خه‌بات: ڕۆشنا عەلی:-
قوتابخانەی گوندی حاجی وسووی سەروو بەدواداچوونی ئەم هەفتەیەی لاپەڕەی پەروەردەیە سی و پێنچ كیلۆمەترمان لە هەولێرەوە بڕی و بە ڕێگایەكی تەواو خراپ بوودا گەشتینە گوندەكە ، لەگەڵ گەشتنمان چوینە ئەو قوتابخانەیەی كە كۆرییەكان وەك هاوكاری و دیاری بۆحكومەتی هەرێم و خەڵكی گوندەكەو وەزارەتی پەروەردە دروستیان كردبوو، بەڵام تا گرتنی وێنەكانی ئێمە یەك قوتابی تێیدا نەیخوێندبوو، قوتابخانەكە لەساڵی 2007 لەلایەن تیپی زەیتوونی كۆریای باشوورەوە دروستكراوە بە تەواوی پێداویستییەكانی خوێندنەوە وەك خەڵكەكە ئاماژەی پێدا تەنها لە قوتابی و مامۆستای كەم بوو تەنانەت هۆبەی كۆمبیوتەریشی تێدا ئامادەكرابوو ، بەڵام لە ئێستادا جگە لە كۆمەڵێك فەردە كاو فەردە زبڵی ئاژەڵ هیچ شتێیەكی دیكەی تێدا نەماوەو قوتابیانی گوندیش لە دوای پۆلی شەش كچەكان بۆماڵەوەو كورەكانیش هەندێكییان بۆخوێندن دەچنە دێگەڵە ئەم ڕاپۆرتە بۆچوونی خەڵكەكە و داواكاری و هەوڵەكانییان بۆكردنەوەی قوتابخانە دەخاتە ڕوو.
شەش ساڵ هاتووچۆ
كەوسەر محەمەد دایكی چوار قوتابییە و هەموویان قوتابی قۆناغی بنەڕەتی بازنەی دووەمن ماوە ی شەش ساڵە هاتوو چۆی دێگەڵەیان پێدەكەن دوای تەواوكردنی قۆناغی پۆلی شەشی بنەڕەتی ئەو بۆ خەبات وتی ” چوار منداڵی ناوەندیم هەیەو باوكییان هەموو ڕۆژ دەیان بات و دەیانهێنێتەوە ، ئێمە هەوڵماداو هیچ جێیەك نەما نەیكەین ، بەڵام كەس بە دەنگ داواكاری ئێمەوە نایەت زۆریش هەوڵییان داوە كۆبوونەتەوە چوونەتە پەروەردە ، بەڵام چارەسەری نییە.
دەربارەی ئەوەشی كە ئایا بۆكراوە بە گەوڕ و شوێنی حەواندنەوەی پەلەوەر كەوسەر محەمەد وتی ئیتر خەڵك لەدوای ئەو هەموو هاتوو چۆیە بێ هیوا بوو وایانلێكردوو بێ ساحێب بوو كچەكانمان كە شەشیان لێرە تەواكرد دەكەونە ماڵەوە ، چونكە كەس كچ نانێرێ بۆ دێگەڵە بۆ خوێندن و هەمووی هەر سەیارەی نییە پارەی هاتووچۆش زۆرە.
