ئیسلام یاسین هەرنی
دوو ساڵ پێش ئەم بەروارە و لەم مانگەدا هێزی پێشمەرگەی كوردستان لە سنوورەكان لەگەڵ چەكداری هێزە جیاوازەكانی عێراق بە پشتیوانی ناڕاستەوخۆی وڵاتانی دراوسێ لە شەڕێكی نابەرامبەردا ڕووبەڕوو بوونەوە، بەجۆرێك چەكدارە عێراقییەكان چەندین جۆری چەكی پێشكەوتوو و سەردەمیانەیان لە بەرامبەر هێزەكانی پێشمەرگە بەكارهێنا، بەڵام نەیانتوانی یەك هەنگاویش بێنە پێش بەهۆی بەرگریی بەهێزی پێشمەرگە قارەمانەكان.
ئەوەی شكستی بە پیلان و چەكدارە مەشقپێكراو و پڕچەكەكانی دوژمن هێنا تەنها ئیرادەی پێشمەرگە و بوونی ڕابەرێكی نەتەوەیی و پێشمەرگانەی وەك مسعود بارزانی بوو كە هیچ سازشێكی لەسەر پاراستنی كوردستان نەكرد و رۆژانە لە هێڵەكانی پێشەوەی بەرگری بوو، ئەمەش ورە و هێز و بڕوابەخۆبوونی لای پێشمەرگەكان زیاتر دەكرد، ڕۆژانە سەرۆك بارزانی گڕوتینی خۆشەویستیی نیشتمان و پیرۆزیی شەهید بوون لەپێناوی پاراستنی خاك و ئاڵای كوردستاندا زیاتر دەكرد. سەبارەت بە تیۆرییەكانی جەنگ كۆمەڵێك شرۆڤە و بۆچوونی جیاواز هەیە كە هەندێك پێیان وایە جەنگ ڕووداوێكی حەتمییە و هەر ڕوودەدات، كۆمەڵیك لە زانایان و شرۆڤەكارانی جەنگ پێیان وایە ڕووداوگەلێك هەن كە هەرگیز ناكەونە سەر یەك هێڵ و هەمیشە لە ململانێدان لەپێناو مانەوەدا. كارل فون كلاوزفیتز یەكێكە لە مێژوونووسەكانی جەنگ و بە فەیلەسوفێكی جیهانی جەنگ دادەنریت لە یەكێك لە بەناوبانگترین كتێبەكانیدا كە لە زۆربەی كۆلیژەكانی سەربازیدا دەخوێندرێت بەناونیشانی (لەبارەی جەنگەوە) جەنگەكان بۆ دوو دەستە پۆلێن دەكات:
یەكەم/ جەنگێك كە ئامانج لێی تێكشكاندنی دوژمنه كە ئەویش زیاتر جەنگی بەرگری پێدەڵێن.
دووهەم/ جەنگێك لەپێناو دەست بەسەراگرتنی بەشێك لە خاكی دوژمن یان خاكێك كە بۆ بەرژەوەندیی وڵاتەكە پێویستە بەڕێوە بچێت. هەروەها لە بەشێكیتردا دەیەوێت خواستی جەنگ ببەستێتەوە بە سروشتی بونگەرایی مرۆڤەوە و دەڵێت: جەنگ هەیە و دەشبێت، مرۆڤ لەبوونەوە لە پێناوی مانەوەدا هەمیشە لە جەنگدا بووە لەگەڵ سروشت و ئاژەڵ و تەنانەت خودی مرۆڤەكانیشدا، ستراكتۆری دەروونناسانەی مرۆڤ بەجۆرێك لە جۆرەكان پەیوەندی بە جەنگەوە هەیە.
هەربۆیە لە كۆنترین سەردەمەكانەوە هیچ قۆناغێكمان دەست ناكەوێت كە مێژوویەك لە جەنگ و توندوتیژی تێدا نەبووبێت و رەنگە هەر لەبەر ئەوە بەبڕوای زۆر لە زانایان ئاشتی و جەنگ دوو قۆناغی خۆنەگر و كاتین بەو پێیە دەوڵەتان و میلەتانی دنیا دەبێت هەمیشە ئامادەییان بۆ بەرگری و ڕووبەڕووبوونەوەی جەنگ هەبێت وەك پێویستییەكی حەتمی لەپێناو مانەوەدا.
بەڵام نیكۆلۆ ماكیاڤیلی ڕوانگەیەكی تری هەیە سەبارەت بە جەنگ و لە تیۆرییەكدا دەڵێت: (هەر جەنگێك پێویست بوو كەواتە مەشروعە! ئەمەش لە كاتێكدا روودەدات كە سەركردەی وڵات بە لەبەرچاوگرتنی بەرژەوەندییەكانی گەل و وڵات بڕیاری لەسەر دەدات، لە ئەنجامدا جەنگێك لەسەر بنەمای بەرژەوەندیی گەل بكرێت بە ئاراستەی پاراستنی مافی وڵات كەواتە جەنگێكی مەشروعە). كە ئەمەیان زیاتر تیۆرییەكە كە كورد خۆی تیادا دەبینێتەوە، چونكە هەمیشە سەركردەكانی كورد لەپێناوی بەرژەوەندی و سەندنەوەی مافی داگیركراوی كورددا بڕیاریان لە جەنگ داوە.
