سەربەست مەنمی
لە چركە ساتێكدا یادی شۆرشی مەزنی ئەیلوول دەكەینەوە، دۆزی كورد بە جیهانی بووە و ئەدەبیات و بیروباوەڕەكانی شۆڕشی ئەیلوول زیندوو و بەردەوامن، بەشێكی گەورە لە ئامانجە باڵاكانی شۆڕش بەدیهاتوون، پەیڕەوانی ڕێبازی بارزانی لە خەبات و فیداكاری بەردەوامن. مێژووی هاوچەرخی كورد بە ئەندێشەی سەربەخۆیی دەست پێدەكات، لە شێخ عەبدولسەلام و شێخ ئەحمەدی بارزانەوە بۆ شێخ عوبەیدوڵای نەهری و شێخ محمودی حەفید و پێشەوا قازی محمد و مستەفا بارزانی. كاروانی خەبات لەپێناو كوردبووندا بەردەوامی هەیە، شۆڕشی ئەیلوول وێستگەیەكی گرنگە لە ژیاندنەوەی دۆزی ڕەوای گەلی كوردستان و بە قەزیەكردنەوەی كیشەی كورددا، دووبارە بەبیرهێنانەوەی دەوڵەتانی داگیركاری خاكی كوردستان و زلهێزەكانی جیهان. نزیكەی هەموو ئەو خوێندنەوە و شیكاریانەی بۆ رێكەوتنامەی سایكس-بیكۆ كراوە، كۆك و تەبان لەسەر ئەوەی رێكەوتنێك بووە بۆ بەرژەوەندی براوەكانی یەكەم گەورە جەنگی جیهانی، بێ گوێدانە خواست ویستی گەلانی ناوچەكە، بەتایبەتی بێ رەچاوكردنی ماف ویستی گەلی كوردستان. گەلی كوردستان سەرباری پەرتەوازەی و نەهامەتیەكانی بەردەوامبوە لە خەبات و تێكۆشان، لە هەردەرفەتێكدا هەوڵەكانی چڕكردۆتەوە، لە دوای یەكەم گەورە جەنگی جیهانی، شۆرشی شێخ مەحمود و سەرهەڵدانەكانی سلێمانی، لە دوای دووەم گەورە جەنگی جیهانی، كۆماری كوردستان لە مهاباد، دامەزراندنی پارتی دیموكراتی كوردستان و شۆرشكردن بۆ سەلماندنی مافەكانی گەلێكی نكوڵی لێكراو، هەڵگیرساندنی شۆرشی ئەیلوولی مەزن و دەستكەوتەكانی 11 ئادار و گەلەكۆمەی نێودەوڵەتی و رێكەوتنامەی شومی جەزائیر، كۆڵنەدان و خەبات. گرتنەبەری شێوازە جیاواز و رەواكانی خەبات و تێكۆشان، لە هەوڵەكانی بەدرخان پاشاوە بۆ شەریف پاشای خەندان و لە پەیوەندیكردنی نوێنەرانی شۆرشی ئەیلوول بە جیهانی دەرەوە، مرۆڤایەتی لە بوون و مافی گەلێكی دێرین بێ خەبەربوون! یان دروستتر بڵێن دەرگاو دەروازەو دەلاقەكانین بەرووی كوردو دۆزە رەواكەیدا داخستبوو. لەمەڕ پرسی پەیوەندیكردن بە جیهانی دەرەوە و گەیاندنی دۆزی رەوای گەلی كوردستان بە جیهان، خەبات و بەردەوامبوە و گەلێك كۆششكراوەو ئەنجامەكان نائومێد كەربوون!. لە یەكێك لە بەڵگەنامە نهێنیەكانی بەریتانیادا، كونسوڵی بەریتانیا بروسكە دەكات و دەڵێت: (لە ساڵانی 1960 دا جاروبار وەفدی كوردی لەلایەن ئەندامانی وەزارەتی دەرەوە و كۆمۆنوێڵزەوە لە لەندەن لە دەروەی وەزارەت و بەشێوازی نافەرمی پێشوازییان لێ كراوە!). یان دەنوسێت (ئەگەر كوردەكان داوای چاوپێكەوتنیان كردبێت یاخود نامەیەكیان بۆ سەرۆك وەزیران یاخود بۆ وەزیرەكانی دیكە هەبوبێت لێیان وەرگیراوەو رەوانەی وەزارەتی دەرەوە و كۆمۆنوێڵز كراوە، بەڵام وا باو بووە كە پێزانینی نوسراویان نە درێتێ یاخود وەڵامی نامەكانیان نەدرێتەوە!). هەر لەم بەڵگەنامانەدا لە چەند شوێنی جیاواز ئاماژە بە خۆپارستن كراوە لە بینینی نوێنەری كوردەكان و وەرگرتنی داواكاریەكانی كورد و وەڵامنەدانەوەیان و خۆپارستن لەوە كەبە هیچ بەڵگە و نووسراوێك وەڵامی داواكاریەكان نەدەنەوە، بۆ ئەوەی نەبێت بە بەڵگەیەك بە دەست نوێنەرانی كوردەوە. هەر لە بارەی هەوڵە چڕوپڕەكانی شۆرشی كوردیەوە بۆ پەیوەندیكردن بە دەوڵەتانی جیهانەوە، لە داواكاریەكی د.شەفیق قەزاز وتەبێژی شۆرشی كورد (شۆڕشی ئەیلوول) لە ویلایەتە یەكگرتوەكان، قەزازا نامەیەك ئاراستەی جەنابی لۆرد كارادۆن وەزیری دەوڵەت بۆ كاروباری دەرەوە و كۆمۆنوێڵزی نوێنەری هەمیشەیی لە نەتەوە یەكگرتوەكان دەكات و پوختەی كێشەی گەلی كوردستان روون دەكاتەوە و بەتكاوە كۆتایی بە نوسراوەكەی دەهێنێت و دەنوسێت (بەرێز، من زۆر خۆشحاڵ دەبم و پێزانینم دەبێت ئەگەر دەرفەتێك هەبێت رووبەروو بارودۆخی كوردستان بۆت باس بكەم. تكایە بەرێز ئەوپەڕی رێزم قبوڵ بفەرموون). شۆرشە یەك لەدوای یەكەكانی كوردستان هەوڵ وكۆششی زۆریانكرد تا دەنگیان بە جیهان بگات و پشتیوانی و هاوكاری دەوڵەتان بە دەست بهێنن، لێ بەرژەوەندی زلهێزەكان لەگەڵ خواست و داواكاری و مافەكانی گەلی كوردستان تەبا نەبوو، بگرە بەرژەوەندی زلهێزەكان لەگەڵ داگیركارانی خاكی كوردستان دا بووە. شۆڕشی مەزنی ئەیلوول وێستگەیەكی گرنگی مێژووی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی گەلی كوردستان بوو، لە زیندوكردنەوەی گوتاری ناسیۆنالیزمی كوردی و ناساندنی دۆزی ڕەوای گەلی كوردستان و پەیوەندیكردن بە جیهانی دەرەوە، هاوكاتیش بەردەوامی دان بە دۆزەكە و گواستنەوەی بۆ قۆناغێكی پێشكەوتوو.
