هەورامان عەلی تۆفیق
باس و خواستی نەتەوەیی و ناسیۆنالیزمی لە دونیادا قسەوباسی زۆری لەسەرە، چۆن لەپاڵ ئەمەشدا دیموكراتییەت و دادپەروەری و مرۆڤایەتی و یاسا لە نێو گۆڕانكارییەكانی ئەمڕۆدا كەوتوونەتە ژێر پرسیار و بەدواداچوونی جدییەوە.
وڵاتانی ڕۆژئاوا پێش هەموو نەتەوەكانی دونیا ناسیۆنالیستی نەتەوەییان بەچەند قۆناغێك تێپەڕاند و دونیای ژیان بەئاراستەی خۆشگوزەرانی و دیموكراتییەت و یاسا و دادپەروەری كرایەوە، بەڵام هێندەی نەبرد گۆڕانكاییەكان لە زیادبوونی بەرژەوەندییەكان و تەشەنەكردنی هێزی سەرمایەداری و جەنگی ئابووری وڵاتان و سەرهەڵدانی گرووپە تیرۆرستییەكان تەواوی ئەو ڕێڕەوە سیاسییەی گۆڕی، لەكاتێكدا وڵاتانی عەرەبی و ڕۆژهەڵاتی ناوەراست ڕووبەڕووی زۆرێك كێشە و نائارامی و شەڕ بوونەوە، ئەمەش وایكرد لێشاوێك پەنابەر ڕوو لە وڵاتانی دونیا بكات بەتایبەت ئەوروپا و بووە ئەگەری بەرپابوونی زۆر كێشە بۆ وڵاتانی ڕۆژئاوا و تێڕوانینی سیاسییەكان و ڕۆشنبیرانی گۆڕی. گرووپ و پارتە سیاسییە ناسیۆنالیستەكان ڕوویان لەبووژانەوە نا و لە زۆرێك لە وڵاتانی ئەوروپا بەڕێژەیەكی دیار و بەرچاو هاتنە نێو پەڕلەمانی وڵاتەكانیان، بەجۆرێك سیاسییەكان ناسیۆنالیستی نەتەوەیی بە ژەهری نێو ئایدۆلۆژیا پێناسە بكەن، یان نەتەوەبوون بە خیانەتی نیشتمانی لێك بدرێتەوە، ئەمانەش وتەی سەرۆكی وڵاتانی زلهێزی ئەوروپا بوون .
بەم ئاراستەیە دەكرێ نەتەوەیەكی مەدەنی لەگەڵ ناسیۆنالیستێكی نەتەوەیی توندڕەو جیاوازی هەبێت، دەكرێ لە نێو ئەو كۆمەڵگایانەی خاوەن دەوڵەت و كیانی سەربەخۆن كاری لەسەربكرێت، لەهەمانكاتدا ئەم نەتەوانە بەجیاوازی ئایدۆلۆژیا و ناكۆكییە سیاسییەكان نەتەوەیی بوونی خۆیان پاراستووە .
ئێمەی كورد وەك نەتەوەیەك لە تەواوی مافە نەتەوەییەكانمان لە چوارچێوەی بوونی دەوڵەت بێبەش بووین، لەگەڵ ئەوەشدا لە چوارچێوەی ئەو وڵاتانەی كورد بەسەریاندا دابەش بووە ویستومانە لە نێو مافە دەستوری و مافە یاساییەكاندا وەك هاووڵاتی ئەو وڵاتانە مافەكانمان پارێزراو بن و ئازادانە بژین، بەڵام لەوەشدا ڕێگامان لێگیراوە و پێیان ڕەوا نەبینیوین. لە عێراقی ئەمڕۆدا كارگەیشتە ئەوەی كێ دژی كورد بووبێت ئەوە دەبووە براوەی هەڵبژاردنەكان، لەساڵانی دوایی پاڵەپەستۆكان لەسەر كورد هێندە زۆربوون كوردیان ناچاركرد بیر لەڕێگاچارەی دی بكاتەوە، ئەوە بوو سەرۆك بارزانی ڕابەرایەتی پڕۆسەی ڕیفراندۆمی دەست پێكرد.
ئەوەی لێردا من زیاتر مەبەستمە ئەوەیە هەندێك كوردبوونی خۆیان وابەستەی ئایدۆلۆژیا كردووە و گرێدراوی ناكۆكییە سیاسییەكان و هەندێ ڕق و كینەی تایبەت و لەڕوانگەی بەرژەوەندییەكانی خۆیانەوە لە پرسە چارەنووسسازەكاندا دەنگی نەشاز و حاشاكردن لە كوردبوونی خۆیان دەكەنە دەنگی ناڕەزایی لە ژێر پاساوی دژ بەگەندەڵی، لەكاتێكدا دەبینین نەتەوەكانی دی خاوەن دەوڵەوت و كیانی سیاسی و پێگە و ڕێگەی ئابووری خۆیانن و كێشەی زیاتریان لە ئێمەی كورد هەیە، بەڵام هاووڵاتیان زیاتر شانازی بەنەتەوەكانی خۆیان و ئاڵا و سەركردە نەتەوەییەكانی خۆیانەوە دەكەن، هەندێك ئێمەی كوردیش؟! بەپێچەوانەوە لە پیرۆزییەكانی خۆمان دەدەین و نەفرەت لە كوردبوون و ئاڵا و نەتەوایەتی خۆمان دەكەین؟!، ئەمەش پێویستی بەهەنگاوی جدییە بۆ زیاتر تەشەنە نەكردنی، چونكە ئەمڕۆ ڕێژەكەی كەمە و ئاسان چارەسەر دەبێت لەوەی سبەی بەرفراوان بێت و ببێتە كێشەیەكی نەتەوەیی گەورە و لەدەست دەربچێت .
دەبێ بەزاندنی هێڵە سوورە نەتەوەییەكان بەیاسا دیاری بكرێن و سوكایەتی پێكردنیان بەسزا بەرەنگاری بینەوە، بەجۆرێك لایەنە سیاسییەكان لەڕێگای پەڕلەمانەوە پابەندبوونی خۆیان نیشان بدەن، تا ئەم هەنگاوە ڕێگا لە خیانەتی نیشتمانی و نەتەوەیی بگرێت، گەر توانرا لەم چوارچێوە نەتەوەییەدا خۆمان كۆبكەینەوە و لەژێرسایەیدا دەكرێ زۆر ئاستەنگ و كێشە تێپەڕێنین، دواتر كێشە سیاسی و ئیدارییەكان چەند بن كاریگەری و مەترسی بۆ سەر پرسی نەتەوەیی و نیشتمانی نابێت و كوردبوون و سیمبولە نەتەوەییەكانمان پارێزراو دەبن.
