نەزهەت حالی
زیاتر لە سێ مانگ بەسەر هەڵبژاردنی پەڕلەمانی كوردستان تێدەپەڕێت، تاكو ئێستا گفتوگۆیەكانی پێكهێنانی حكومەت زۆر بەسستی بەڕیوە چوون ولە ئاستی خواستی خەڵكی كوردستان دا نین.
هاووڵاتیانی كوردستان ئەركی خۆیان لەهەڵبژاردنی نوێنەرەكانیاندا بەجێ گەیاند، ئیستا چاوەڕوانن نوێنەرەكانیان لە پەڕلەمان و لە حكومەتی ئایندەدا ئەوەی لە توانایاندا هەبێت بۆ خزمەتی گەل و نیشتمان و چارەسەر كردنی كێشە و گرفتەكان ئەنجامی بدەن.
ئەگەر ئاوڕێك لە مێژووی حوكمڕانی هەرێمی كوردستان بدەینەوە دەبینین لەسەرەتای نەوەدەكانەوە تاكو ئێستا، پاش تێبەڕبوونی بیست و حەوت ساڵ ئەو هەرێمە شێوازێكی تایبەت بەخۆی لە پراكتیككردنی دیموكراسیدا هەیە، بۆنموونە تائێستاش بەهەمان شێوە زۆربەی پارتە سیاسییەكان تاكو بتوانن هەوڵی دواخستنی هەڵبژاردنەكان دەدەن ، لەسەرئەنجامی هەڵبژاردن ناكۆكن و تەنانەت گەر هەڵبژاردنیش بكرێت لەبەر نەبوونی پلان و بەرنامەی پێشوەختە وە زۆر جاریش لە بەر پێكنەهێنانی هاووپەیمانی بەر لە هەڵبژاردنەكان، پێكهێنانی حكومەت دەبێتە ئاستەنگ و دوا دەكەوێت ، پێم وایە ئەو شێوەیە شیاوی گەلی كوردستان نیە،چونكە هەرێم لە بواری فرە حزبی و پلوڕالیزم، و یەكتر قبوڵ كردنی نەتەوەیی و ئاینی لە ئاستی عێڕاق و ناوچەكە و لە ئاستێكی باش دایە، كە سیمایەكی جوانی بە هەرێم بەخشیووە، هەروەها لە بواری دابین كردنی ئاسایش بە شێوەیەكی گشتی هەرێم ئاستێكی پێوانەی بە بەراورد لە گەڵ بەشەكانی تری عێڕاق تۆمار كردووە.
ئەو ئەزموونەی ئێستا گەلی كورد لە كوردستانی باشور لە شێوازی حوكمڕانی خۆیی دا شتێكی ناوازەیە و كورد لە میژوودا شتی هاوشێوەی وەهای بە خۆیەوە نەبینیووە، سەرەڕای كەمووكوڕی و كێماسییەكانی بەلام ئەو ئەزموونەی باشوور جێگای ستایشە، بەڵام ئایا ئەو شێوازە لە بەڕێوەبردنی هەرێم لە ڕووی سیاسی جێگای رازی بوونی هاووڵاتیانە ؟ بێگومان وەڵامەكەی نەخێرە، لەبەر ئەوەی شیان و تواناكانی نێوخۆی لەوە زیاترن گەر بە شێوازی دامەزراوەی كار بكەین.
هەموو لایەنە سیاسییەكان لافی دیموكراسییەت و نیشتمانپەوەری لێ دەدەن بەڵام گەر كار گەیشتە ئەوەی كە دیموكراسییەت لە بەرژەوەندی ئەوان یان كەسانێك نەبێت ئەوا ڕاستەوخۆ دەگەڕێنەوە بۆ بە كار هێنانی هەندێ وشە و دەستە واژەی نەگونجاو و نادیموكراسییانە، كە حساب بۆ ڕێژەی كورسییەكان ناكەن و باس لە شەڕعیەتی شۆڕشگێری و هێز دەكەن، پێم وایە ئەو جۆرە لە بیر كردنەوە شیاوی ئەوانە نیە كە شۆڕشیان كردووە و قوربانیان داوە و خۆیان بە شۆڕشگێڕ دەزانن، بە یەكێتی و بە پارتیەوەش، بێگومان گەر حزبە مێژوویی و شۆڕشگێرەكان توانای خۆ گونجاندنیان لە گەڵ بارودۆخی نوێ نەبێت و هەڵەیان زۆر بێت، ساڵ لە دوای ساڵ ڕێژەی دەنگەكانیان لە كەمی دەدات، ئەو كات شەڕعیەتی شۆڕشگێری دادیان نادات و بە فریایان ناكەوێت، هەر ئەو بنەما سیاسی و دیموكراسییانەی كە ئەوان بۆی تێكۆشاون و بۆدەستەبەر بونیان قوربانیان بۆ داوە ، دەبنە هۆی لادانیان لە دەسەڵاتداری، چونكە پێوەر لە دیموكراسییەت ڕازی بوون و دەنگی خەڵكە.
ئەگەرچی لەبەر چاو گرتنی بارودۆخی هەرێم و بارودۆخی هەندێ لایەنی سیاسی لە لایەن براوەی یەكەم كە پارتییە كارێكی خراب نیە، بەڵام لە ڕاستیدا بۆ خودی پارتیش ئاسان نیە حساب بۆ دەنگی دەنگدەرانی خۆی نەكات، هەر بۆیە لایەنە بەشدار بووەكانی حكومەتی داهاتوو حەق وایە ڕەچاوی پارتی و جەماوەرەكەی بكەن.
