سەلاح بەیتولا ئاكرەیی
بێگومان پرنسیبی‮ ‬پێكەوە ژیانی‮ ‬ئاشتیانە نێوان پێكهاتە نەتەوەیی،ئایینی،مەزهەبی‮ ‬و هتد زەڕورەتێكی‮ ‬حاشاهەڵنەگرە بۆ بەیەكەوە هەڵكردنی‮ ‬ئەم فرە‮ ‬ڕەنگییەی‮ ‬كە لە هەرێمی‮ ‬كوردستاندا بوونی‮ ‬هەیە‮. ‬لە هەرێمی‮ ‬كوردستاندا توركمان،‮ ‬كریستیان،‮ ‬ئێزیدی،‮ ‬سائیبە،‮ ‬مەندان،‮ ‬كورد‮..‬هتد‮.‬

چەندین سەدەیە بە شێوەیێكی‮ ‬ئاشتیانە بەیەكەوە دەژین‮. ‬بۆیە پێویستە لە پێناو پاراستنی‮ ‬سەقامگیری‮ ‬سیاسی‮ ‬و ئاشتی‮ ‬كومەڵگا دا و بو پارێزگاری‮ ‬كردن لە پرەنسیبی‮ ‬پێكەوە ژیانی‮ ‬ئاشتیانە،‮ ‬پێویستە هەموو هەوڵێك بخرێتە گەڕ‮ ‬تاوەكو ئاسایشی‮ ‬نیشتیمانیمان پارێزراو بێت و‮ ‬ڕێگە لەو كولتورە توند ئاژویانە بگیرێت كە دەبنە مایەی‮ ‬تێكدانی‮ ‬ئەم سیما جوان شارستانیەی‮ ‬كە لە كوردستاندا لە ئارا دایە‮. ‬دوژمنان و داگیركارانی‮ ‬كوردستان هەمیشە هەوڵیانداوە و لە هەوڵی‮ ‬بەردەوامیشدان كەلە‮ ‬ڕێگەی‮ ‬تێكدانی‮ ‬سەقامگیری‮ ‬سیاسی‮ ‬و ئاشتی‮ ‬كومەڵایەتییەوە‮ ‬درز بخەنە نێوان پێكهاتە جیاجیاكانی‮ ‬كوردستان،‮ ‬چونكە ئاسایشی‮ ‬نیشتیمانی‮ ‬پەیوەستە بە ئامانج گرتنی‮ ‬ئەمنیەت و ئارامی‮ ‬هەر وڵاتێك‮. ‬هەرێمی‮ ‬كوردستانیش گەمارو دراوە بە چەندین جوری‮ ‬هزری‮ ‬توند ئاژوو چ لە لە لایەن دەوڵەتە دیكتاتوری‮ ‬و توتالیتارەكانی‮ ‬ناوچەی‮ ‬ڕوژهەڵاتی‮ ‬ناوەڕاستەوە بێت‮ ‬یان لە لایەن‮ ‬ڕێكخراوە تیرورستیەكانەوە‮. ‬ئەمەو كاریگەری‮ ‬ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخوشی‮ ‬هەبووە وهەیە لەسەر جڤاكی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان‮.‬

بو‮ ‬ڕێگری‮ ‬كردن لە بیری‮ ‬توند ئاژوو جا چ سیاسی‮ ‬بێت‮ ‬یان ئایینی،‮ ‬دەبێ زیاتر گرنگی‮ ‬بدەین بە بنەماكانی‮ ‬ئاشتەوایی‮ ‬و لێبوردن و پێكەوەژیان و كولتوری‮ ‬دیموكراسی‮ ‬و هەوڵ بدەین پرەنسیبی‮ ‬گیانی‮ ‬دیموكراسی‮ ‬بە هێزتر بكەین لە نێوان گشت پێكهاتە جیاوازەكانی‮ ‬كوردستان،‮ ‬بەو پێییەی‮ ‬كە هەمومان چارەنوسمان‮ ‬یەك چارەنوسە وەك كوردستانی‮. ‬ئەمەش هەروا بە ئاسانی‮ ‬ناهێتە دی،‮ ‬بەڵكو پێویستە لە‮ ‬ڕێگای‮ ‬سیستەمی‮ ‬پەروەردەی‮ ‬سیاسی،‮ ‬كۆمەڵایەتی،‮ ‬ئایینی‮ ‬و‮…‬هتد‮.‬

پەیامی‮ ‬ڕێزگرتن لە تایەتمەندیەكانی‮ ‬یەكدی‮ ‬گشتگیر بكرێت لە كومەڵگادا وەك باشترین‮ ‬ڕێگا بو پاراستنی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان لە هەڕەشەو مەترسیە دەرەكی‮ ‬و نێوخوییەكان‮.‬
لە كوتاییدا پێشنیارم ئەوەیە بۆ لایەنە پەیوەندیدارەكانی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان‮ ‬كە بەشێوەیەكی‮ ‬گشتی‮ ‬ڕیفورم لە سیستەمی‮ ‬پەروەردە و هەموو بنەماكانی‮ ‬كۆمەڵگای‮ ‬كوردستان بكرێت،‮ ‬واتە لە‮ ‬ڕاگەیاندنی‮ ‬بینراو،‮ ‬بیسراو،‮ ‬نوسراو،‮ ‬ئەلیكترونی،‮ ‬پەیامی‮ ‬زانایانی‮ ‬ئایینی‮ ‬كە زورترین كاریگەریان لەسەر‮ ‬ڕای‮ ‬گشتیی‮ ‬كوردستان هەیە،‮ ‬دامەزراوەكانی‮ ‬كومەڵی‮ ‬مەدەنی،‮ ‬زانكوكان،‮ ‬و‮… ‬هتد،‮ ‬و بەشێوەیێكی‮ ‬سیستماتیك‮ ‬ڕێك بخرێنەوە و وەكو چەكێكی‮ ‬مەعنەوی‮ ‬بە كاربێت لە دژی‮ ‬هەر هزر و بیرێك توندئاژوو لە هەرێمی‮ ‬كوردستاندا‮.‬