تەنها دابینكردنی مامۆستای ئەوێت
محەمەد حاجی دانیشتووی گوندی حاجی وسووی سەروو بۆ خەبات وتی “ بەڕێوەبەری پەروەردەی پێشووی كۆیە سەردانی كردووین پێمان وتووە كە ئەم قوتابخانەكۆرییە دروستكراوە بۆیان دروستكردووین ئێوەش مامۆستامان بۆدابین بكەن و قوتابخانەی سەرەتاییمان هەیە دەیكەینە ناوەندی وتی : نابێت ئەوە هەر قوتابخانە نییە وتم مادام بۆمان بكەن بە بنكەیەكی تەندروستی وتی ئەوەش بە من ناكرێت ، منیش وتم زەوییەكەی هی منە وەختی خۆی كە هاتن قوتابخانە دروست بكەن وتم ئەوە زەوی منە چەندی دائەبڕن دایبڕن با مندالی ئەم گوندە و ئەوانەی دەوروبەریش سوودی لێ وەربگرێت ، بەڵام دوای 12 ساڵ یەك منداڵ لێی سوود مەند نەبوو تا پۆلی شەش لێرە تەواو دەكات تا نۆ لە دێگەڵە ئەوەی تر ئەبێت بچێتە كۆیە هەر تەلەبەیەكیش هاتوو چۆكەی نزیكەی 40 هەزاری دەوێت خەڵكی ئێرەش فەقیرە و ئەو توانایەی نییە و مەسرەفی پێناكرێت بۆیە ناینێرێت خەڵكی ئێرە ئەگەر حەیوانێك شتێیەكی هەبێت ئەگەرنا بێ ئیشە مەكتەبەكەش هەر زەویەكەی داگیر كرد خەڵكی ئێرە خەڵكێكی شۆڕشگێڕو منداڵی شەهیدی لێیە ئەوجا دوو مامۆستامان بۆ دابین ناكەن.
كەل و پەلی قوتابخانەكە
محەمەد حاجی دەربارەی كەل و پەلی ناو قوتابخانەكە ئاماژەی بەوەدا كە قوتابخانەكە لە هیچ شتێیەكی كەم نەبووە ئەو وتی : نۆ سبلیتی تێدا بوو موزەخەی ئاو، چەند تەنكییەكی گەورە و لەهیچی كەم نەبوو ، هاوكات جەلیل حوسێن موختاری گوندی حاجی وسوو ئاماژەی بەوەدا چەندین ئامێری كۆپیكردن و چەندین كۆمبیوتەرو بە دەیان كورسی ژووری مامۆستایان و قوتابیانی تێدا بوو جگە لە مۆلیدەیەكی 200 كەیڤی سفر كیلۆمەتر ئیشی نەكردبوو كاتێك كۆریەكان دروستییان كرد تەنها لە ئیدارەو چەند مامۆستایەكی كەم بوو بێن و وانەی تێدا بڵێنەوە ، بەڵام تا ئێستا كەس نەهات و قوتابخانەكەش بەمجۆرەی لێهات.
پرسیمان ئەم شتانە كێ بردی؟ ئەو موختارە ئاماژەی بەوەدا كە مۆلیدەكە لەلایەن كەسێكەوە براوە كە ناوی لای خەبات پارێزراوە شتەكانی تریش هەركەسەو ئەهات شتێیەكی ئەبرد و ئەو تەنها زانیاری لەسەر مۆلیدەكە هەبوو هەندێكیشییان بردە قوتابخانە سەرەتاییەكە.
هەوڵاتییەكی ئەو گوندە ئاماژەی بەوەدا كە شەش ساڵە هاتوو چۆ بە منداڵەكانی دەكات، ئەو وتی “شەش ساڵە هاتوو چۆ دەكەم بۆ دێگەڵە لەگەڵ ئەوەی ڕێگای گوندەكە زۆر ناخۆشە و هەمووی تاسەو چاڵ و چۆڵییە تادەچیت و دێیتەوە بە تەمای خۆت نیت.
هاوڵاتییەكی تر ئاماژە بەوەدەكات تەنها چوار كچی ئەم گوندە لەشەست ماڵ دەچێتە قوتابخانە و ئەوەی تر هەمووی هاتوونەتە دەرەوەو بوون بە كچی ماڵەوە هەندێك لە خەڵكی گوندەكەش لێرە باری كردووە و چۆنەتە هەولێرو كۆیە.
