محەمەد عەلی❊
لەدوای رێككەوتنی یانزەی ئازاری سالی 1970ی زایینی لەنێوان سەركردایەتی شۆڕش و حكومەتی عێراق لەسەر دەستی بارزانیی نەمر، چوارساڵ ئارامی و بەختەوەری بۆ كوردستان هاتە ئاراوە كە تائێستاش هەموو خەڵكی كوردستان شاهێدحاڵی ئەو چوار ساڵە ئارامییەن كە كورد ئیدارەی وڵاتی خۆیداوە بەشێوەی خودموختاری و هەموو پارێزگاكانی كوردستان لەدەست كورددابوو، بەڵام رژێمی عێراق رۆژ بە رۆژ لەخاڵەكانی رێككەوتنەكە پەشیمان دەبوەوە. جەنابی بارزانیی نەمر زۆر دژی شەڕبوو، بەڵام رژێم شەڕی فەڕزكرد لەسەر كورد. بۆ نموونە لەساڵی1971 بە پیلانی نازم گزار بەرێوەبەری گشتیی ئەمنی عامی عێراق كۆمەڵێ مەلایان ناردن و لەژووری پێشوازی بارەگای بارزانی خۆیان تەقاندەوە كە جەنابی بارزانی لەو ژوورە دانیشتبوو، بەڵام قەدەری خوای گەورە وابوو هەموویان كوژران و جەنابی بارزانییش رزگاری بوو.
هەر لەوساڵەدا جەنابی كاك ئیدریس بارزانی وەك سەرۆكی شاندی كورد و نوێنەری جەنابی بارزانی بۆ گفتوگۆ لەسەر خاڵە ناكۆكەكان هاتە بەغدا و تەقەیان لە ئۆتۆمبێلەكەی كرد، بەڵام خۆشبەختانە جەنابی كاك ئیدریس لە ئۆتۆمبێلەكەدا نەبوو. هەردوو بەرێزان عەریف حەمید و محەمەد عەزیز كە هاوەڵی جەنابی كاك ئیدریس بوون بریندار بوون.
رژێم لەو چوار ساڵەی ئارامیدا كە شەڕ وەستابوو گەلێ كێشەی خۆی چارەسەركرد لەرووی ئابووری و سەربازی، كە لە ساڵی 1972ی زایینی نەوتی خۆماڵی كردبوو، پێی وابوو دەتوانێ بەزەبری هێز شۆڕشی كورد لاواز بكات، بەڵام ئیرادەی گەلی كورد و هێزی پێشمەرگەی كوردستان زۆر لە پیلانی دوژمنان بەهێزتربوو. رژێم كەوتە پیلاندانان بۆئەوەی بیانوو بەشۆڕش بگرێ؛ لەساڵی 1971ی زایینی كە ئەو پیلانە لە بارزانی كرا، زۆر لە سەركردایەتی پارتی رایان وابوو بریاری وەستانی شەڕ لەگەڵ رژێم هەڵبوەشێتەوه، بەڵام جەنابی بارزانی فەرمووی نابێ، چونكە بەرژەوەندیی میللەت لەگیانی من گرنگترە .
رژێم لەرووی سەربازییەوە خۆی ئامادەكرد بۆ هێرشی سەر كوردستان بەشێوەیەكی بەربڵاو بۆ هەموو خاكی كوردستان و، هەموو هەوڵێكی سەركردایەتی پارتی و بارزانی رەت كردەوە بۆ ئاشتی؛ هێزی زۆریان رەوانەی سنووری پارێزگاكانی سلێمانی و كەركوك و هەولێر و دهۆك كرد، بەشێك لەو هێزە رەوانەی شاری كۆیە كرا بەنیازی ئەوەی لە چیای هەیبەت سوڵتان بەرەو ناوچەی رانیە و پشدەر پێشڕەوی بكات.
سەركردایەتی شۆرش بە وردی ئاگاداری ئەو پیلانە بوو، ئەوكات شۆرش دابەشكرابوو بەسەر چەند لەشكرێكدا؛ ملازم رەشید سندی سەرپەرشتیاری هێزەكانی دەشتی هەولێر، سەفین، كاوە و بێتواتەی دەكرد، كۆبوونەوەیەكی لە رانیە ئەنجامدا لەگەڵ عەلی شەعبان ئامرهێزی بێتواتە و حسۆمێرخان ئامرهێزی كاوە و رەسوڵ فەقێ ئامرهێزی سەفین . بەرنامەی شەڕ و بەرگرییان دانا، بەڵام زیاتر ئەركەكە لەسەر هێزی بێتواتە بوو، چونكە سنوری ئەو هێزە دەبووە مەیدانی شەڕ بەم شێوەیە:
أ- بن چیای هەیبەت سوڵتان سپاردرا بە لقی شینە بۆڵی و لقی لێخۆشبوو كەمال بەگی وەرێ، تاوەكو مەفرەقی ڕێگای خەلەكان و ڕانیە و كۆیە لەبێستانە.
