خەبات‮: ‬هاوار مورتكەیی
كارەبا ئەو كێشە بەردەوامەی‮ ‬دەیان ساڵی‮ ‬رابردوو تا ئەمڕۆشی‮ ‬لەگەڵدا بێت نەتوانراوە چارەسەری‮ ‬بنەڕەتی‮ ‬بۆ بدۆزرێتەوە و هەمیشە بۆتە جێی‮ ‬گلەیی‮ ‬هاووڵاتیان و بەشێوەیەك ئەو بڕوایە لایان درووست بووە كە مەحاڵە لەدەست نەبوونی‮ ‬كارەباوە رزگاریان بێت،‮ ‬لەم سۆنگەیەشەوە كابینەی‮ ‬نۆیەمی‮ ‬حكوومەتی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان،‮ ‬سێكتەری‮ ‬كارەبای‮ ‬لەپێشینەی‮ ‬كارەكانی‮ ‬داناوە كە بتوانێت كێشەكانی‮ ‬چارەسەر بكات،‮ ‬دیارە هەر لەگەڵ دەستبەكاربوونیشییەوە هەنگاوەكانی‮ ‬چارەسەركردنی‮ ‬دەستپێكرد و ئەویش بەتەرخانكردنی‮ ‬بوودجەیەك بۆ تەواوكردنی‮ ‬پرۆژە جێماوەكان و هەروەها گرتنەبەری‮ ‬چەندین رێگای‮ ‬دیكە‮.‬ پرۆژە ستراتیژییەكە چییە و چۆنە‮..‬؟ پێوەری‮ ‬زیرەك كە بەپرۆژەیەكی‮ ‬ستراتیژی‮ ‬وەزارەتی‮ ‬كارەبا دەژمێردرێت،‮ ‬ماوەیەكە كەوتۆتە واری‮ ‬جێبەجێكردنەوە و سەرباری‮ ‬چەند كێشەیەكی‮ ‬تەكنیكی،‮ ‬بەڵام تا ئێستا ئەو پرۆژەیە قۆناغێكی‮ ‬باشی‮ ‬بڕیووە،‮ ‬بەتایبەتیش لەشاری‮ ‬هەولێر،‮ ‬لەپاڵ ئەمەش بەرنامەیەك داڕێژراوە بۆ بنبڕكردنی‮ ‬زیادەڕۆیی‮ ‬سەر تۆڕەكانی‮ ‬كارەبا،‮ ‬كە ئەمە هۆكارێكی‮ ‬سەرەكی‮ ‬بووە لە پچڕپچڕی‮ ‬كارەبا و زیان گەیاندن بە تۆڕ‮ ‬و محاویلەكانەوە،‮ ‬بۆ ئەم مەبەستەش وەزارەتی‮ ‬كارەبا بەهاوكاری‮ ‬پارێزگای‮ ‬هەولێر دەرفەتی‮ ‬مانگێكیان دا بەو هاووڵاتیانەی‮ ‬كە سەرپێچیان لە كارەبا كردووە‮ ‬یان بەبێ پێوەر كارەبایان راكێشاوە،‮ ‬یاخوود دوو سەرچاوەی‮ ‬كارەبایان هەیە،‮ ‬لەو ماوەیەدا سەردانی‮ ‬فەرمانگەكانی‮ ‬فرۆشیاری‮ ‬وزەی‮ ‬كارەبا بكەن بەمەبەستی‮ ‬لابردنی‮ ‬سەرپێچییەكان،‮ ‬بێ ئەوەی‮ ‬سزا بدرێن‮.‬ جیاوازی‮ ‬لەنێوان سەرپێچیكاران ناكرێت سەرچاوەیەك لە بەڕێوەبەرایەتی‮ ‬گشتی‮ ‬كارەبای‮ ‬هەولێرەوە بۆ خەبات ئاشكرای‮ ‬كرد كە بۆ زیاتر بەرچاوروونی‮ ‬هاووڵاتیان و زیاتر روونكردنەوە،‮ ‬ئاگادارییەكیان بڵاوكردۆتەوە بۆ ئەوەی‮ ‬دوای‮ ‬تەواوبوونی‮ ‬ئەو وادەیە،‮ ‬گلەیی‮ ‬ئەوە نەكرێت لە بڕینی‮ ‬كارەبا و سزادانی‮ ‬سەرپێچیكار،‮ ‬بەپێ ئاگادارییەكەیش بڕیارە لە‮ ‬2/1/2020 هەڵمەتێكی‮ ‬فراوانی‮ ‬بڕینی‮ ‬سەرپێچی‮ ‬بەهەماهەنگی‮ ‬نێوان وەزارەتی‮ ‬كارەبا و وەزراەتی‮ ‬ناوخۆ و پارێزگای‮ ‬هەولێر كە پۆلیس و هێزەكانی‮ ‬زێرڤانی‮ ‬یاوەری‮ ‬تیمەكان دەكەن لەو هەڵمەتە و هیچ جیاوازییەكیش لەنێو ئەو كەسانە ناكرێت كە سەرپێچییەكانیان كردووە و ئەوانەیش كە لە ماوەی‮ ‬ئەو مانگەدا بەدەنگ بڕیارەكەوە نەچوون،‮ ‬رووبەڕووی‮ ‬سزای‮ ‬دارایی‮ ‬و سزای‮ ‬یاسایی‮ ‬دەبنەوە‮.