ئاوڕ لە كچەكانمان بدەنەوە ئافرەتێكی گوندەكە بە ناوی حەلیمە بۆخەبات وتی: ئەمساڵ كچەكەم پۆلی شەشە ئەگەر ئەمساڵ قوتابخانەكە نەكرێتەوە ئەوا منیش ناچارم كچەكەی خۆم دەربێنم ئەو وتیشی با ئەوانەی خەمی مافی ژنییانە ئاوڕ لەم هەموو كچەی ئەم گوندە بدەنەوە كە لەبەر چەند مامۆستایەك هەموو لە ماڵەوە دانیشتوون.
هەوڵەكانی خەڵكی گوند
جەلیل حوسێن موختاری گوندی حاجی وسووی سەروو وەك خەبات سەردانی ماڵی ئەومانكرد و تەلەفۆنییان بۆكردوو لە ئیش هێنایانەوە پرسیمان ؟ تا ئێستا وەك موختاری گوندەكە چ هەوڵێكتان داوە بۆ ئەوەی ئەم قوتابخانەیە بكرێتەوەو چیدی مندأڵان بێبەش نەبن؟
ئەو بۆخەبات ئاماژەی بەوەدا كە گوندەكە 60 ماڵە و ئەو وتی : هەرچی پێمانكرابێت كردوومانە سەردانی پەروەردەی كۆیەمان كردووە هەتا لیژنەشییان نارد و نوێنەریان نارد قسەیان لەگەڵ قوتابییەكان كرد و دواتریش هیچییان نەكرد ، دوا هەوڵمان ئەوەبوو كە چوینە وەزارەت و لەوێش هیچییان بۆنەكردین ئەم قوتابخانەیە ئەگەر بكرایەتەوە چەند گوندێك سوودی لێوەردەگرت لەوانە هەردوو گوندی حاجی وسوو ، تەروار ، بانە قەڵات ، پەلكە ڕەش ، سماق شیرین كە بەهەمووی زیاتر لە 150 قوتابییە ، بەڵام كە هیچ نەكەن ئێمەش وازمان هێناو قوتابخانەكەمان بووە بە شوێنی ئالیكی حەیوان ، جارێكیش مامۆستایەك هات و دیار بوو پێی رازی نەبوو ڕۆشت.
موختاری گوند هەمان قسەی خەڵكی گوندی كردوو ئاماژەی بەوەدا كاتێك قوتابییەكان و بە تایبەتی كچەكان پۆلی شەش تەواو دەكەن هیچی كە نایاننێرنەوە ڕەنگە تەنها یەك دوویەك بچن و ئەوانی تر ناچن بەگشتی كچەكان نانێرنەوە ، تەنها داواكاریمان ئەوەیە ئەو قوتابخانەیەمان بۆبكرێتەوە و هیچی ترمان ناوێت ، قوتابخانەی سەرەتاییەكەمان حەوت مامۆستای هەیە و خانووی مامۆستاش لە گوندەكە هەیە كەكاتی خۆی بۆیانكردوون و ئیچستاش چۆڵە.
وازهێنانی كچانی گوند
عایشە سەعدی كچێكی دانیشتووی گوندی حاجی وسوو وازی لە قوتابخانە هێناوەو باوكی شەهیدی تەقینەوە خۆكوژییەكەی بەردەم وەزارەتی ناوخۆیە ، ئەو بۆ خەبات وتی : شەشە ساڵە وازم لە مەكتەب هێناوە لەپۆلی شەش 6كچ و 7 كوڕ بووین كچەكان هەموو وازیان هێنا تەنها چەند قوتابییەك ڕۆشتن بۆ خوێندن بۆ دێگەڵە. دەربارەی نمرەكانی پرسیم لەوانەكان زیرەك بوویت لە پۆلی شەشە؟ ئەو وتی: بۆ نمرەو وانەكانم باش بووم ، بەڵام ئێمە هەقییان نییە لەسەر زیرەكی و تەمبەڵی زیرەكیش بیت ناتنێرنە خوێندن هاتوو چۆ بكەیت، ئێستا پێم خۆشە ئەگەر ئەم قوتابخانەیەمان بۆبكرێتەوە ئامادەم بچمەوە و خوێندن تەواو بكەم.
