خه‌بات: ئاشتی‮ ‬گەرمیانی‮ – كەركووك
بەسەر كردنەوەی‮ ‬مێژوو و كەلتوورێك كەتەمەنی‮ ‬پێنچ هەزار ساڵ بێت بگرە زیاتریش‮ ‬،‮ ‬ئاڵتوون و سەروەری‮ ‬یەكی‮ ‬مەزنە بۆ ئەو گەل و نەتەوەیە‮ ‬،‮ ‬خۆ بەخاوەن زانین و شانازی‮ ‬كردن بە دەست كەوت و مۆركی‮ ‬ئەو نەتەوەیەوە هێمای‮ ‬ئەو ئینتیمایەیە كە من و تۆ لەژێریدا كۆبونەینەتەوە،‮ ‬شاری‮ ‬كەركووك لەمنارەو قەڵاكەیدا ئەو مێژووە مرۆڤایەتی‮ ‬و كەلتوورەی‮ ‬تیادا بەدی‮ ‬دەكەیت كە تەمەنێكی‮ ‬دەستپێكی‮ ‬مرۆڤی‮ ‬بۆ نوسراوەتەوە بە هەموو زمان و كەمایەتییە نەتەوایەتییەكانەوە كە لە دێر مێژەوە مرۆڤ بەردی‮ ‬بناغەی‮ ‬ئەم قەڵایەی‮ ‬دروست كردوە و بووە بە ئاوەدانیەك لەناو جەرگەی‮ ‬شاری‮ ‬كەركووكدا‮.‬

دێر زەمانێك گەرم و گوڕی‮ ‬هاتوو چۆ و بازرگانی‮ ‬و كارە دەست كردەكان و ئاڵو گۆڕی‮ ‬وسەردانی‮ ‬ئایینی‮ ‬لەم سەر قەڵایەدا و جووت قاوە كە كەوتۆتە‮ ‬ڕۆژهەڵاتی‮ ‬قەڵای‮ ‬كەركووكەوە،‮ ‬تەنها بوونی‮ ‬جۆری‮ ‬دروست كردنی‮ ‬وەستایەتی‮ ‬كارەكانی‮ ‬بیناسازی‮ ‬هونەرێكی‮ ‬دێرین و ئەرابیسكی‮ ‬بووە بەو تاق و پەنجەرەو دەرگاو منارە جۆراو جۆرانەی‮ ‬كە لە دەروازە و لەبەردەم ماڵەكاندا و لەناو حەسارەكانیدا بەدەر دەكەوێت،‮ ‬هونەری‮ ‬وەستای‮ ‬ئەو سەردەمەش وای‮ ‬كردووە كەبە‮ ‬قایە‮ ‬واتە جۆرێك لەبەری‮ ‬گەچی‮ ‬نەخش و نیگاری‮ ‬جۆراو جۆر هەڵكۆڵێنراوە بۆ دروست كردنی‮ ‬وە‮ ‬ڕازاندنەوەی‮ ‬خانووەكان كەبریتی‮ ‬بوون لە سەكۆ و میوانخانە كە پێیان دەووت‮ ‬خان‮ ‬،‮ ‬و بوونی‮ ‬ماڵی‮ ‬دەوڵەمەندەكان و بازرگانەكان وە حوكمڕانەكان بەو كەلتوورە‮ ‬ڕازێنراوەتەوە كە ئەمڕۆ جێگای‮ ‬بایەخ و تێڕوانینە‮.‬

قەڵای‮ ‬كەركووك‮ . ‬مێژوو و بەسەرهاتەكانی‮ ‬پڕن لەئەفسانەو چیرۆك و گێڕاوەی‮ ‬سەردەمی‮ ‬جیاجیا‮ ‬،‮ ‬و ناوو نازناوی‮ ‬جیاجیا،‮ ‬لەسەردەمێك دەسەلات و حوكم‮ ‬ڕانی‮ ‬تیادا كراوە لەهەمان كاتدا ژیانی‮ ‬بازرگانی‮ ‬و ئاڵو گۆڕی‮ ‬جۆراو جۆری‮ ‬تیادا كراوە بە كارە دەست كردەكان و وەستا ناسراوەكانی،‮ ‬ئەگەری‮ ‬ئەوەش كە‮ ‬ڕێگایەك بووە لەنێوان ووڵاتان و شارەكانی‮ ‬ئەو ناوچەیە‮. ‬
بەهۆی‮ ‬گرنگی‮ ‬نەدان بەم كەلتوورە و بە هونەرەكەی‮ ‬وە بە پاشماوە مێژووینەكەی‮ ‬وجۆری‮ ‬داڕشتنەكانی‮ ‬ئەو قە پڕ‮ ‬لە ئەزموونە بووە بە كەلاوەیەكی‮ ‬پاشماوەی‮ ‬حوكمڕانە دەسەڵات دارەكان كە بە ئێستاشەوە لەسەردەمی‮ ‬حوكمڕانی‮ ‬ڕژێمی‮ ‬پێشوودا بەكاول كردنی‮ ‬بەشێكی‮ ‬زۆری‮ ‬ماڵەكانی‮ ‬ئەم قەڵایە لەسەر تەختی‮ ‬پشتی‮ ‬،‮ ‬ئاسەواری‮ ‬مێژووی‮ ‬ڕوخێنراوی‮ ‬تیادا بەدی‮ ‬دەكەیت‮.
‬
وڵاتە گەورەكانی‮ ‬جیهان لەوانە فەرەنسا وە بەریتانیا لەهەموو سەردەمەكاندا پەیكەرو پاشماوەی‮ ‬كەلتووری‮ ‬مێژووینەی‮ ‬ڕۆژهەڵاتی‮ ‬ناوەڕاستیان بە كەشتی‮ ‬گەیاندۆتە ناو مۆزەخانەو جێگا كەلتووری‮ ‬یەكانیان بۆ بەهێز كردنی‮ ‬باری‮ ‬كەلتووری‮ ‬و گەشتیاری‮ ‬ووڵاتەكانی‮ ‬خۆیان‮ ‬،‮ ‬ئێمەش لەم سەدەمەدا نەمان توانیوە ئەو بەردانەی‮ ‬كە نەخشێنراوە‮ ‬ڕایان بگرین و نەیەڵین بكەونە خوارەوەو تەنها ئاسەوارەكەی‮ ‬بپارێزین،‮ ‬لەكاتێكیشدا زۆر بە بچووكی‮ ‬دەزانین لە مێژووی‮ ‬ژیانی‮ ‬خۆماندا،‮ ‬ئەگەر گوزەر بكەیت بەناو قەڵاو لادیوارەكانی‮ ‬كەركووكدا ئەو وێران كاری‮ ‬و پاشماوە مێژوویە بەڕواخاووی‮ ‬و تەفرو تونا بردنەت بەرچاودەكەوێت كە سەدان پرسیارو سرنەوەی‮ ‬ناوی‮ ‬مرۆڤایەیت لە بەرجەستە دەبێت‮.‬