خه‌بات: هەندرێن شێرزاد
رۆژی پێنجشەممەی رابردوو 11 ی نیسان ، بە مەبەستی بەشداریكردن لە هەڵبژاردنی گشتی وڵات، خەڵكی هیند روویان كردە بنكەكانی دەنگدان . بەو پێیەی ئەم پرۆسەیە لە وڵاتێكدا ئەنجام دەدرێ كە ژمارەی دانیشتوانی نزیكەی 1.3 ملیار كەسە و لە 7 قۆناغ پێكدێ و نزیكەی 900 ملیۆن دەنگدەریش بەشداری تێدا دەكەن ، بۆیە لەسەر ئاستی جیهاندا بە گەورەترین پرۆسەی هەڵبژاردن دادەنرێ.
پەرلەمانی هیند
-پەرلەمانی ئەم وڵاتە لە دوو ئەنجومەن پێكدێ ، یەكەمیان لوك سبها ئەنجومەنی نوێنەران و ئەوەی تر راجیا سبها ئەنجومەنی پیران .
-ئەنجومەنی نوێنەران لە 545 ئەندام پێكدێت ، دەنگدەران 543 ئەندام هەڵدەبژێرن و سەرۆكی هیند دوو ئەندامەكەی تر دادەمەزرێنێ كە سەر بە رەوەندی ئەنگلۆ ژ هیندین .
بۆ پێكهێنانی حكومەت ، هەر پارت و ئیئتیلافێك لانی كەم پێویستی بە 272 كورسی هەیە.
یەكەم هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەران لە ساڵی 1951 ئەنجام دراوە و ماوەكەی 5 ساڵە.
ئەمە 17 ەمین جارە دەنگدەران ئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەران هەڵدەژێرن.
ئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەران و ئەنجومەنی كەرتەكان 250 ئەندامی ئەنجومەنی پیران هەڵدەبژێرن ، پێشتریش حكومەت چەند كورسیەك بۆ ژمارەیەك لەو كەسایەتیانە تەرخان دەكات كە رۆڵی بەرچاو لە كاروباری وڵات دەگێڕن.
-لە هیند 29 ویلایەت هەن ، هەریەكێكیان حكومەتێكی خۆجێیی هەیە و هەر 5 ساڵ جارێك هەڵدەبژێردرێت ، جگە لە جامۆ و كشمیر كە ماوەكەی 6 ساڵە ، هەروەها 7 كەرتی ئیتیحادی دیكەش هەن كە كاروباریان راستەوخۆ لەلایەن حكومەتی ناوەندیەوە بەڕێوە دەبرێ.
هەڵبژاردنەكانی 2019
-لە تەمەنی 18 ساڵیدا تاكی هیندی دەبێتە خاوەنی مافی دەنگدان.
لەم پرۆسەیەدا نزیكەی 900 ملیۆن دەنگدەر مافی دەنگدانیان هەیە ، 15 ملیۆن كەس تەمەنیان لە نێوان 19 بۆ 19 ساڵ دایە .
دەنگدان لە رێگەی ئامێری ئەلیكترۆنیەوە ئەنجام دەدرێ.
هیند بەكارهێنانی كارتی دەنگدانی قەدەغە كردووە و پارتەكانی ئۆپۆزسیۆنیش رەخنە لەم سیستمە ئەلیكترۆنیە دەگرن و پێیان وایە ساختەكاری تێدا دەكرێ.
دەنگدەران لە نزیكەی ملیۆنێك بنكەوە دەنگ دەدەن و لە سەرجەم بنكەكانیشدا زیاتر لە 11 ملیۆن كارمەند هەیە.
تەنیا لە بازنەی نیزام ئابادی سەر بە ویلایەتی تیلانجانا زیاتر لە 185 بەربژێر هەن و خەرجیەكانی ئەم شارە بە تەنیا 350 ملیۆن روپیەیە نزیكەی 5 ملیۆن دۆلار .
2.293 پارتی سیاسی لەلایەن لیژنەی هەڵبژاردنەكانەوە تۆمار كراون.
لە هەڵبژاردنەكانی ساڵی 2014 دا ، زیاتر لە سێ چارەگی دەنگدەران دەنگیان دا بە 8.251 كاندید و 464 پارتی سیاسی. بەربژێر و پارتەكان زیاتر لە 5 ملیار دۆلاریان خەرج كرد .
لە رووی خەرجییەوە ،دوای هەڵبژاردنەكانی ئەمەریكا ، هەڵبژاردنەكانی هیند بە پلەی دووەم دێن لەسەر ئاستی جیهاندا.
قۆناغەكانی پرۆسەی هەڵبژاردن
پرۆسەی هەڵبژاردن لە هیند بە 7 قۆناغ ئەنجام دەدەرێ كە ئەمانەی خوارەوەن :
-قۆناغی یەكەم : 11 ی نیسان ، لە 91 بازنە هەڵبژاردن ئەنجام دەدرێ .
-قۆناغی دووەم : 18 ی نیسان ، 97 بازنە دەگرێتەوە .