دواخستنی پێك هێنانی حكومەت و كارا نەكردنەوەی دامەزراوەی سەرۆكایەتی هەرێم بە خێرایی كە پێم وایە ئەو دامەزراوەیەش یەكێكە لە سەروەرییەكانی هەرێم لە ڕوی دامەزراوییەوە، كە لەكارخستنی كارێكی دروست نەبوو كارێكی ناڕەوا و نا نیشتمانییە ، لەبەر ئەوەی مەشروعیەتی سیاسی هەرێم لاواز دەبێت، هەروەها كاتێكی زۆر بە خۆڕایی لە دەست دەدرێت و ئەركی حكومەتی داهاتوو قورستر دەكرێت.
زۆر جار گوێ بیستی بەكار هێنانی وشەی خائین و خۆفرۆش دەبین و زۆربەی لایەنەكان یەكتری پێ تاوانبار دەكەن، هەر ئەو لایەنانەش دوایی پێكەوە كۆدەبنەوە، هەرچەندە هەمیشە دیالۆگ و كۆبونەوە باشترین ڕێگان بۆ چارەسەر كردنی كێشە سیاسییەكان ، بەڵام من پێموایە نەبوونی یاسایەكی ڕوون و دیاری نەكردنی بەرژەوەندییە نیشتمانییەكان ، هاوكات لاوازی دامەزراوەكانی فەرمی بۆ وەرگرتنی اجرائات بووەتە هۆكاری ئەوەی كە لە جیاتی وەرگرتنی اجرائات، زیاتر لایەنەكان یەكتری تاوانبار بكەن ، بەكار هێنانی ئەو دەستەواژانەش بوونەتە كەرەستەی سیاسی نەك تاوانێكی نیشتمانی، حكومەت و پەڕلەمانی داهاتوو دەتوانن زۆر بایەخ بەو بابەتە بدەن و چارەسەرێكی ڕیشەی و هەمیشەی بۆ بدۆزنەوە.
بە داخەوە دۆخی نەخوازراو بۆ گەلی كوردستان لە شێوەی دوو ئیدارەی و خوازراو بۆ ئەوانەی سودمەندن لەو شێوازە كەشێكی وایهێناوەتە ئاراوە كە هەندێ كەس و لایەن بە مافی خۆیان بزان، بە ئاشكرا و بێ سڵ كردنەوە باسی بەردەوامی دان بە دۆخی دوو ئیدارەی بدەن، ئەو دۆخەی كە ڕێگر بووە لەوەی هەرێم بە هێزەوە بتوانێت سیاسەت و ستراتیژی خۆی دابڕێژێت و جێبەجێی بكات.
گەلی كورد مێژوویەكی درێژی هەبووە لە پارچە پارچە بوون، بارزانی نەمر تاكە سەركردە و ڕێبەری كوردە كە توانی بە دڵسۆزی و زیرەكی و شارەزایی خۆی لە كۆمەڵگاكەی لە شۆڕشی ئەیلول سنوری عەشایەری ، شارەكان و ناوچەكان و دیالكتەكان تێپەڕ بكات، شۆڕشێكی سەرتاسەری بەرپا بكات، لە دوای سەرهەڵدان دۆخێكی زۆر باش بۆ پارتی و یەكێتی هاتبووە پێش كە بەردەوامی بەو نەهجەی بارزانی نەمر بدەن، بەڵام لە فۆڕمێكی جیاوازتر كە فۆڕمی دامەزراوەیی و حوكمەتداریی بوو، بۆ ئەوەی بتوانن سنور و بەربەستە نێوخۆییە عەشایری و شارچیەتی و ناوچەگەراییەكان تێپەڕ بكەن ، بەداخەوە نەیان توانی ئەو كارە مەزنە بكەن، لە ئێستادا دۆخێكی زۆر خراب هاتووەتە پێش كە مەترسی زۆری لەسەر ئاسایش و سەقامگیری هەرێم هەیە ، ئەویش پارچە پارچە بوونێكی توندە لەسەر بنەمای حزبایەتی، كە هەر كەس و لایەنێك خۆی پێ ڕاست و لەسەر حەق بێت و ئەویتری پێ ناڕاست و نا نیشتمانی بێت.
ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە ئێستادا بەدۆخێكی زۆر هەستیار تێ دەپەڕێت، هەرێمی كوردستانیش وەكو بەشێك لەو ناوچەیە پێویستی بە گرتنە بەری سیاسەتێكی ڕاست و دروست و پڕاگماتیانە هەیە، كە لەسەر بنەمای خوێندنەوەی دروستی بارودۆخ و پێشهاتەكان و پاراستنی هەرێم و گەلەكەی بونیاد نرا بێت، بۆ ئەو مەبەستەش پێكهێنانی حكومەتی هەرێم و كارا كردنەوەی دامەزراوەی سەرۆكایەتی هەرێم، بەر لە هەموو لایەنەكان ئەركی سەرەكی سێ براوەی سەەرەكی هەڵبژاردنەكەیە، كە بریتین لە پارتی و یەكێتی و گۆڕان، هەروەها گەر بیانەوێت ئەو لایەنانە دەتوانن بەردەوامی بە نەهجی بارزانی نەمر بدەن و مێژوویەكی پڕ لە سەروەری بۆ خۆیان تۆمار بكەن، دامەزراوەكان دامەزراوەی نیشتمان بن بۆ ئەوەی سیاسەت و ستراتیژیەتی نیشتمانی دابڕێژن و جێبەجێی بكەن.
