خه‌بات: رۆشنا عه‌لی:- وەزارەتی پەروەردە لە نوسراوێكدا كە گشتاندنی بۆ كراوە بۆ سەرجەم دامەزاوەكانی وەزارەتی پەروەردەو قوتابخانە حكومی و ناحكومییەكان جەخت لەگرنگیدان بە زمانی كوردی دەكاتەوە بۆ هەردوو كەرتی خوێندنی حكومی و ناحكومی ئاماژەش بە ماف و شایستەی مامۆستایانی زمانی كوردی دەدات لە كەرتی خوێندنی ناحكومی كە هەمان شایستەی مامۆستایانی بابەتەكانی دیكەیان هەبێت ،مامۆستایەكیش ئاماژە بەوە دەدات كە كێشەی زمانی كوردی دەبێت لە بازاڕی هەلی كارەوە چارەسەر بكرێت وهەردوو وەزارەتی پەروەردەو خوێندنی باڵا كاری بۆ بكەن، لاپەرەی پەروەردەو خوێندن راپۆرتێكی لەمبارەیەوە ئامادە كردووە:

*بڕیارەكە بە فەرمانی وزاری لە 15-3-2022 دەركراوە كە تێیدا بەڕێوەبەرایەتی گشتی پرۆگرامەكان ڕاسپێردراوە كە بەشە وانەی قوتابخانە ناحكومییەكان و نێو دەوڵەتییەكان بۆ ساڵی خوێندنی 2022-2023 پێدا چوونەوەی پێدا بكرێت و زیاد بكرێت و بەرێوەبەرایەتی ئەزموونەكان راسپێردراوە بۆ سالێ‌ خوێندنی 2022-2023 رێنمایی پێویست دەربكات بۆ ئەنجامدانی هەڵسەنگاندنی زمانی كوردی بۆ قوتابیان لە قۆناغی بنەڕەتی و ناوەندەكانی خوێندنی ناحكومی.

لەبەشێكی دیكەی نوسراوەكەدا هاتووە كە تەنها ئەو كتێب و پرۆگرامانە ڕێگای پێدەدرێت لە قوتابخانە ناحكومی و نێودەوڵەتییەكان بخویێنرێت كە لە قوتابخانە حكومییەكان دەخوێنرێت ، بۆ ئەوەش وەزارەتی پەروەردە بەڕێوەبەرایەتی گشتی سەرپەرشتیكردنی پەروەردەیی راسپاردووە بۆ دڵنیابوون و سەرپەرشتیكردنی خوێندنی زمانی كوردی سیستەمی وەزارەتی پەروەردە لە قوتابخانە ناحكومییەكان و نێو دەوڵەتییەكان.

هەر لەو نوسراوەدا ماف و شایستەی مامۆستایانی زمانی كوردی خوێندنی ناحكومی ئاماژەی پێدراوە تێیدا هاتووە مامەڵەی مامۆستایانی زمانی كوردی قوتابخانە خوماڵی و نێودەوڵەتییەكان لە رووی مووچەو ژمارەی بەشە وانەو شایستە داراییەكان بەرامبەر مامۆستایانی بابەتەكانی دیكە دەبێت مامەڵەیەكی داد پەروەرانە بێت لە رووی ژمارەی بەشەوانەو خزمەت بۆ ئەم مەبەستە بەڕێوەبەرایەتی گشتی سەرپەرشتیكردنی پەروەردەیی راسپێردراوە بە چاودێریكردنی ئەم بابەتە بۆ ساڵی خوێندنی 2022-2023، لەبڕگەیەكی تری ئەو نوسراوەدا باس لەگرنگیدان بە زمانی كوردی و خوێندنی كراوە لە قوتابخانە حكومییەكان كە لە ساڵی 2022 كۆنفرانسێكی زانستی بۆ كتێبی ئەلف و بێی كوردی ئەنجام بدرێت.

هەر وەها لە بڕگەیەكی دیكە داواكراوە كە بەرێوەبەرێتی گشتی ئەزموونەكان پێدا چوونەوە بكات بە شێوازی ئەنجامدانی هەڵسەنگاندن و تاقیكردنەوەكان بۆ ساڵی خوێندنی 2022-2023 بە جۆرێك بێت كە شێوازی نوسین ڕێژەكەی بەرز بكرێتەوە بۆ زیاتر %80 بۆ هەموو قۆناغەكانی خوێندن جگە لە تاقیكردنەوەی نیشتمانی پۆلی نۆی بنەڕەتی و وزاری پۆلی 12 ی ئامادەیی.

هەروەها لەبەشێكی دیكەی نوسراوەكەدا ئاماژە بەوە دراوە كە بۆ ساڵی خوێندنی ئایندە خول بۆ مامۆستایانی زمانی كوردی پۆلەكانی 1-3 ی بنەڕەتی دەكرێتەوە ، ئاماژە بەوەش دراوە تایبەت بە خوێندنی بابەتی كۆمەڵایەتی و كارامەییەكان و مێژووی كوردستان بەرێوەبەرێتی گشتی پڕۆگرامەكان ڕاسپێردراوە بۆ كۆبوونەوە لەگەڵا بەڕێوەبەرایەتی سەرجەم قوتابخانە ناحكومی و نێو دەوڵەتییەكان بۆ شێوازی خوێندنی ئەو بابەتانەی ئاماژەی پێكراوە بۆ ساڵی خوێندنی 2022-2023.