-قۆناغی سێیەم : 23 ی نیسان ، 115 بازنە دەگرێتەوە .
-قۆناغی چوارەم : 29 ی ئەپریل ، 71 بازنە دەگرێتەوە .
-قۆناغی پێنجەم : 6 ی ئایار ، 51 بازنە دەگرێتەوە .
-قۆناغی شەشەم: 12 ی ئایار ، 59 بازنە دەگرێتەوە.
-قۆناغی حەوتەم : 19 ی ئایار ، 59 بازنە دەگرێتەوە.
گەیشتن بە بنكەكانی دەنگدان
-دەنگدەرانی هیند لە پێناوی گەیشتن بە بنكەكانی دەنگدان پەنا دەبەنە بەر بەكارهێنانی هەموو شێوازە سەرەتایی و هاوچەرخەكانی هاتوچۆ و گواستنەوە ، لەوانە : فیل و حوشتر و بەلەم و پاسكیل و ماتۆرسكیل و فرۆكە و شەمەندەفەر و هی تر.
ئەو كارمەندانەش كە ئەركی ئەنجامدانی پرۆسەكەیان پێ سپێردراوە و ژمارەیان 11 ملیۆن كەس دەبێ ، تێكەڵەیەكن لە هێزی مەدەنی و نیمچە سەربازی و چاودێر و وێنەگر و كارمەندی حكومی و مامۆستا و یەرپرسە فەرمیەكانی سەر بە لیژنەی هەڵبژاردن.
كۆنترین دەنگدەر
-لیژنەی هەڵبژاردن لە رێگەی پرۆسەی تۆماركردنی دەنگدەرانەوە رایگەیاند كە توانراوە كۆنترین دەنگدەری هیندی ئاشكرا بكرێ . ئەو ناوی شیام ساران نیگیە و لە ساڵی 1951 ەوە بەشداری سەرجەم پرۆسەكانی دەنگدانی كردووە و تەمەنی 102 ساڵە، چاوەڕێش دەكرێ ئەم جارە لە ویلایەتی هیماشال برادیش دەنگ بداتەوە.
پارتە سیاسیە سەرەكیەكان
-بەهاراتیا جاناتای راستڕەوی هیندۆسی دەسەڵاتدار یەكێكە لە گەورەترین پارتە پێشبڕكێكارەكانی نێو پرۆسەكە و ناریندرا مودی سەرۆكوەزیرانی ئێستای هیند خۆی بۆ ویلایەتی دووەم ئامادە دەكات.
ساڵی 2014 ئەم پارتە 284 كورسی وەدەست هێنا و حكومەتێكی ئیئتیلافی لەگەڵ چەند هاوپەیمانێك پێكهێنا كە خاوەنی 45 كورسی بوون.
كۆنگرەی نیشتمانی بە سەرۆكایەتی راهول فاندی یەكێكە لە گەورەترین پارتەكانی ئۆپۆزسیۆن و ساڵی 2014 لە دەسەڵات دوور خرایەوە.
بە مەبەستی شكستهێنان بە پارتی دەسەڵاتدار ، ژمارەیەك پارتی هەرێمی هەوڵی پێكهێنانی گەورەترین كوتلەیان دا ، بەڵام پلانەكە سەری نەگرت.
پەیمانی پارتە سیاسیەكان
-پارتی بەهاراتیا جاناتای دەسەڵاتدار پەیمانی جێبەجێكردنی كۆمەڵێك پەیمانی داوە كە پەیوەندیان بە نەتەوەی هیندۆسییەوە هەیە ، بۆ نموونە، پەیمانی لادانی مادەیەكی دەستووری داوە كە تایبەت بووە بە بەخشینی ئیمتیازی تایبەت بە گەلی جامۆ و كشمیر.
-پارتی كۆنگرەی نیشتمانیش زیاتر جەختی لەسەر بواری كشتوكاڵ و بێكاری و زامنكردنی تێپەڕاندنی یاسای پاراستنی ئافرەت و پەرەدان بە پرۆسەی پەروەردە كردۆتەوە .
پارتی كۆنگرە ژ كە كۆنترین پارتی سیاسی هیندە ژ پشت بە پلانی كەمترین رێژەی داهات دەبەستێ كە 72 هەزار رۆپیە 34 هەزار دۆلار دەگرێتەوە لە ساڵێكدا بۆ هەر خێزانێكی هەژار .
پێشبینی
-ئەگەرچی دەرفەتی سەركەوتنی هەردووك پارتی سەرەكی لەیەك نزیكە ، بەڵام راپرسیەكان باس لەوە دەكەن كە هیچ یەكێك لە دوو پارتە سەرەكیەكە زۆرینەی دەنگ وەدەست ناهێنێ ، بە جۆرێك بتوانێ بە پشتبەستن بە زۆرینەی كورسیەكانی پەرلەمان حكومەت پێك بێنێ ، بۆیە ئەوان هەوڵی نزیككردنەوەی پارتە ئیقلیمی و بچووكەكان دەدەن .
