ئەحمەد مەحمود مصطفی ئەفەندی
خوێندکارانی کورد کە لە دەرەوەی وڵات دەخوێنن ڕووبەڕووی دەرفەت و ئاستەنگی گرنگ و گەورە دەبنەوە، لە کوردستانەوە بۆ وڵاتێکی وەک بەریتانیا، خوێندکاران ڕووبەڕووی سیستەمی پەروەردەی جیاواز دەبنەوە کە پێویستی بە بەڕێوەبردنی کات بە شێوەیەکی کاریگەر و گونجاندن لەگەڵ ژینگەی نوێدا هەیە. ئەم ئەزموونە زۆر گرنگە بۆ بەدەستهێنانی شارەزایی ئاکادیمی، زانستی، پیشەیی، و کۆمەڵایەتی کە بتوانێت یارمەتیدەر بێت بۆ پێشکەوتنی وڵات و نیشتیمان لەکاتی گەرانەوە یاخود لەناوەوەی بەریتانیاش دەرفەت بدۆزێتەوە بۆ ناساندنی وڵات و دۆزەکەی.
یەکێک لە ئاستەنگە سەرەکییەکانی بەردەم خوێندکاران لە دەرەوەی وڵات بەڕێوەبردنی کاتەکانیان بە شێوەیەکی کاریگەر بۆ هاوسەنگکردنی بەرپرسیارێتی ئەکادیمی لەگەڵ لایەنە کۆمەڵایەتی ژیان لە کاتێک دوورن لە نیشتیمان. کلیلی گەشەکردن لەم ژینگەیەدا هییمەت و ئیرادە و هەستێکی ڕوونە بە ئامانج—تێگەیشتن لەوەی کە هەر ساتێک بۆ فێربوون بەسەردەبەن وەبەرهێنانێکە لە توانایان بۆ بەدەستهێنانی ئەمانجەکانیان و خزمەتکردنی خەڵک وڵاتیان و دۆزەکەیان.
سیستەمی پەروەردە لە کوردستان هەرچەندە بەرە بەرە بەرەو باشتر دەچێت، بەڵام زۆرجار سەرچاوە و میتۆدی بۆ پەرەپێدانی ئەم توانایانە بە هەمان ئەندازە نیە، خوێندن لە دەرەوەی وڵات ڕێگە بە خوێندکاران دەدات کە ئەزموون وەربگرن لەمشێوازە فێرکردنە جۆراوجۆرەکان، بەشداری لە فێربوونی کارلێک بکەن وکۆمەڵێک تێڕوانینی فراوان بەدەست بهێنن. بەڵام ئەم سەرکەوتن و بەدەستهێنانە هەموو خوێندکارێک دەتوانێت بەدەستی بهێنێت و ڕێگای زانست و خەبات تەنها لە دەرەوە بەدەست ناهێندرێت. و لەسەر خوودی قوتابی و هەوڵدان و ئامانجەکانی دەمێنێیت.
بەڵام ئەم ئەزموونە پەروەردەییە فراوانترە ویارمەتییان دەدات بۆ پەرەپێدان وچارەسەری داهێنەرانە وشێوازی نوێی بیرکردنەوە کە بتوانرێت بۆ ئاستەنگەکانی ژیان ووڵات جێبەجێ بکرێت، سوودەکانی خوێندن لە دەرەوەی وڵات زیاترە لە گەشەپێدانی کەسایەتی. خوێندکاران بە شارەزایی لە پلاندانانی ستراتیجی، داهێنان وسەرکردایەتیدا دەگەڕێنەوە کە بۆ بەرەوپێشچوونی خودی خۆیان وکوردستان و هەموو زەوی گرنگن. بە تێگەیشتن وجێبەجێکردنی مۆدێلی پەروەردەیی جیاواز، ئەم قوتابیانە لە پێگەیەکی باشدان بۆ داکۆکیکردن لە چاکسازی، باشترکردنی دامەزراوە خۆجێییەکان وبەشداریکردن لە گەشەی ئابووری وگەشەپێدانی کۆمەڵایەتی.
لە کۆتاییدا خوێندکارانی کورد کە لە دەرەوەی وڵات دەخوێنن دەستیان بە دەوڵەمەندی زانیاری وئەزموون دەست دەکەوێت کە بۆ داهاتووی کوردستان زۆر بەنرخە و دەبێت هەموو دەرفەتێک بۆجۆیان بقۆزنەوە. بەڵام ئەم هەموو بەدەستهاتە بە بەڕێوەبردنی کاریگەری کاتەکانیان وتەرکیز کردن لەسەر ئامانجە پەروەردەییەکانیان، دەتوانن بەدەستی بهێنن، جگە لەمەش دەتوانن شارەزایی وتێڕوانینی گرنگ بهێننەوە کە پاڵپشتی گەشەسەندنی بەردەوامی نیشتمانەکەیان دەکات.