ب- لەمەفرەقی بێستانەوە تاوەكو گوندی باداوا، بەلقی خوالێخۆشبوو تەییب بارزانی سپێردرا.
ج- هێزێكی سەر بەهێزی كاوە بەچەند تۆپێكەوە چیاو كەڵكی كۆدەڵە یان پێسپێردرا و لەژێرچاودێری بەڕێزحسۆ میرخان ئامرهێزی كاوە دابوون. هەموو هێزەكان لە شوێنی دیاریكراو دامەزران لەبن چیای هەیبەت سوڵتان كەهێزەكانی ڕژێم لەسەر چیابوون. لەبەرەبەیانی ڕۆژی 29/6/1974 كاتژمێر 6ی بەیانی هێزی دوژمن بە پاڵپشتی چەندین دەبابەو زرێپۆشەوە بەرەو سەنگەری پێشمەرگە جووڵا؛ شەڕدەستیپێكرد، شەڕێك كە زۆر سەخت بوو، بەڵام هێزی پێشمەرگە شێرانە ڕووبەڕوی دوژمن بوونەوە و بۆماوەیەكی زۆر بەرگریان كرد، بۆردومانی فڕۆكەكانی ڕژێم بەردەوام بوو لەسەر پێگەو سەنگەری پێشمەرگە، بەو هۆیەوە فیشەك و تەقەمەنی نەگەیشتە دەستی پێشمەرگە. لەكاتژمێر 3 دوای نیوەڕۆ هێزی پێشمەرگە بڕیاری پاشەكشەیاندا و لەڕوباری هیزۆپ پەڕینەوە، بۆئەوەی لەنێوان پردی هیزۆپ و گوندی سكتان بۆ لوتكەچیای كۆدەڵە بڕۆن، بەڵام دوژمن دەیزانی هێزی پێشمەرگە بەرەو كوێ دەڕوات، پێشڕەوی كرد و لەپردی هیزۆپ پەڕینەوە، پۆلێك دەبابە ڕۆیشتن بەرەو ڕێگای نێوان پردی هیزۆپ و گوندی سكتان لەراستی گوندی گردگۆران، كاتێ ئەوپۆلە پێشمەرگەیەی لەپێشەوە بوون دەكەونە ناو كەمینی دەبابەكان كەژمارەیان 32 كەس بوو تەنها شەهید شینەبۆڵی كەسەر بە لق بوو خۆی لەناو خەرمانێكی دەغڵودان شاردبۆوە و ڕزگاری بوو، ئەوانی دیكە 31 پێشمەرگهكە بەدیل گیران وڕەوانەی دەزگای لێكۆڵینەوەی كەركوك كران .
دادگای سەربازیی رژێم بڕیاری لەسێدارەدانی بۆدەركردن و، ماوەی 18 مانگ لەبەندیخانەی مووسڵ دا بوون، تاكو بەلێبوردنی گشتی ئازاد كران، كە دوو ڕۆژیان مابوو فەرمانی لەسێدارەدانیان ئەنجام بدرێ.
لەم شەڕەدا 6 شەش پێشمەرگەی ئازا و دلێر شەهید كران بەناوەكانی 1-محەمەد فەتحوڵڵا 2- رەسول سەلیم 3- عەلی عوسمان 4- هەینی حەمەد عەبدوڵڵا 5- حەمەدەمین مەلا عەبابەكر 6- عوسمان حەمەد مستەفا هەروەها 7 حەوت هاووڵاتییش شەهیدكران كە خەریكی كاروباری جوتیاری بوون و، خەڵكی گوندی كۆدەڵه بوون بەناوەكانی 1- فەقێ زوبێر 2- قادر حاجی رەش 3- تەها بەگ 4- حاجی مستەفا نێوەیی هەروەها 3سێ هاوڵاتی تر كەناوەكانیان نەزانراوە گولەباران كران. ئەم جۆرە یادكردنەوانە بۆ ئەوەیە و شاهێدحاڵی ئەوەن كە ئەم ئەزموونەی ئێستا بەدەستهاتووە، هەزاران قوربانیدان و سەدان داستانی لەوجۆرەی لەپێناو دراوە، بۆئەوەی نەوەكانمان ئەم راستییە بزانن كە نەیان دیوە و قەدری بزانن.
هەزاران سڵاو لەگیانی پاكی شەهیدانی كورد و كوردستان، سەروەریان بارزانی سەركردەی رووحیی نەتەوەییمان و هەزاران سڵاو لە پێشمەرگە گیانبازەكانی كورد و كوردستان .
❊ كارگێڕی لقی11ی پارتی دیموكراتی كوردستان
