فارس قادر فەقێ عەبدوڵلا‮
 هەروەك باوە دەبینین رۆژێك لە رۆژانی‮ ‬سال كە‮ ‬8/ 3كراوە بە رۆژی‮ ‬جیهانی‮ ‬ئافرەتان ئەویش كە دەگووترێ‮ ‬بۆ‮ ‬یەكەمجار لە‮ ‬8ی‮ ‬مارسی‮ ‬ساڵی‮ ‬1857 لە شاری‮ ‬نیۆیۆركی‮ ‬ئەمریكا ئافرەتانی‮ ‬كارگەی‮ ‬رستن و چنین لەبەر كاری‮ ‬زۆر سەخت و لە گەل كەمی‮ ‬كرێ نارەزایی‮ ‬دەردەبرن و پۆلیس هێرش دەكاتە سەریان و خۆپیشاندانەكە كپ دەكات،‮ ‬ئەم نارەزایەتییە بەردەوامی‮ ‬هەبوو،‮ ‬پاش زیاتر لە‮ ‬50 ساڵ لە هەمان رۆژ لە‮ ‬8ی‮ ‬مارسی‮ ‬ساڵی‮ ‬1908 دووبارە ئافرەتانی‮ ‬كارگەی‮ ‬رستن و چنینی‮ ‬كەتان لە شاری‮ ‬نیۆیۆرك لە گەل‮ ‬یادكردنەوەی‮ ‬ئەم رۆژە بەهۆی‮ ‬پەستانی‮ ‬زۆری‮ ‬كار لە سەریان و مووچەیەكی‮ ‬كەم دەستیان بە دەربرینی‮ ‬نارەزایی‮ ‬كرد،‮ ‬خاوەنی‮ ‬ئەم كارگەیە بە هاوكاری‮ ‬پاسەوانەكانی‮ ‬كارگەكە بۆ رێگریكردن لە نارەزایی‮ ‬بەشەكانی‮ ‬تری‮ ‬كارگەكە ئەم ئافرەتانەی‮ ‬لە شوێنی‮ ‬كارەكانیان زیندانی‮ ‬كرد و بە هۆكارێكی‮ ‬نادیار ئاگر لە كارگەكە كەوتەوە تەنها چەند كرێكاری‮ ‬ئافرەتی‮ ‬دیلكراو توانیان خۆیان‮ ‬رزگار بكەن‮ ‬،لەم كاتەدا‮ ‬129 كرێكاری‮ ‬ئافرەت لەم ئاگرەدا سوتان‮. ‬بەڵێ وایە ئەم مێژووە وەك دەیان مێژووی‮ ‬تری‮ ‬مرۆڤایەتی‮ ‬و مێژووی‮ ‬ئافرەتانی‮ ‬دایكە حەوا گەورەن و پر سەروەرین گەر لەو‮ ‬182هەزار ئەنفالە نیوەی‮ ‬ئافرەت بێت كەواتە سەرەوەی‮ ‬90هەزار ئافرەتی‮ ‬كورد لە‮ ‬یەك كاتدا زیندەبەچاڵ كران‮.

‬بۆیە دەلڵین ئەم مێژووەی‮ ‬ئافرەتانی‮ ‬نیۆیۆرك‮ ‬هەرچەند ناخ هەژێن بێت گەورەتر نیە لە مێژووی‮ ‬ئەنفالەكان لە كوردستان،‮ ‬مێژووی‮ ‬ئەو دایكەی‮ ‬جەستەكەی‮ ‬لەگەڵ كورەكەی‮ ‬زیندەبەچاڵ كراوە گەورەتر نیە لەو مندالەی‮ ‬كە بووكە شوشەكەی‮ ‬لەگەڵی‮ ‬خنكاوە گەورەتریش نیە لەو كیژۆڵە ناسكانەی‮ ‬كە ملوانكەی‮ ‬ئومێد و حەزەكانیان لەگەڵ جەستەدا رزیوە وە گەورەتریش نین لەو دادا و داپیرەی‮ ‬گۆچانەكانیان لە گەلیان لە ژێر خاك چەقیوە، ‮ ‬بەڵێ لە مێژووی‮ ‬سەد ساڵەی‮ ‬رابردووش گەورەتر نیە لە ئافرەتانی‮ ‬كورد و منداڵانی‮ ‬كورد كە لەناو ئەشكەوتەكان خنكێندراون و دەرگەی‮ ‬ئەشكەوتیان بە ئاگر و دووكەڵ داخراون بەلێ گەورەتر نیە لە هیچ رەش كوژییەك و كومەڵكوژییەكی‮ ‬ئافرەتانی‮ ‬دایك و خوشكمان لە كوردستان كە سەدان ساڵە رۆژانە روودەدات و مێژووشیان نیە و نەنوسراوە،‮ ‬بەلێ كامیان بڵێم با لە شوێنی‮ ‬8ی‮ ‬مارس بێت،‮ ‬گەر تەنها كورد مێژووی‮ ‬ئافرەتانی‮ ‬بنووسێ لاپەرەكانی‮ ‬هیچ پەراوێك بەشی‮ ‬ناكا و حوبری‮ ‬هیچ دەریایەك فریای‮ ‬ناكەوێ كامیان باس بكەین‮! ‬گەر زۆر دووریش‮ ‬نەرۆین كەچی‮ ‬دەبێ دەستەوئەژن و بەرامبەریان بووەستین كام ناو بلێین و لە كام شێرەژن و گەورەئافرەت دەست پێبكەین، لە شەهید لەیلا قاسم كە‮ ‬یەكەم كچە كوردبوو بەرامبەر بە پەتی‮ ‬سێدارە راوەستا و روح و جەستەی‮ ‬بە‮ ‬یەكەوە دەسوتا‮ ‬یان لە دایكە‮ ‬حەلیمە‮‬ی‮ ‬سەرۆك بارزانی‮ ‬شاهێدی‮ ‬بۆ دەدات و لە بۆردوومانی‮ ‬فرۆكەكانی‮ ‬دوژمن نە رووخاوە و نەبەزیوە چوار رۆڵەی‮ ‬بە روح نەمان و بە جەستەش سوتان كەچی‮ ‬پارچە پارچەی‮ ‬جەستەكەیانی‮ ‬بە‮ ‬یەكەوە لە ناو‮ ‬یەك تورەگە كرد و لە بەردەم سەرۆك وەستا وەك سەرۆك دەفەرمووی‮ ‬گووتی‮ ‬رۆڵە گیان مسعود مەگری‮ ‬نامەوێت فرمێسك لە چاوانت ببینم‮ ‬لە كاتێك سەرۆك دەڵێت‮ ‬خۆم پێ رانەگیرا بەرامبەر بەو دایكە مەردو بە جەرگە‮. ‬ئایا ئەم دایكە بە جەرگە مەردتر لە مەردەكانی‮ ‬دونیا نیە؟‮!! ‬كە هەڵوێستی‮ ‬و كوردایەتی‮ ‬لە رۆلەكانی‮ ‬بە گەورەتر دانا لە ئاوارەیی‮ ‬دەربەردەری‮ ‬لە كۆمەڵگای‮ ‬زێوە كەچی‮ ‬وەك سەنگەرێكی‮ ‬بەرخودان و شەرەف بەرەنگاری‮ ‬كارەساتەكە بوونەوە‮.‬

‮ ‬كام باس بكەم رۆژی‮ ‬8/3 بدەم بە كام ئافرەتی‮ ‬كورد؟‮!! ‬یان بیدەم بەو شێرە ژنەی‮ ‬3‮‬ رۆلەی‮ ‬بە‮ ‬یەك سات و بە‮ ‬یەك ئاگر سوتان و لە شەری‮ ‬داعش شەهیدكران كەچی‮ ‬وەك قەلایەك نەرووخا،‮ ‬ئایا ئێوە دەزانن ئەوەی‮ ‬دڵی‮ ‬دەسوتێ و تەنها جەستەیان لە دونیا دەمێنێ و ناروخێن ئەوانە گەورەن‮! ‬چونكە جەستەیان هەردەم دەسوتێ و دڵیشیان هەردەم ئاگری‮ ‬بوركانی‮ ‬گەرم تر دەبێ نەك ئەوەی‮ ‬بە‮ ‬یەك جار دەسوتێ و لەم جیهانە جەنجاڵە نەجاتی‮ ‬دەبێ،‮ ‬دیسان دەلێم ئەم رۆژە بدەین بە كام ئافرەتی‮ ‬كورد؟‮!!‬بۆچی‮ ‬نەیدەین بە شەهید ئایشە گولی‮ ‬خەباتگێر كە تەمەن و پیری‮ ‬چۆكی‮ ‬پێدانەنا و تا رۆحیان دەركرد خەباتی‮ ‬بۆ نیشتمان كرد‮! ‬یان بۆ ئەم رۆژە نەدەین بە شێرەژنی‮ ‬شەهید و خەباتگێر‮ ‬خەجە باوە‮ ‬كەلە رۆژی‮ ‬رزگاریی‮ ‬هەولێر لە راپەرین لە‮ ‬11/3/1991 لە بەردەم ئەمنی‮ ‬هەولێر بە دەستی‮ ‬بەعسیە فاشییەكان شەهیدكرا‮ ‬یان بۆچی‮ ‬نەیدەین‮ ‬بە دەیان ئافرەت و كچی‮ ‬بە شەرەفی‮ ‬كورد كە لە بەندینخانەكانی‮ ‬رژێم هەرچی‮ ‬كرا لە گەڵیان كرا بەڵام چۆكیان بۆ دوژمن دانەنا؟‮!‬

