د.مستەفا محەمەد زراری
ئاشكرایە، كە لە سەرەتای ساڵی 2014 بەشێوەیەكی چاوەڕوان نەكراو و زۆر بە نادادپەروەرانە بەبێ هیچ ئاگاداركردنەوەیەكی پێشوەختە و بە فەرمانێكی تاك لایەنە لەلایەن نوری مالكی سەرۆك وەزیرانی ئەوكاتەی عیراق و بەپلانێكی سیاسیی بەرنامە بۆ داڕێژراو بە بیرۆكەی كەسانێكی نابەرپرس لە هەرێمی كوردستان، بوودجەی حكومەتی هەرێمی كوردستان راگیرا لەلایەن حكومەتی عێراقی فیدراڵ. ئەوەی جێگەی سەرنجە دوابەدوای ئەو بڕیارە نا بەرپرسانەی ئەو كاتەی حكومەتی فیدراڵی عێراق، چەندین قەیرانی تر روویان لە هەرێمی كوردستان كرد كە دیارترینیان ئەو هێرشە نارەوایەی گروبی داعش بوو بۆ سەر هەرێمی كوردستان كە بە درێژایی زیاتر لە 1000 كم بەرەی جەنگ دروست بوو لە نێوان پێشمەرگە و ئەو گروپە تیرۆریستەوە، هاتنی ئەو لێشاوە زۆرەی ئاوارە كە لەناوچە جیاجیاكانی عێراق و سوریا روویان لە هەرێمی كوردستان كرد بەو پێیەی كە هەرێمی كوردستان تاكە ناوچەی ئارامە لە عێراق و سوریا، دوای ئەو قەیرانانە قەیرانێكی تریش رووی لە هەرێمی كوردستان كرد ئەویش دابەزینی نرخی نەوت بوو لە جیهان كەوا بە هیچ شێوەیەك پێشبینی نەدەكرا بەو ریژە زۆرە نرخی نەوت داببەزێ بۆ ئەو ئاستەی كەوا نرخی بەرمیلێك نەوت ئەگەر بەراورد بكرابا بە تێچوونەكەی رەنگە چەند دۆلارێك جیاوازی هەبوو. ئەمەش ئەركی حكومەتی هەرێمی كوردستانی زیاتر گران كرد كە بەشێوەیەك ئەركەكە گران بوو تەنانەت كۆمپانیا بیانیەكانیش كشانەوەی خۆیان لە هەرێمی كوردستان راگەیاند كە لەنێوانیاندا چەند كۆمپانیەكی جیهانی بواری وەبەرهێنان بوون لە كەرتی نەوت و كەرتەكانی تری وەبەرهێنان، بەڵام خۆشبەختانە حكومەتی هەرێمی كوردستان بەتایبەت رێزدار نێچیرڤان بارزانی سەرۆكی حكومەت توانی زۆر بە شێوەیەكی زیرەكانە هەڵسوكەوت بكات لەگەڵ ئەو بارودۆخە سەختەی كە حكومەتی هەرێمی كوردستان دووچاری هاتبوو. ئەوەی كەوا من دەمەوێ لێرەدا تیشكی بخەمە سەر و شرۆڤەی بۆ بكەم.. سەرهەڵدانی بیرۆكەی بڕینی بودجەی هەرێمی كوردستانە لەلایەن حكومەتی فیدراڵ، مەبەستی سەرەكی چی بوو لەو كارەدا؟!، كێ بوون ئەوانەی كەوا ئەو بیرۆكەیان دا بە سەرۆك وەزیرانی ئەوكاتەی عیراق؟، بێگومان ئامانجی سەرەكی لێی لێدانی پارتی دیموكراتی كوردستان بوو، بەوپێیەی پارتی حزبی سەرەكی و خاوەن دەسەڵاتێكی فراوانە و نزیكەی نیوەی رای گشتی هاووڵاتیانی هەرێمی كوردستان لەگەڵ پارتی دیموكراتی كوردستانە و پارتی وەك حزبێكی نەتەویی خاوەن مێژوو و رابردوویەك كەوا لە سەرەتای دروست بوونیەوە تا ئیستاش داكۆكیكارێكی سەرسەختی مافە نەتەوەییەكانی گەلی كورد بووە و ئەمەشی بە كردار سەلماندوە كەوا هیچ كاتێك و لە هیچ بارێك سازشی نەكردووە لەسەر مافە نەتەوەیی و دەستورییەكانی هاووڵاتیان لە هەرێمی كوردستان چ لەرابردوو چ لە ئێستادا و بێگومان لەداهاتووشدا هەر بەو شێوەیە و لەسەر هەمان پەیڕەو بەردەوام دەبیت. ئەوان بە بروای خۆیان و بەو لێكدانەوی بۆیان كردبوو كە بە بڕینی بودجە لەلایەن بەغدا هاووڵاتیان لە