە خۆگرتووە بە ناوی‮ ‬سیمای‮ ‬شەهید محەمەد دەروێش نادر لە ئاگری‮ ‬زەمبووردا‮ ‬كە پێشەكی‮ ‬پەرتووكەكە بە گوتەیەكی‮ ‬سەرۆك مەسعود بارزانی‮ ‬دەستپێدەكات بۆ رێزگرتن لە خەبات و تێكۆشانی‮ ‬شەهید و داستانەكە كە لە ساڵی‮ ‬1995‮ ‬لە دهۆك چاپ و بڵاوكراوەتەوە،‮ ‬هەروەها سەرۆك مەسعود بارزانی‮ ‬لە پەرتووكە مێژووییەكەی‮ ‬خۆیدا بە زمانی‮ ‬شیرینی‮ ‬كوردی،‮ ‬بارزانی‮ ‬و بزووتنەوەی‮ ‬ڕزگاریخوازی‮ ‬كورد،‮ ‬بەرگی‮ ‬سێیەم،‮ ‬بەشی‮ ‬یەكەم،‮ ‬شۆڕشی‮ ‬ئەیلوول1961‮-‬ 1975‮ ‬لە لاپەڕەی‮ ‬198‮ ‬زۆر جوان وەسفی‮ ‬ئەم داستانەی‮ ‬زەمبووری‮ ‬كردووە بە چەند خاڵێك و ئاماژەی‮ ‬بەناوی‮ ‬شەهیدی‮ ‬كاكم كردووە،‮ ‬شەهید محەمەد دەروێش نادر،‮ ‬لەگەڵ ئەمانەشدا هونەرمەندی‮ ‬پایەبەرزی‮ ‬كورد،‮ ‬جەمال بەختیار تابلۆی‮ ‬بەرەو ئازادی‮ ‬بۆ كوردستان‮ ‬لە بیرۆكەی‮ ‬ئەم داستانەی‮ ‬نەخشاندووە لە ساڵی‮ ‬1976‮ ‬لە ئەمەریكا و پێشكەشیكردووە،‮ ‬لە كۆتاییدا دەڵێم شۆڕشی‮ ‬مەزنی‮ ‬ئەیلوول زۆری‮ ‬بەخشی‮ ‬بە كورد و كوردستان،‮ ‬لە دوای‮ ‬ئەم سەركەوتنەی‮ ‬پێشمەرگە بۆ كورد و پارتی‮ ‬و سەرۆك بارزانی‮ ‬و دەنگدانەوەی‮ ‬لە میدیاكانی‮ ‬جیهانی‮ ‬و گەیاندنی‮ ‬دەنگ و سەدای‮ ‬شۆڕش بە گوێی‮ ‬ئەوانەی‮ ‬بۆ بەرژەوەندی‮ ‬خۆیان و نەوت لە ئاست میللەتانی‮ ‬ئازادیخواز لاڵ و كەڕبوون بە هەمیشەیی‮ ‬گڵۆپی‮ ‬سەوزیان بۆ داگیركاران هەڵكردبوو بە پێدانیان بە چەك و تفاقی‮ ‬سەربازی‮ ‬بكەونە وێزەی‮ ‬شۆڕش و راپەڕینەكانی‮ ‬كورد و لە رێگای‮ ‬خۆفرۆش و نۆكەرەكانیان لە كوردستانیش پیلانە گڵاوەكانیان جێبەجێبەكەن،‮ ‬فەرماندەی‮ ‬ئەم داستانەیان تیرۆر و شەهیدكرد لە بەر خانەقای‮ ‬شاری‮ ‬سلێمانی‮ ‬لە‮ ‬26‮/‬4‮/‬1969‮ ‬دڵە مەزنەكەی‮ ‬لە لێدان خرا كە پڕ‮ ‬بوو لە خۆشەویستی‮ ‬بۆ كوردستانێكی‮ ‬ئازاد و سەربەخۆ،‮ ‬بەداخەوە دەڵێم لە دوای‮ ‬54‮ ‬ساڵ تێپەڕبوون بەسەر ئەم دستانە و قارەمانیەتی‮ ‬پێشمەرگەكانی،‮ ‬هێشتا رووناكی‮ ‬زیاتر نەخراوەتە سەری،‮ ‬دەنا دەبووایە ئێستا ببوایەتە هەوێنی‮ ‬نووسین و بەرهەمی‮ ‬دەیان نووسەر و فیلمساز و دەرهینەر كە رووێكی‮ ‬گەشی‮ ‬باوكی‮ ‬كورد بارزانیی‮ ‬نەمر و پارتی‮ ‬دیموكراتی‮ ‬كوردستان دەسەلمێنێت بۆ داكۆكیكردن لە شووناسی‮ ‬كەركووك بوون بە كوردستان كە ئەوەش تەنها ئەركی‮ ‬ئێمەی‮ ‬بنەماڵە نییە،‮ ‬بەڵكو پارتی‮ ‬دیموكراتی‮ ‬كوردستان و خەڵكی‮ ‬كوردستان موڵكییەتی‮ ‬كە هەستن بەو كارە پیرۆزە بۆ‮ ‬ڕێزگرتن لە ناوی‮ ‬شەهید و پێشمەرگە و زیندووڕاگرتنی‮ ‬سەروەرییەكانمان و ئەم داستانەش هیچی‮ ‬كەمتر نییە لەو ئەفسانانەی‮ ‬كراونەتە رۆمان و فیلم كە‮ ‬ڕووی‮ ‬گەشی‮ ‬نەتەوەییان نیشان دەدات‮. ‬