‬ پێویستە هەمووان پێوەرەكانیان بپشكنن لە ئاگادارییەكەی‮ ‬بەڕێوەبەرایەتی‮ ‬گشتی‮ ‬كارەبای‮ ‬هەولێر جۆرەكانی‮ ‬سەرپێچی‮ ‬و پێكهاتەكانی‮ ‬سەرپێچیان دیاری‮ ‬كردووە و جەختیان لەوە كردۆتەوە،‮ ‬كە زۆر گرنگە هەموو بەشداربووانی‮ ‬كارەبا پێوەرەكانیان بپشكنن تەنانەت ئەوانەی‮ ‬سەرپێچیشیان نەكردووە،‮ ‬بۆ ئەوەی‮ ‬لەكاتی‮ ‬ئەنجامدانی‮ ‬هەڵمەتەكەدا رووبەڕووی‮ ‬كێشە نەبنەوە‮.‬ دەقی‮ ‬ئاگادارییەكەی‮ ‬بەڕێوەبەرایەتی‮ ‬گشتی‮ ‬كارەبای‮ ‬هەولێر‮:‬ خاڵی‮ ‬یەكەم‮: ‬ئاگاداری‮ ‬هاووڵاتیان دەكەینەوە كە پێوەری‮ ‬كارەبایان بپشكنن و ئەگەر هەریەك لەم حاڵەتانەی‮ ‬خوارەوەی‮ ‬هەبوو سەردانی‮ ‬فەرمانگەی‮ ‬فرۆشتنی‮ ‬ووزەی‮ ‬كارەبای‮ ‬سنورەكەیان بكەن بە مەبەستی‮ ‬لابردنی‮ ‬حاڵەتەكان لە ماوەی‮ ‬1/12/2019 تا‮ ‬1/1/2020 كە دەبەخشرێن لە سزا و پێ بژاردن‮ (‬غرامە‮) ‬بە پێچەوانەوە دوای‮ ‬ئەو ماوەیە هەڵمەتێكی‮ ‬فراوانی‮ ‬بڕینی‮ ‬سەرپێچیەكانی‮ ‬سەر تۆڕەكانی‮ ‬كارەبا دەست پێ دەكات و هەریەكێك لەم حاڵەتانە لە پێوەرەكانیان ببینرێت لەلایەن تیمەكانەوە كارەباكەی‮ ‬دەبڕێت و‮ ‬ڕێكاری‮ ‬یاسایی‮ ‬بەرامبەر وەردەگیرێت و سزای‮ ‬مادی‮ ‬توند دەدرێت‮.‬ حاڵەتەكان‮ : ‬ 1‮-‬پێوەری‮ ‬كـــارەبا دەستكاری‮ ‬كرابێت‮ ‬یاخود جــــامەكەی‮ ‬شــكابێ‮ ‬یاخود مۆری‮ ‬سەرەوە و خـــوارەوەی‮ ‬پێوەر دەستكاری‮ ‬كرابێت‮.‬ 2‮-‬بێ پێوەر كارەبا‮ ‬ڕاكێشرابێت‮.‬ 3‮-‬كارەبا لە ژێر پێوەر‮ ‬ڕاكێشرابێت‮.‬ خاڵی‮ ‬دووەم‮: ‬ئاگاداری‮ ‬ئەم هاووڵاتیانە دەكەینەوە كــە هەر پێكهاتەیەكیان‮ (‬خانوو‮ ‬،‮ ‬بیری‮ ‬ئـاو‮ ‬،‮ ‬كارگە‮.. ‬هتد‮ ) ‬بە سەرپێچی‮ (‬بێ مۆڵەت‮) ‬دروست كردووە و دەیانــەوێت كارەبای‮ ‬نیشتیمانی‮ ‬بۆ پێكهاتەكە‮ ‬ڕابكێشن‮ ‬،‮ ‬لە ماوەی‮ ‬نێوان‮ ‬1/12/2019 تا‮ ‬1/1/2020 سەردانی‮ ‬هۆبەی‮ ‬یاسایی‮ ‬لە بەڕێوەبەرایەتی‮ ‬دابەشكردنی‮ ‬كارەبای‮ ‬سنورەكەیان بكەن بە مەبەستی‮ ‬ئەنجامدانی‮ ‬ڕێكارە پێویستەكان‮ ‬،‮ ‬بە پێچەوانەوە دوای‮ ‬ئەو ماوە دیاری‮ ‬كراوە بە هیچ شێوەیەك كارەبا نادرێت بەم جۆرە پێكهاتانە كە بە سەرپێچی‮ ‬دروست كراون‮.‬ ‮ ‬خاڵی‮ ‬سێیەم‮: ‬ئاگاداری‮ ‬هاوبەشانی‮ ‬كارەبا لە پۆلەكانی‮ (‬كشتوكاڵی‮ ‬،‮ ‬بازرگانی‮ ‬،‮ ‬پیشەسازی‮) ‬دەكەینەوە كە قەرزای‮ ‬كرێ‮ ‬ی‮ ‬كارەبان بە زووترین كات سەردانی‮ ‬فەرمانگەكانی‮ ‬فرۆشتنی‮ ‬ووزەی‮ ‬كارەبا بكەن بە مەبەستی‮ ‬دانی‮ ‬قەرزەكانیان بە پێچەوانەوە لەلایەن تیمەكانی‮ ‬بڕینی‮ ‬كارەباوە كە لە ئێستادا هەڵمەتێكی‮ ‬فراوان دەستی‮ ‬پێ كردووە كارەباكەیان دەبڕێت‮.‬