بەكر كەریم حەسەن
بیرمەند و نوسەرو پەروەردەكاری‮ ‬ئوردنی‮ ‬ماجدعرسان ئەلگەیلانی‮ ‬دەلێ‮” ‬منداڵ كاتێك لە كەش و هەوایەكی‮ ‬سەقامگیر دەژی‮ ‬فێری‮ ‬متمانە بەخۆبوون دەبێت‮”. بێگومان چەندەها توێژینەوە و خوێندنەوە ئەوە دەردەخەن كە ئەو منداڵانەی‮ ‬لە باخچەی‮ ‬منداڵان بوونە و ئینجا چوونەتە قوتابخانە،‮ ‬ئەو منداڵانە خاوەن زیرەكی‮ ‬و ئاستێكی‮ ‬باش بوون‮ ‬وزیاتر لەو منداڵانەی‮ ‬كە پەیوەندییان بە باخچەی‮ ‬منداڵانەوە نەكردووە،‮ ‬هەر ئەوەش وای‮ ‬كردووە ئەوانەی‮ ‬لە باخچەی‮ ‬منداڵانەوە هاتوون زووتر و خێراتر فێر دەبن،‮ ‬چونكە قۆناغی‮ ‬باخچەی‮ ‬منداڵان بە گرنگترین قۆناغ‮ ‬دادەنرێت كە منداڵ لە سەرەتای‮ ‬ژیانیدا پێیدا تێپەرێت و جیهانێكی‮ ‬تر دەناسێ و بەرە بەرە كەسایەتی‮ ‬منداڵ درووست دەبێت و متمانە و سیقەی‮ ‬بە خۆی‮ ‬زیاتر دەبێت و شەرم و ترس و دڵە راوكێی‮ ‬نامێنێ،‮ ‬بەڵكو مندالێكی‮ ‬زیرەك و بەتوانای‮ ‬لێ دەردەچێت و لە هەمان كاتیشدا كەمتر پەیوەست و هۆگری‮ ‬ماڵەوە بە تایبەتی‮ ‬دایك و باوك و خوشك و براكانی‮ ‬دەبێت‮.

‬چونكە لە باخچەی‮ ‬منداڵان مامۆستا دەناسێت و مامۆستا و منداڵەكانی‮ ‬تری‮ ‬خۆش دەوێت،‮ ‬هەست بە ئاسودەیی‮ ‬و دڵنیایی‮ ‬دەكات،‮ ‬چونكە كەش و هەوای‮ ‬باخچەی‮ ‬منداڵان كەش و هەوایەكی‮ ‬ئارام و سەقامگیرە هەر ئەوەش وای‮ ‬لێ دەكات زیاتر متمانەی‮ ‬بە خۆی‮ ‬دەبێت‮ ‬،‮ ‬چونكە لە باخچەی‮ ‬منداڵان جگە لەوەی‮ ‬خواردن و خواردنەوەیان بۆ دابین كراوە و فێری‮ ‬چەندەها‮ ‬یاری‮ ‬كردن دەبێت و شارەزای‮ ‬نوسین و خوێندنەوەش دەبێت و بەشداری‮ ‬لە چەندەها چاڵاكی‮ ‬جۆراوجۆر دەكات،‮ ‬كەواتە منداڵ كەسایەتی‮ ‬جیاوازی‮ ‬بۆ درووست دەبێت لە باخچەی‮ ‬لە باخچەی‮ ‬منداڵان‮ ‬كە دەچێتە قوتابخانە مندالێكی‮ ‬متمانە بەخۆ بوو لە هەموو روویەكەوە حەز و ئارەزووی‮ ‬بۆ قوتابخانە زیاتر دەبێت‮. ‬بۆیە گرنگە منداڵەكانمان بنێرینە باخچەی‮ ‬منداڵان و ئەو قۆناغە گرنگەی‮ ‬فێركردن فەرامۆش نەكەین،‮ ‬شارەزایان و پسپۆڕانی‮ ‬بواری‮ ‬پەروەردە جەخت لە سەر گرنگیدان بە درووست كردن و كردنەوەی‮ ‬باخچەی‮ ‬منداڵان دەكەنەوە لە هەموو شارەكان لە شارەكانیش لە هەموو گەرەكەكان،‮ ‬بەڵكو گەر بكرێ لە گوندەكانیش هەوڵی‮ ‬بۆ بدرێ باخچەی‮ ‬منداڵان بكرێتەوە‮.‬

