خه‌بات: عەلی بانیشاری
موسلیم محەمەد، وەكو یەكەمین كەس توانی عـێراق بخاتە سەر داتابەیسی نێودەوڵەتی پاسیڤ هاوس. پڕۆژەكەی ئەو ئەندازیارە كوردە ئەگەر لە كوردستـان و عێراقدا جێبەجێ بكرێت هاووڵاتیان خەرجییەكی زۆری مانگانەیان بۆ دەگەڕێتەوە كە بە وزەی دەدەن. نـاوبراو لە دیمانەیەكیدا لەگەڵخەبات دەڵێ” دروستكردنی خانوو بە پاسیڤ هاوس سوودێكی زۆری بۆ خەڵك و حكومەت و ژینگە هـەیە و لە 80% وزە دەگـێڕێتەوە”. ئـەو دەشڵێت” دەمەوێت كـارەكەم ببمە پەرلەمانی كوردستان تا بـكرێتە یاسا و بۆ لەمەودوا دانیشتووانی باشووری كوردستان خانوو بە پاسیڤ هاوس دروست بكەن”.
خەبات: پاسیڤ هاوس چییە؟ ماوەی چەند ساڵە خەریكی ئەم پڕۆژەیەت؟
موسلیم محەمەد: یاسیڤ هاوس ستانداری دروستكردنی خانووە باڵەخانە و یەكەی نیشتەجێبوونە بە جۆرێك بڕی بەكارهێنانی وزە لەم خانووە پاسیڤانەدا لە 80% كەمترە لەچاو خانووە ئاساییەكاندا، لە راستیدا ماوەی دوو ساڵە خەریكی پڕۆژەكەم جا گەیشتووەتە ئەنجام.
خەبات: چۆن بوو بیرۆكەی دروستكردنی خانووت بە پاسیڤ هاوس لا دروست بوو؟
موسلیم محەمەد: لە قۆناغی ئامادەییەوە بیرۆكەی ئەوەم هەبوو كە چۆن بتوانین بە كەمترین بەكارهێنانی وزە خانوویەكمان هەبێت بە زستاندا گەرم و بە هاوینیش فێنك، لە ساڵی 2016 دا پڕۆژەیەكەم ئامادەكرد بەناو پاسیڤ هاوس دیزانین، پاش ئەو ساڵە پەرەم بە پڕۆژەكەداو لە مانگی 12ی 2017 بیرۆكەكەم نارد بۆ پەیمانگای نێودەوڵەتی پاسیڤ هاوس كە لقی سەرەكی لە وڵاتی ئەڵمانیایە، ئەوان زۆریان پێخۆش بوو كە من پڕۆژەیەكی لەو بابەتەم ئامادەكردووە، یەكەم كەسم لە عێراقدا كارێكی لەو شێوەیە بكەم، پاشان پەیمانگا ئاگاداریان كردمەوە كە بچمە ئەڵمانیا، لەوێ چەند وانەیەكەم لەسەر پاسیڤ هاوس خوێند و پاشان تاقیكردنەوەیەكەم لە هەمان پەیمانگا ئەنجامدا و سوپاس بۆ خوا سەركەوتوو بووم، ئێستا من یەكەم كەسم لە عێراقدا كە بڕوانامەی نێودەوڵەتیم لە پاسیڤ هاوس دیزانیەر هەیە و توانیم ناوی عێراق بخە ناو داتاپەیسی نێودەوڵەتی پاسیڤ هاوس.
خەبات: بۆتۆ خۆشتر نەبوو كە ناوی كوردستان بخەیتە ناو ئەو داتاپەیسەوە؟
موسلیم محەمەد: بەڵێ بێگومان، بەڵام لەبەرئەوەی كوردستان هێشتا دەوڵەتی خۆی نییە نەمدەتوانی ئەوە بكەم و دەبێت تەنها ناو دەوڵەت لە داتاپەیسەكەم تۆماربكرێت، بەڵام كە داخڵی عێراق دەبێت لە سایتەكەدا شوێنی دانیشتنی منی تێدایە كە سلێمانی-هەرێمی كوردستانە.
