سەڵاح بەکر
لە شازدەی ئابدا، کاتێک خۆر گەردنی چیا سەرکەشەکانی لە ئامێز دەگرت و لە تیشکە زێڕینەکانی، چیرۆکی خەڵکێکی دەچنی کە هەرگیز سەری بۆ ستەم دانەدەنەواند، پارتی دیموکراتی کوردستان لەدایک بوو. ئەمە تەنیا لەدایکبوونی ڕێکخراوێکی سیاسیی لە تۆمارەکانی مێژوودا نەبوو، بەڵکوو سەرهەڵدانی بەرەبەیانێکی نوێ بوو لە نێو جەرگەی ئازارە درێژخایەنەکاندا؛ هاوارێکی ئازادیخوازانە بوو کە لە نێو دۆڵە قووڵەکاندا دەنگی دەدایەوە تا بە جیهان ڕابگەیەنێت کە کورد، وەک داربەڕووە دێرینەکان، ڕەگیان لە قووڵایی زەویدا داکوتیوە و لووتکەیان ئامێز بۆ ئاسمان دەکاتەوە.
پارتی دیموکراتی کوردستان لە ساڵی ١٩٤٦دا دامەزرا، لە ساتەوەختێکی مێژوویی یەکلاکەرەوەدا، کاتێک ئاواتەکانی کورد چاویان لە ئاسۆیەکی گەش بوو تا پەرتەوازەیی ناسنامەی نەتەوەیی کۆبکاتەوە و تاریکیی پەراوێزخستن بڕەوێنێتەوە. ئەم دامەزراندنە بە ڕابەرایەتیی باوکی ڕۆحیی نەتەوەی کورد، مەلا مستەفا بارزانیی نەمر بوو، تا ببێتە ئەو چەترە گەورەیەی کە خەونی بەشخوراوەکان و ئاواتی تینووانی دادپەروەری و کەرامەت لە ژێر سێبەرەکەیدا کۆبکاتەوە. هۆکارەکانی دامەزراندن هێندەی برینە ساڕێژنەبووەکانی کورد قووڵ بوون؛ پێویستییەکی مێژوویی هەبوو بۆ قەوارەیەکی ڕێکخراوەیی پتەو کە پارێزگاری لە بوونی نەتەوەیی کورد بکات لە بەرانبەر ڕەشەبای سڕینەوەدا، و ئەو ناسنامەیە بپارێزێت کە ستەمکاران هەوڵی شاردنەوەیان دەدا. پارتی هات تا قوربانییە تاکەکەسییە پەرتەوازەکان بگۆڕێت بۆ خەباتێکی دامەزراوەیی ڕەسەن کە توانای ڕووبەڕووبوونەوەی گەردەلوولەکانی سیاسەت و گۆڕانکارییەکانی زەمەنی هەبێت و داهاتوویەک دابین بکات کە پێگەی شایستەی خەڵکی کوردستان لە نێوان نەتەوەکاندا مسۆگەر بکات.
پارتی دیموکراتی کوردستان هێز و پتەویی خۆی لە ڕێبازی بارزانیی نەمرەوە وەرگرت؛ ئەو قوتابخانەیەی کە تەنیا ڕێبازێکی سەربازی بۆ بەرگری نەبوو، بەڵکو فەلسەفەیەکی مرۆیی گشتگیر و پەیامێکی ئەخلاقی بوو کە لەسەر بنەماکانی لێبوردەیی، پێکەوەژیانی ئاشتییانە و بڕوای ڕەها بەوەی کە ئازادی بە خێر نابەخشرێت بەڵکو بەهێز و خۆڕاگری بەدەست دەهێنرێت. ئەمە ئەو ڕێبازە بوو کە فێری «پێشمەرگە»ی کرد کە چەک ئامرازێکی پیرۆزە بۆ پاراستنی ئاشتی نەک بۆ وێرانکاری و خەباتکاری ڕاستەقینە ئەو کەسەیە کە تۆوی ئومێد لە دڵی گەلەکەیدا دەچێنێت پێش ئەوەی بەرهەمی سەرکەوتن لە مەیدانی جەنگدا بدوورێتەوە. ئەم قوتابخانەیەی کە کوردستانی کردە ناوەندێکی ئارام بۆ هەموو ستەملێکراوان، بێ گوێدانە ناسنامەکانیان، ئەمەش بە سروش وەرگرتن لە بیری بارزانی نەمر کە بڕوای وابوو کەرامەتی مرۆڤ باڵاترین ئامانجە و بەرگری لە خاک و نیشتمان ئەرکێکی پیرۆزە.
لە ماوەی هەشت دەیەی ڕابردوودا، پارتی بە خوێنی ڕۆڵەکانی و ئارەقەی خەباتگێڕانی، داستانگەلێکی پاڵەوانانەی تۆمار کرد کە وەسف ناکرێن. لە شۆڕشی ئەیلوولی مەزنەوە کە تەختی ستەمی هەژاند و نەیارانی ناچار کرد دان بە مافی کورد دا بنێن، تا شۆڕشی گوڵانی پێشکەوتنخواز کە گیانی بەرگری لە سەختترین بارودۆخدا نوێ کردەوە، تا دەگاتە بەدیهێنانی دەستکەوتە مێژووییەکان کە ئەمڕۆ وەک واقیعێکی بەرجەستە دەیانبینین.