هەر لەو روانگەیەوە بە كورتی‮ ‬دەمەوێ تیشك بخەمە سەر وێستگەی‮ ‬كاركردنی‮ ‬پەروەردەیم لە دوای‮ ‬ساڵەكانی‮ ‬2006‮‬ بەدواوە كاتێك بوومە بەرێوەبەری‮ ‬پەروەردەی‮ ‬خەبات تەنها‮ ‬یەك باخچەی‮ ‬منداڵان هەبوو ئەویش لە ناو قەزای‮ ‬خەبات بوو،‮ ‬بەڵام لە ماوەی‮ ‬6‮‬شەش ساڵی‮ ‬كاركردنمان توانیمان‮‬14‮‬ چواردە باخچەی‮ ‬منداڵان بكەینەوە بە تەنها لە ناو قەزای‮ ‬خەبات كردمانە‮ ‬3‮‬ باخچە لە هەموو ناحیە و كۆمەڵگاكان باخچەمان كردەوە بگرە لە گوندەكانی‮‬سفەییە و قەرەقاجین و جەرگەزەوی‮ ‬كە گوندی‮ ‬دوورن باخچەمان كردەوە و مامۆستا و كەلوپەلی‮ ‬باخچەمان بۆ دابین كردن بۆ ئەوەی‮ ‬منداڵەكانی‮ ‬ئەو گوندانە هیچ جیاوازیەكیان لەگەڵ منداڵی‮ ‬شارەكان نەبێت‮.
‬
بە هەمان شێوە لەو‮ ‬4‮ ‬چوارساڵەی‮ ‬بەرێوەبەری‮ ‬گشتی‮ ‬پەروەردەی‮ ‬هەولێر بووین گرنگی‮ ‬زۆرمان بە باخچەی‮ ‬منداڵان دا بە كردەوە توانیمان‮ ‬نموونەی‮ ‬ووڵاتانی‮ ‬كەنداو و ئوردن و لوبنان و توركیا بیهێنینە هەولێر ئەویش بە كردنەوەی‮ ‬باخچەی‮ ‬منداڵان لە ژمارەیەكی‮ ‬زۆرلە قوتابخانە بنەڕەتیەكان وەك پاشكۆ بۆ ئەوەی‮ ‬منداڵانی‮ ‬مامۆستاكان و گەڕەكەكان بتوانن لەو باخچانە وەربگیرێن كە بریتی‮ ‬بوون لە چەند ژوورێك لە ناو قوتابخانەی‮ ‬بنەڕەتی،‮ ‬بەڵكولایەنێكی‮ ‬قوتابخانە كرابووە باخچە بە شێوەیەكی‮ ‬سەردەمیانە تەرخان و ئامادە كرابوو،‮ ‬هەروەها ژمارەیەكی‮ ‬زۆر لە باخچەی‮ ‬دەوامی‮ ‬ئێوارانمان كردەوە بۆ منداڵانی‮ ‬گەڕەك ئەوانەی‮ ‬جێگایان نەبۆتەوە لە بەیانیان،‮ ‬هەروەها لەچەندەها باخچەی‮ ‬منداڵان دەواممان درێژكردەوە بۆ دوای‮ ‬نیوەڕۆ بۆ منداڵانی‮ ‬مامۆستایان و فەرمانبەران كە باخچەی‮ ‬حكومی‮ ‬بوون،‮ ‬لەو چەند نموونەیە هەزارەها منداڵ سوودمەند بوون كە پێشتر بێ بەش ببوون،‮ ‬بۆیە جەخت لەوە دەكەمەوە كە قۆناغی‮ ‬باخچەی‮ ‬منداڵان قۆناغێكی‮ ‬زۆر گرنگە لە قۆناغەكانی‮ ‬پەروەردە و فێركردن مافی‮ ‬هەموو مندالێكە بچێتە باخچە،‮ ‬ئەركی‮ ‬وەزارەتی‮ ‬پەروەردەیە هەموو هەولێك بدات ئەو مافە بۆ منداڵە چاوگەشەكانی‮ ‬كوردستان مسۆگەر و دابین بكات تا لە داهاتوو ئایندەدا نەوەیەكی‮ ‬كارا و ووشیار و متمانە بە خۆ بوو بێتە بەرهەم بۆ كوردستان‮. ‬