رەمەزان نەسرەدین كێڤلی
ناكوكیێن مروڤان ژبو پاراستنا گیان و بەرژەوەندێن خو بەردەوامی هەیە، چ ل قوناغێن دەستپێكی یێن ژیانێ كو مروڤان هەمی هەول داینە خو ژ خوزا یان دەهبان ب پارێزێن و پەنا برینە بەر كومێن دی یێن مروڤان ئانكو لێ خرڤەبوون دروست دبو ب مەرەما خو پاراستنێ، ئەڤێ هزرێ گەشەكر تاكو ل سەر بنەمایێ ئەڤێ تیوریێ وەلات و دەولەت دروست بوین بەلێ چونكە وەكو (ئەرستو) دبێژیت مروڤ دناف خودا هەلگرێ توندیێ و هزرێن خرابە بەردەوام ناكوكی هەبوینە ژبو زال بوون ل سەر وەلاتێن بەرامبەر یان كونترول كرنا خێر و خێراتێن وان ب ناڤێن جودا..
د چ دەستوران دا نەهاتیە دڤێت هندەك مللەت بالا دەست بن و هندەك مللەت بن دەست بن و بێی ماف و دەولەت بن، د یاسایێن سروشتی دا هێزێ رولێ خو هەبویە دیسان د یاسایێن وەزعی دا مروڤان رول هەبویە بو دارێشتنا ئەوان یاسایان لەورا ژی د گەلەك قوناغان دا مروڤ بەرەف توندرەوترین هزر و كار دچیت، مانا گیانێ دەولەتێ ئێكە ژ ئارمانجێن هەر حكومەتەكێ بەلێ حكومەتێن دكتاتور پەنایێ دبەنە هەمی كارێن هوڤانە بو مانا خو ب تایبەت ل ئەوان وەلاتێن پتر ژ مللەتەكی تێدا دژین نەخاسمە ئەگەر مللەتەك زورینە بیت و هەمی چەمكێن هێزا دەولەتێ د دەستێ وان دا بن هینگێ جینوساید كرن و ئەنفال كرن و كوشتن و هتد.. دبنە ئارمانجا وان بو بن ئاخ كرنا هیڤیێن مللەتێن دی.
ئەنفال پروسەك بوو وەكو ئالاڤەك هاتیە ب كارئینان پێناڤ ئێك ئارمانج و ئەڤ ئارمانجە ژی نەهێلانا مللەتەكی بویە ب ناڤێ (كورد) ئانكو مەرەم ژ پروسێن ئەنفالێ قركرنا مللەتێ كورد بویە لەورا هەر ئالاڤەكێ د دەستێ دوژمنان دا ئەوان بكارئینایە دژی كوردان بەلێ مللەتێ كورد مایە بەرامبەر وێ روژ بو روژێ ئەو دوژمن یێ گوربەگور دبن و ئەوا ژ دەستێ ئەوان نەهاتی نەشیاینە بكەن و ئەگەر ئەڤرو ژی ئەوان شیان هەبن دێ مە ئەنفال كەن. راستی ژی دوماهیك جینوساید و ئەنفال، جینوسایدكرنا برایێن مە یێن ئێزدی بویە چونكە ل گور یاسا نیف دەولەتی ئەو هەمی كریارێن دژی برایێن ئێزدی هاتینە كرن جینوساید بویە بو نمونە:
ل سالا 1948 رێككەفتن دناڤبەرا ئەندامێن نەتەوەیێن ئێكگرتی دروست بویە ل سەر ناڤ ئینانا (ابادە الجماعیە) و پشتی سێ سالان 20 وەلاتان ئیمزا لسەر وێ رێككەفتنێ كرن و نوكە زێدەتر ژ ئیمزایێن 130 وەلاتان لسەر ئەڤێ رێككەفتنێ هاتینە كرن.
لگور بەندێ دووێ یێ ئەڤێ رێككەفتنێ هەر گروپەكێ ئەڤ بابەتە ژێ بگریت و ل سەر بهێتە چەسپاندن وی دەمی ئەو تاوان دێ ب (جینوساید) هێتە پێناسەكرن ژوانا:
❊ كوشتنا ب كوم یا گروپەكی چ ئەو گروپ وەكو مە ل سەری دیاركری ئایینی - نەتەوەیی - عرقی – سیاسی) بیت.
❊ زیان گەهاندنا جەسەدی و روحی بو گروپەكێ دەستنیشان كری.
❊ چەسپاندن یان هەر رەوشەكا دیتر ل سەر گروپەكێ دەست نیشان كری ب نەرازی بوونا وان ب مەرەما گهورینا ئیرادا وان.
❊ نەهێلانا پەیدابوونا زاروك بوونێ د ناف گروپەكی دا.
❊ ڤەگوهاستنا زاروكان ژ گروپەكی بو گروپەكێ دی بێ رازی بوونا وان.
ئەڤ هەمی حالەتە دژی ئێزدیان هاتینە بكارئینان و چ بەهانە بو جڤاكێ نیف دەولەتی نینن كو ئەڤێ تاوانێ ب جیوساید نەهژمێرن وەكو دیار بریارا پەلەمانێ كوردستانێ ل (3/8/2019)ێ دا بو ب جینوساید ناسناندنا شنگالێ كارەكێ یاسایی و مروڤایەتی بویە ژبلی هندێ كو حكومەتا عێراقێ و لایەنێن پەیوەندیدار بەرپرسایەتیا وێ هەلدگریت بو قەربوكرنا برایێن ئێزدی چونكە دڤێت ئەم ژبیرنەكەین ئەو رولێ حكومەتا هەرێمێ گێرایی ب تایبەت بەرێز (نێچیرڤان بارزانی/ سەروك وەزیرێن بەرێ) ژبو رزگاركرنا پتر ژ سێ هزار خوشكێن مە یێن ئێزدی ژ دەستێن تیرورستێن داعش و پێشەوازی كرنا وان وەكو خودانێن كوردستانێ كو ئەڤرو پتر ژ 20 كەمپان بو هاتینە دروست كرن و رولێ خەلكێ كوردستانێ ژی یێ دیار بویە وەكو ئەركەكێ نەتەوەیی و ئایینی و مروڤایەتی لێ تانوكە برینێن شنگال سارێژ نەبوینە و پێویستە ئەڤ بریارا ژ پەرلەمانێ كوردستانێ دەركەفتی ببیتە (رادعەك) بو پاراستنا هەمی پێكهاتێن نەتەوەیی و ئاینی ژ مەترسیێن جینوساید كرنا ئەوان چونكە فەرهەنگا كوشتن و ئەنفالكرنێ دناف مەژیێ وی خەلكی بەردەوامە.