ڕێککەوتنی ١١ی ئاداری ساڵی ١٩٧٠ یەکەمین بەرهەمی ئەم خۆڕاگرییە ئەفسانەییە بوو و ئەمڕۆش، هەرێمی کوردستان وەک شایەتحاڵێکی زیندوو لەسەر لێهاتوویی ئاوەدانکردنەوە وەستاوە؛ کاتێک ئەو چیایانەی کە پەناگەی خەباتگێڕان و سەنگەری ڕووبەڕووبوونەوە بوون، گۆڕان بۆ منارەی بەرزی زانست، ئاوەدانی و وەبەرهێنانی جیهانی، لە سایەی حکومەتێکدا کە پارتی بە دیدگایەکی سەردەمیانەی پڕ لە ئومێد ڕابەرایەتیی دەکات، کە بە وردی هاوسەنگی لە نێوان ڕەسەنایەتیی نەتەوەیی و نوێگەریی شارستانیدا ڕاگرتووە و بازدانی جۆریی لە هەموو بوارەکاندا بەدیهێناوە.
ئەمڕۆ، پارتی دیموکراتی کوردستان تەنیا ژمارەیەکی قورس نییە لە هاوکێشە سیاسییەکانی عێراقدا، بەڵکو سەنگەری سەرەکی و تەوەرەی بنەڕەتیی سەقامگیرییە لە تەواوی ناوچەکەدا. حکوومەتی هەرێمی کوردستان بە دانایی و لێهاتوویی بەڕێوە دەبات و دەستکەوتی گەورەی لە خزمەتگوزاری و ژێرخاندا بەدیهێناوە، و ڕۆڵێکی دیپلۆماسیی باڵا لە بەغدا دەگێڕێت، بە شێوەیەک کە بووەتە یەکێک لە بڕوا نەگۆڕەکان کە ناکرێت نەخشەی داهاتووی عێراق بکێشرێت یان بڕیاری چارەنووسساز بدرێت بێ ئامادەیی کارا و کاریگەریی دەنگی کوردستان و دانایی سیاسیی ئەو، کە توانای خۆی لە مامەڵەکردن لەگەڵ ئاڵۆزترین ئاڵەنگارییەکاندا سەلماندووە.
لە سەر ئاستی ناوچەییش، پارتی دیموکراتی کوردستان بە ڕابەرایەتیی سەرۆک مسعود بارزانی بووەتە ناوبژیوانێکی جێی متمانە بۆ ئاشتی و منارەیەک بۆ میانڕەوی لە ناوچەیەکی پڕ لە قەیراندا. پارتی دیموکراتی کوردستان ڕۆڵێکی دیار و بەرچاوی هەبووە لە لێکنزیککردنەوەی دیدگاکان و بڵاوکردنەوەی بەهاکانی گفتوگۆ لە وڵاتانی دراوسێدا، بەتایبەت لە تورکیا و سووریا، کە هەمیشە هەوڵی داوە بۆ ڕێگریکردن لە ڕشتنی خوێن و مسۆگەرکردنی مافی گەلان لە ڕێگەی دیموکراسی و گفتوگۆی شارستانییەوە، چونکە لە قووڵایی دڵەوە بڕوای وایە سەقامگیریی دراوسێکان بەشێکی جیانەکراوەیە لە سەقامگیریی ناوخۆ، و ئاشتی تەنها زمانێکە کە دەبێت لە نێوان گەلانی ناوچەکەدا باڵادەست بێت، تا ئاسایش و گەشەسەندن هەمووان بگرێتەوە.
پارتی دیموکراتی کوردستان، کاتێک مۆمێکی نوێ لە یادی هەشتا ساڵەی دامەزراندنیدا داده‌گیرسێنێت، پەیمان بۆ خەڵکی کوردستان و بۆ مێژوو نوێ دەکاتەوە کە وەک پاسەوانی دڵسۆزی خەونی بارزانی دەمێنێتەوە، کە خەونی خەڵکی کوردستانە و ئەو پردە پتەوە دەبێت کە نەوەکان بە سەریدا بەرەو داهاتوویەکی پڕ لە ئازادی، خۆشگوزەرانی و سەروەری دەپەڕنەوە. ئەمە چیرۆکی خەڵکێکە کە مێژووی خۆی بە دڵۆپە خوێنی پاک نووسیوەتەوە و ئێستاش خۆی بە بیرێکی کراوە بە ڕووی جیهاندا دادەڕێژێت و چاوەڕوانی داهاتوویەکی گەش دەکات بە بڕوایەکی پۆڵایین کە خۆری شازدەی ئاب هەرگیز ئاوا نابێت، تا ڕێگەی ئازادی بۆ هەموو تینووان ڕووناک بکاتەوە و جەخت بکاتەوە کە کاروانی خەبات بەرەو سبەینێیەکی باشتر بەردەوامە.