بیدەین بە كێ؟‮! ‬دە بیلێن ئەی‮ ‬ئەوانەی‮ ‬لە‮ ‬8/3 تێدەگەن،‮ ‬بیدەین بە كامیان؟‮.. ‬ئەمانە دڵۆپێكن لە دەریایێك‮. ‬ئەمانە لە خەرمانەی‮ ‬خەمی‮ ‬منن ئەی‮ ‬خەمی50‮‬ ملیونی‮ ‬كوردی‮ ‬تر چیتریان پێیە و چیتر دەزانن‮! ‬دەبێ چیتر بنوسن؟‮!! ‬با هەموویان واز لێبینم تەنها هەلوێستێكم بەسە كە بلێم رۆژی‮ ‬ئافرەتان،‮ ‬رۆژی‮ ‬ئافرەتانی‮ ‬كوردە لە جیهان بەڵام بە داخەوە مێژووەكەی‮ ‬تۆمار نەكراوە،‮ ‬ئافرەتەكەش نەناسراوە بەلێ سەربازی‮ ‬ون هەیە و شێرەژنی‮ ‬ونیش هەیە هەروەك لە جاشێكم بیست جاشێكی‮ ‬شەرمەزار و جاشێكی‮ ‬توزێك بە زەمیر لە هەشتاكان ئەوكاتەی‮ ‬كە زەمیر و ویژدانی‮ ‬جوڵا راستییەكی‮ ‬دركاند و گووتی‮ ‬كاتێك چووین بۆ ناوچەكانی‮ ‬سەرەوە گووندەكانمان روخاند لە گەل جەیشی‮ ‬عێراقی‮ ‬لە كاتی‮ ‬رووخان و تێكدان لە گووندەكان تەنها ئافرەت و مندال لە هەندێ شوێن مابوون لە كاتی‮ ‬رووخان و تەپ و تۆز و تاڵان لە كاتی‮ ‬قیژەی‮ ‬زارۆك و منداڵان گوێ بیست بووم لە ئافرەتێكی‮ ‬هەژار و جل دڕاو دەموچاو تۆزاویی‮ ‬بێ چارە و بەستەزمان مەرد و چاونەترس پر ئومێد فەرمووی‮ ‬هەی‮ ‬سەگی‮ ‬سەگ باوكینە وەڵڵا ژیان و ژوانمان لە گەل ئاژەڵ و گوێدرێژیش كردبێ دەبێ هێندە پیاو دروست بكەین سەری‮ ‬ئێوەش پان بكەنەوە‮ ‬بەلێ‮ ‬ئەمەیە ئافرەتی‮ ‬كورد‮ ‬ئەمەیە‮ ‬غیرەتی‮ ‬كورد ئەمەیە مێژووی‮ ‬كورد گەر مێژووی‮ ‬كورد بنووسرێ جیهان شەرمەزار دەبێ بەرامبەر بە كورد‮.‬

ئەم قسەیە لە لای‮ ‬هەر كەسێك هەر مانایەكی‮ ‬هەبێت لای‮ ‬من زۆر گەورەیە نەك هەرشەرم لەو شێرە ژنە دەكەم بەلكو خۆم بە لاواز دەزانم بەرامبەر بەم بروایە گەورەیەی‮ ‬ئەو دایكە دڵسۆز و كورد پەروەرە كە هەیبووە،‮ ‬بەلێ‮ ‬8/3بۆی‮ ‬نیە بەرامبەر بەم هەلوێستانە سەرقافڵە بێت راستە رۆژێكی‮ ‬مێژووییە بەڵام شای‮ ‬رۆژانی‮ ‬ئافرەتان رۆژی‮ ‬دایكە گەورەكانی‮ ‬منە گەر دایكانی‮ ‬منیش مێژوویان نووسرابا و‮ ‬8ی‮ ‬مارس رۆژێك دەبوو لە رۆژانی‮ ‬مەینەتی‮ ‬ئافرەتان رۆژێك لە رۆژانی‮ ‬ئافرەتی‮ ‬كورد دەبوو بە رۆژی‮ ‬جیهانی‮ ‬ئافرەتان‮. ‬بەلێ بۆ ئێمە كورد لاسایی‮ ‬كردنەوەیە كەچی‮ ‬یادی‮ ‬رۆژانی‮ ‬بەشێك لە جیهان كارێكی‮ ‬ئاساییە و مرۆڤایەتییە بەڵام رۆژی‮ ‬دایكانی‮ ‬جەرگ سوتاوی‮ ‬من رۆژی‮ ‬خوشكانی‮ ‬من رۆژێك نیە رۆژانێكە وەك كاروانی‮ ‬شەهیدان كاروانێكە لە خەبات‮. ‬بۆیە ئاسان نیە بڵێین هەشتی‮ ‬مارس رۆژی‮ ‬ئافرەتانی‮ ‬كوردستانە،‮ ‬چونكە هەموو رۆژێك رۆژی‮ ‬مەینەت و بەرخودان بوو لە كوردستان‮.‬
‮❊ ‬ئەندامی‮ ‬ئەنجومەنی‮ ‬سەركردایەتی‮ ‬پارێزگای‮ ‬هەولێر‮ ‬پ.د.ك‮.‬