هەموو ئەو تیۆری و شرۆڤانەی لەبارەی جەنگەوە كراون ئەوە ناگەیەنێت كە جەنگ ڕووداوێكی سروشتی و ئاسایی ژیانە، بەڵكو كۆی بنەماكانی سەروەری مرۆڤ كۆكن لەسەر ئاشتی و ڕەتكردنەوەی جەنگ، بەڵام بیریشمان نەچیت كە زۆربەی وڵاتانی زلهێزی دنیا لەژێر دروشمە بریقەدارەكانی ئاشتیخوازی نەتەوەكانیتریان چەوساندۆتەوە.
هەموان شاهێدی ئەوەین كە چۆن هێزەكانی پێشمەرگە لە پردێ و سحێلا و تلسقۆف و مەحمودییە و ناوچەكانیتر چ داستانێكی مەزن و سەركەوتنێكی سەربەرزانەیان تۆماركرد، بەجۆرێك هەموو جیهان تووشی سەرسامی بوون لە بەرامبەر تێكشكانی چەكدارەكانی عێراق و شكستی جۆرەها چەكی پێشكەوتووی جیهانی. لە كاتیكدا چەكدارەكانی عێراق دوای سەركەوتنیان بە پشتیوانی هێزەكانی هاوپەیمانی بەسەر داعشدا تووشی غروری سەربازی ببوون و پێیان وابوو دەتوانن هەر بەو پیلانەوە ڕوو لە هەرێمی كوردستان بكەن و دەسەڵاتی كوردی كۆتایی پێبهێنن، بەڵام ئەوان بێ ئاگابوون لەوەی كە هەموو چەك و مەشق و هێزی دنیا ناتوانێ ئیرادەی ڕۆحی پێشمەرگەیەكی تفەنگ بەدەست بڕوخێنێت، چونكە خۆشەویستیی نیشتمان و كەرامەتی نەتەوەكەی ئامانجی بەرگری كردنێتی و شەهیدبوونی دەكاتە سەنگەری پاراستنی وڵات. گەلی كوردستان هەرگیز خواستی جەنگ و وێرانكاری نەبووە، بەڵام بەداخەوە بە درێژایی مێژوو جەنگ بەرۆكی كوردی بەرنەداوە، بەڵام جیاوازیی كورد لەگەڵ هەر نەتەوە و دەسەڵاتێكی تر ئەوە بووە كە ئێمە لەپێناوی پاراستن و بەرگریی لە خاك و خەڵك و نیشتمان لە جەنگی بەرگریدا بووینە، هەرگیز نەداگیركار بووینە و نەزۆردار و پیلانگێڕی وێرانكاری.
داستانەكانی سحێلا و تلسقۆف و پردێ و مەحمودییە و ناوچەكانی تر جارێكی تر پێشمەرگەی لە سەنگەری بەرخودان و سەركەوتندا وێناكردەوە، ڕاستە ماوەیەكی زۆر نەبوو پێشمەرگە لە شەڕی دژ بە داعشدا سەركەوتنی بێ وێنەی بەدەستهێنابوو، بەڵام لە شەڕی دژ بە داعشدا هاوپەیمانان هاوكارمان بوون، جگە لەوەش داعش چەكی مۆدێرن و هێزی مونەزەمی مەشقپێكراوی نەبوو، بەڵام لە شەڕی دژ بە چەكدارانی عێراق پێشمەرگەی كوردستان تەنها خۆی بوو، هەربۆیە جێی سەرسامی و بایەخی نێودەوڵەتی بوو، داستانی پردێ و سحێلا و مەحمودییە وەرچەرخانێكی مێژوویی بوو لە خەباتی نەتەوەیی كورد.
ئەگەر لاپەرەكانی مێژووی كورد هەڵبدەینەوە ئەو ڕاستییەمان بۆ رووندەبێتەوە كە پێشمەرگە وەك پاڵەوانێكی سەرسەختی نێو داستانەكانی قارەمانێتی ڕۆڵی هەرە مەزن و فیداكارانەی بینیوە، هەرگیز لەپێناوی هیچ بەرژەوەندییەك دەستبەرداری ئامانجی پاراستنی كوردستان و ڕووبەڕووبوونەوەی دوژمنانی كورد نەبووە. هەڵبەتە ئەم فیداكارییە لە رەوشت و پەروەردەی پارتیزانی و كوردایەتیدا یەك لە خەسڵەتە هەرە بەرزەكانی پێشمەرگە بووە، هەر بۆیە كورد بە گشتی و دۆستانی كورد بە تایبەتی لەناوهێنانی پێشمەرگەدا هەستی شانازی و لەخۆبوردەیی و سەربەرزییان بۆ دروست دەبیت. پێشمەرگەی كوردستان لە داستانی پردێ و سحێلا و تلسقۆف و مەحمودییە و ناوچەكانی تر بە لەناوبردنی پیلانی دوژمنانی كورد لەناوەوە و دەرەوە جارێكی تر مێژوویەكی پڕسەروەری بۆ كورد تۆمار كرد، لە كاتێكدا ئامانجی دوژمنانی كورد لەناوبردنی دەسەڵاتی كوردی و هەڵوەشاندنەوەی هەرێمی كوردستان بوو، بەڵام ئەو هەوڵە جگە لە شەڕێكی دۆڕاو نەیتوانی هیچ ئامانجێك بپێكێت.