هەرێمی كوردستان دژ بە پارتی و سیاسەتی پارتی رادەپەڕن، رەنگە ئەو پلانەی كە دایانڕشتبوو و پاڵپشتییان دەكرد، لەوانەیە كەمێك سودیان لەو بارودۆخە بینی كە هاووڵاتیانی هەرێمی كوردستان دووچاری قەیرانێكی سەخت بوون بە بڕینی بوودجە بەوەی لێرەولەوێ و لە راگەیاندنە سێبەر و نافەرمییەكان، پارتی دیموكراتی كوردستانیان بە هۆكاری دروستبوونی ئەو قەیرانە تاوانبار كرد كە خۆیان دروستیان كردبوو، بەڵام بە تێپەڕبونی كات و لە دوای ئاشكرا بوونی ئەو پلانە خیانەتكارانەیەی كەوا كەسانێك؟؟! دایانڕشتبوو كە بەناو كورد بوون بەڵام جگە لە نەهامەتی هیچی تریان بەدەست نەهێنابوو بۆ هاووڵاتیانی هەرێمی كوردستان هاووڵاتیان دەركیان بە راستیەكان كرد كەوا سەرچاوە و هۆكاری دروستبوونی ئەو قەیرانە داراییە كێ بووە و چۆن دروست بووە و ئامانج لەدروست بوونی چی بوو. ئەوەی جێگای داخە لەو چەند رۆژەی رابردوو جارێكیتر كەسانی تر و بە ریتمێكی تری جیاواز لەوانی پێشووتری خۆیان دەیانگوت حكومەتی فیدراڵ هانبدەن بۆ بڕینی بوودجەی هەرێمی كوردستان و دەیانەوێت دیسان پلان دابڕێژن بە لەباربردنی ئەو رێككەوتنەی كە لە نێوان هەولێر و بەغدا كراوە لەسەر ناردنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی كوردستان كەوا لە پێشتر ئاماژەم پێی كرد كە ناردنی موچەی فەرمانبەرانی هەرێمی كوردستان لەلایەن بەغدا لە بودجەی عێراقی فیدرال بۆ ساڵی دارایی 2019 چەسپاوە بۆ ئەمساڵ بەو شێوەیە رێكەوتن كراوە كە ئەگەر حكومەتی هەرێمی كوردستان بڕی 250،000 بەرمیل نەوت رادەستی كۆمپانیای سۆمۆ بكات مانگانە حكومەتی فیدراڵ پێویستە 900 ملیار دینار وەك بوودجە بۆ هەرێمی كوردستان بنێرێت، كە كۆی كشتی لە ساڵێكدا دەكاتە 10 ترلیۆن و 800 ملیار دینار و لە باری رادەست نەكردنی ئەو برە نەوتەش حكومەتی فیدرال دەبێت مانگانە 522 ملیار دینار وەك مووچەی فەرمانبەرو پێشمەرگە بنێریت بۆ هەرێمی كوردستان، كە شایەنی باسە ئەو گوژمەیە بەتەواوی بەشی مووچەی مووچە خۆران و پێشمەرگە ناكات. هەروەك هەموومان دەزانین ئەو بەرەو پێشچوون و رێككەوتنەی كە هاتووەتە ئاراوە بەرهەمی ئەو سەردانەی رێزدار سەرۆك بارزانی و شاندی یاوەریان كە دیارترینیان رێزدار مسرور بارزانی بوو كە چەند مانگێك لەمەوبەر ئەنجامیاندا بۆ بەغدا كە بەشێوەیەكی زۆر شایستە پێشوازییان لێكرا و كۆبوونەوەی بەرهەمدار ئەنجامدرا لە نێوان بەرێزیان و عادل عەبدولمەهدی سەرۆك وەزیران، كە ئەمەی دواییان دیدو بۆچونی زۆر جیاوازترە لە سەرۆك وەزیرانی پێشووتری حكومەتی فیدراڵ و بەباشی مامەڵە لەگەڵ واقیعی عێراق دەكات و دان بە مافە دەستورییەكانی هەرێمی كوردستان دادەنیت، ئەو سەردانەی سەرۆك بارزانی بووە هۆی رەواندنەوەی ئەو بارگرژییەی كە لە نێوان هەرێمی كوردستان و بەغدا دروست ببوو و دۆخەكە بەرەو ئارام بوونەوە چوو هاووڵاتیانی هەرێمی كوردستان جارێكیتر بۆیان روون بۆوە كەوا چ لە ناوەوە و چ لەدەرەوەی هەرێمی كوردستان، تەنها سەرۆك بارزانی دەتوانێت چارەسەری كێشە و گرفتەكان بكات.