*دەربارەی هۆكاری ئەم بڕیارانەی وەزارەتی پەروەردە لە گرنگیدانی بە بابەتی زمانی كوردی بۆ پلانی ساڵی ئایندە و خوێندنی زمانی كوردی لە قوتابخانە حكومییەكان مامۆستایەكی زمانی كوردی ئاماژە بەوە دەدات كە زمانی كوردی لەسەرەتای لە ناو چووندایەو پێویستی بە بڕیاری گرنگە بۆ رزگاركردنی، مامۆستا نەسرین ئەحمەد قادر مامۆستای ئەلفبێی كوردی لە قوتابخانەی شەهیدانی قڕگە لەمبارەیەوە بۆ خەبات وتی: زمانی كوردی لەئێستادا لەسەرەتای لەناوچوندایە لەكاتێكدا زمان یەكێكە لەپێكهاتە گرنگەكانی هەرنەتەوەوگەلێكی پێدەناسرێتەوە ، پێویستە بەپەلە كاری جدی بۆبكرێت ، لەلایەن بەرپرسانی پەروەردەوە ، بۆگەڕانەوەی شكۆی زمانی كوردی بۆ ئەوەش پێویستی بەسێ ڕەهەندی جیاوازە.

یەكەم: بازاڕ سازی زمان ،گواستنەوەی زمان لەبابەتی ئەكادیمیەوە بۆپێویستی بازاڕ بەشێوازێك كەزمانی كوردی لەبازاڕی كاروكایەی بازرگانی وبازاڕسازیدا گرنگی هەبێت.
دووەم: گواستنەوەی پێداویستی بازاڕ بۆناو پەروەردە وخوێندن وابكرێت خەڵكی بەوەرگرتنی بڕوانامەی بەشەكان لەزانكۆو پەیمانگاكاندا بەزمانی كوردی بتوانن كار دەستبخەن، چونكە ئەوكەسانەی كاریان دەست ئەكەوێت ئەوانەن كەزمانی ئینگلیزی وعەرەبی یا هەرزمانێكی بیانی تر ئەزانن ئەمەش كاری جدی ئەوێت لەپەروەردەو خوێندنی باڵا بۆ نموونە لەبەشەكانی زانكۆ بازاڕی كار پێویستی پێیانە وەك بەشەكانی (ژمێریاری ، یاسا ،كارگێڕی ،بەڕێوەبردن …)هەتائێستا پڕۆگرامەكانی ئەم بەشانە بەزمانی عەرەبییە گۆڕینی زمانی ئەم بەشانە بۆزمانی كوردی سەرەتای هەنگاوە بۆ زیندوڕاگرتنی زمانی كوردی.
سێیەم: زمانی كوردی ببێتە خاڵێكی بەهێز لەدەستخستنی كارو پێگەی بازاڕەكان بۆنموونە زۆرینەی هەلی كار داوای زانینی زمانی ئینگلیزی و عەرەبی دەكرێت لەكاتێكدا زۆرێك لەوشوێنانە پێویستیان بەزمانی بیانی نییە ، بەڵام لەجیاتی ئەوەی ئەوشانازییە بۆزمانی كوردی بێت ئێستا كۆمپانیاكان زانینی زمانی ئینگلیزی وعەرەبی بەخاڵی بەهێز دادەنێن وگەنجان ناچارن بێكار بمێننەوە یاهەوڵی فێربوونی زمانی بیانی بدەن.

*دەربارەی ئەوەشی كە ئایا ئەم بریارانەی وەزارەتی پەروەردە هەستكردنە بە كەلێن لە خوێندنی زمانی كوردی لە قوتابخانە ناحكومی و نێو دەوڵەتییەكان ئەو مامۆستایە گوتی: بۆخوێندنگە حكومیەكان كەلێن هەیە پێویستی بەچارەسەرە ، لەئێستادا وانەی كوردی فەرامۆشكراوە كەزۆربەی خێزانەكان هانی منداڵەكانیان ئەدەن گرنگی بەزمانی ئینگلیزی بدەن، بەبۆچوونی ئەوان داهاتوو لەكوردستان وكۆمەڵگای كوردی بۆئەوانەیە كەزمانی بیانی ئەزانن، ساڵانە پێویستە كار بۆ نوێكردنەوەی پڕۆگرام پەرتووكەكانی قۆناغی خوێندن بكرێت كە بەهۆی خراپی باری ئابووریەوە فەرامۆشكراوە ،چونكە پێویستی بەدابینكردنی كولفەیە بۆچاپكردنیان هەرچەندە لەقۆناغی بنەڕەتی بۆبازنەی یەك هەوڵدراوە بۆگۆڕینی پەرتووكی كوردی بەخۆشحاڵییەوە لەبواری جێبەجێكردن وكارپێكردنایە بۆساڵی ئایندە وكردنەوەی خولی ڕاهێنان بۆ مامۆستایان وشێوازی وانە ووتنەوە.

*دەربارەی ئەوەشی كە ئایا كێشەی ئەلفبێی كوردی چییە كە لە نوسراوەكەدا باس لە پێداچوونەوە دەكات تێیدا ئەو مامۆستایە گوتی: كێشەی مامۆستایانی ئەلفبێ پەرتووكی نوێیە هەوڵ بۆگەڕاندنەوەی پەرتووكی مامۆستا ئەمین باڵدار ئەدەن لەكاتێكدا پەرتووكی ئەلفبێی نوێ لەگەڵ منداڵانی ئەم سەردەمە گونجاوە ،چونكە منداڵانی ئێستا چالاك وچاوكراوەو زیرەكن ئەم پەرتووكە نوێیەش چالاكی زۆری لەخۆگرتووە من وەك مامۆستای ئەلفبێ پەرتووكی باڵدارو مامۆستا عەبەسوورم بەكارهێناوە بەڵام زیاتر سوودم لەپەرتووكی نوێ بینیووە بۆ زوو فێربوونی منداڵان، بەڵام پێویستی بەمامۆستای چالاك و شارەزایە.