خەبات: پاسیڤ هاوس سوودی بۆ خەڵك و حكوومەت و ژینگە چییە؟
موسلیم محەمەد: گومانی تێدا نییە كە پاسیڤ هاوس سێ سوودی گرنگی هەیە، یەكەم: بۆ خاوەن خانوو، بۆ نمونە ئەگەر كەسێك خانوویەكی ئاسایی هەبێت رەنگە ساڵانە بای یەك ملیۆن دینار نەوت و كارەبا بەكاربێنێت، بەڵام ئەگەر خانووی هەمان كەس بە پاسیڤ هاوس دروست بكرێت بای كەمتر لە 200 هەزار دینار وزە سەرف دەكات. سوودی دووەم بۆ حكوومەت، چونكە ئەگەر هاوڵاتیان بڕی كەمتری وزە بەكاربێنن ئەوا باری سەرشانی حكوومەت لە پێدانی وزە بە هاوڵاتیان كەمتر دەبێتەوە. سوودێكی دیكەی پاسیڤ هاوس بۆ ژینگەیە، بەشێوەیەك دوانئۆكسیدی كاربۆن گەورەترین مەترسییە بۆ چینی ئۆزۆن ئەم دوانئۆكسیدە بە رێژەی لەسەدا 49-50 لە رێگەی بیناو باڵەخانەكانەوە ئەچێتە هەواوە، ئەگەر هێلكارییەكە بكەین تا دێت رێژەی دوانئۆكسیدی كاربۆن لە هەودا زیاتر ئەبێت، دەمەوێت ئەمە بەستمەوە بەوەی كە یەكێتی ئەوروپا بڕیارێكی گرنگی دەركردووە، بەشێوەیەك بە پێی بەرنامەكە تا ساڵی 2030 هێڵەكە لە بری ئەوەی بەرەو سەرەوە بچێت زیاتر بێتە خوارەوە، هەر بەپێی ئەو بەرنامە ستراتیژییە لە ساڵی 2050 زیاتر هێڵەكە دێتە خوارەوە تا وای لێدێت رێژەی دوانۆكسیدی كاربۆن زۆر كەم دەبێتەوە، بڕیارەكە لە 17/11/2009كۆمسیۆن و پەرلەمانی ئەوروپا دەریكردووە، مەبەست لەو بڕیارە پاراستنی وزەیە، لە بڕیارەكەدا هاتووە هەر خانوو و باڵەخانە و یەكەیەكی نیشتەجێبوون كە دروست دەكرێت دەبێت بڕی وزەی پێویستی نزیك بێت لە سفرەوە، بەشێوەیەك پێش ئەوەی هەر خانوویەك دروست بكرێت شیكاری بۆ دەكرێت بۆ ئەوەی بزانن كە چەند وزەی پێویستە، ئەگەر وزەی پێویست نزیك نەبوو لە سفرەوە ئەوا موڵەتی دروستكردنی نادرێت بەو خانوو و باڵەخانەیە، دوا موڵەتیش بۆ جێبەجێكردنی بڕیارەكە ساڵی 2020ـە. ئەگەر سەیر بكەین ئەوروپا كێشەی وزەی نییە، بەڵام ئەوان وا بیردەكەنەوە ساڵانە یەكەكانی نیشتەجێبوون و باڵەخانەكان زیاتر دەبن و ئەمەش وا دەكات ژینگە زیاتر پیس ببێت.
خەبات: لەو باوەڕەدایت پاسیڤ هاوس بۆ داهاتوو لە هەرێمی كوردستان جێبەجێ بكرێت؟
موسلیم محەمەد: دڵخۆشم بەوەی شارەوانی شێوازی دروستكردنی بە پاسیڤ هاوس بكاتە رێنمایی، پێم وایە لە ئایندەیەكی نزیكدا بە سلێمانی و دەوروبەری كار لەسەر پاسیڤ هاوس بكرێت، ئامانجی من ئەوەیە پڕۆژەكە بگەیەنمە پەرلەمانی كوردستان، تا بكرێتە یاسا و لە هەموو كوردستان جێبەجێ بكرێت.
